týsdagur 5. juli 1983síða 3

Nr. 76 5. juli 1983 Byrådslimir í Havn: amskifti ma fevna um annad enn vinnuna Vinarsambandið millum hevuðsstaðirnar i Grønlandi og i Føroyum skal utbyggjast. Serliga er ætlanin at hava eitt sam- skifti við royndunum á ti vinnuliga ekinum sum grundarlagi. Men annað virksemi skal kortini ikki haldast uttan fyri. Uppskot til eina avtalu varð lagt fram á einum fundi millum umboð fyri bæði býráðini seinna- partin hósdagin. Sum heild tóku býráðs- limirnir úr báðum býunum undir við avtaluni. Hon er kortini ikki undirskrivað enn. Nakrir av býráðslim- unum í Nuuk boðaðu frá, at teir máttu leggja avtal- una fyri flokkar sínar fyrst. Finnur Johansen, úr tjóðveldisflokkinum, við- merkti, at tað var keðiligt, um samskifti bert er á vinnugrundarlagi. Hann kundi eisin hugsað sær eitt mentannarligt sam- skifti, tí uttan eitt slíkt er torfert at fáa annað sam- skifti í lag. Skifta fólk innan onnur umráði Sambært avtaluni kommunurnar báðar senda tvey ungfólk, sum starvast innan vinnu- lívið til hverja aðra áðrenn næsta vinarbýarfundin í 1985. Finnur Johansen skulu helt, at meguleikin skuldi standa opin eisini at senda okkurt listarfólk ella rit- hevund. Leivur Johannesen, úr Javnaðarflokkinum, harmaðist um, at gren- lendsku býráðslimirnir ikki hevdu havt hevið at vitja ellisheimið, men fegnaðist um, at teir hevdu verið á einum dag- stovni. Í samband við útskift- ing av fólki kundi Leivur Johannesen eisini hugsað sær, at starvsfólk á t.d. al- mannastovnum kundi vitja hvenn annan og greitt frá royndunum hjá hverjum eðrum Ingi Mohr helt somu- leiðis, at politikkararnir kundu læra av hverjum eðrum innan almannasek- torin. Hann vísti á, at innan hetta ekið arbeiða býirnir báðir undir donsk- um lógum, ið ikki altíð hóska til viðurskiftini á staðnum. Býráðsformaðurin, Poul Michelsen, greiddi annars frá avtaluni og samstarvi- num millum býirnar báðar. Tað sama gjørdi borgmeistarin í Nuuk, Peter Høegh, úr Attasut. Umframt hann vóru tveir aðrir úr Attasut, Bjarne Kreutzmann og Ul- rik Rosing í Feroya vitj- anini. Tveir vóru úr Siu- mut, Sigismund Nielsen og Agnethe Lundblad, sum nýliga er vald i by- rådid, og harafturat var Steinurin og Fuglurin Viðmerking Heinesen Vanligt er, tá ið eitt menn- sikja hevur ein merkidag, eitt nú rundan feðingar- dag, at gera vart við hetta.Serliga vanligt er tað, um viðkomandi menn- iskja á onkran hátt hevur sett sær spor Feroyski rithevundurin William Heinesen er eitt av okkara ríkastu og mest skapandi menniskjum. Sum ivaleyst mongum kunnugt fylgir hann við árinum. Hann er ídag 83 ár.Hann fyllir 85 ár tann 16. januar 1985. Tann feroyski flokkurin málgagn sum kunnugt er Dagblaðið tykist at hava havt nógvan skund við at gera eina meting av lívsverkinum hjá hesum hevi til í Fólka- hvers hesum degum mál- manni. | hava vit til hetzin gagni floksins at lesa, hvat hesin flokkur heldur um William Heinesen og lívsverk hansara. Ivaleyst var henda meting ætlað at koma á prent á skaldsins 85 ára ella níti ára degi. Men av onkrari orsek hevur flokkurin viljað skundað sær. Metingin er tí komin í blaðið longu nú, á miðjum sumri 1983. Metingin er á mangan hátt áhugaverd. Heilt stutt sagt fáa vit at vita, at alt tað, sum William Heinesen hevur skapað, av skaldskapi, málningum og tónleiki, hevði verið betur ógjert. Hansara skaldsøgur hava verið okkum til stóran ampa. Hansara stuttsegur hava volt okkum mikið fortreð. Hansara yrkingar — á øskudungan við teimum! ímóti Williami náln- tónlistar- Hansara klipp og ingar, hansara ligu komypositiónir burtur við ellum! Hvat er tað, í list og sinnalagi Williams, sum hevur gjert fólkafloks menn so avskeplaðar og misháttar av hatri nøkur etast, meðan onnur taka so hjartaliga synd teimum? er tað hansara djúpi og ektaði samhug: við teimum, ið líða neyð og pínast? Er tað hansara vísdoómur? ER tað tann religiesi drátturin, hevur í felag við livandi menniskjum heiminum, bæði guttan trúargeila? Er tað tað at hann í skaldskapi sínum sum fáur hevur ganda fram aftur dunið eftir Kingo. Brorson og Grundtvig? Er tað tað 1 hann øllun innan í annar at hann sum fáur hevur hjálp og stuðlað feroysk- um listarmonnum, frá Jåkupi Zahle til Ingolv av Reyni? Er tad tad ta hann sum fåur hevur virt og økt um ansin fyri føroyskum yrkjarum, frå Rasmussi Effersøe til Regin Dahl? Er tað tað at hann, tå Nobelvirðislenin var boðin honum bar seg undan, tí hann helt, at henda virðis- løn átti at vera latin einum yrkjara, sum skrivaði á føroyskum? Tað er einki av hesum Tað er nógv einfaldari. Or- sekin er tann, at William Heinesen er flogvit. Hann er millum tey menniskju í heiminum, sum duga best at skriva og yrkja. Hann fer í framtíðini at verða nevndur undir liðini í Dante, Shakespeare, Ib- sen og Tolstoj. Hansara skaldsøgur og stuttsøgur eru millum tað mest full- fíggjaða av tí slagnum, sum nakrantíð er fest á blað. Hansara yrkingar eru longu nú klassiskar. Í skaldskapi hansara finnur tú málmklangin hjá Kingo. sorgblídnið úr kvæðunum og vísunum, tað leikandi segukynstrið hjá Hamsun og Scherfig, formkynstrið hjá Thomas Mann, vísdómin hjá teim- um stóru haiku-yrkjar- tann kosmiska var- Jacob Bøhme Blake var vilam er hugan hjå og William flogvit. Hetta kann hann ikki gera við. Hann fekk sitt kynst- ur sum gávu. Og hann brúkti tað. Hann gróv ikki talentina = niður Hann brúkti hana og fleirfaldaði hana, sær sjálvum, okkum og heiminum til gleði og hækkanar Og her eru vit komin til um. Tað Tey kjarnan målin litla menniskjad flestu siga, tå id tey hoyra ein vakran sang, ella eina vakra yrking: Sum tað er vakurt! Tað | ítla menn- iskja hugsar: Hví skal hann duga so væl! Willi- am Shakespeare hevur lýst hetta fyribrigdið so beinrakið í orðunum, hann letur lago siga um Othello, sum hann hatar: Hann eigur eina dygd, sum ger meg lítlan. William Heinesen eigur eina dygd, sum gleðir tey flestu, men ger nekur smá Fad eru hesi smáu, sum nú í einum Dagblaði fyri og eðrum eftir, lata seg úr fyri okkum. Sært tú, William átti ikki at havt víst sítt kynstur. Hann átti at selt grýn sum pápi hansara. Tí so høvdu fólkafloksmenn fingið náttarfrið. Og hin William, hann úr Strat- ford-on-Avon, hví skuldi hann erkymla heimin við sínum sjónleikum? Hví helt hann ikki fram at gera handskar, sum pápi hansara? Tað hevði ein fólkaflokssál forstaðið. Og Saulus úr Tarsos, hví helt hann ikki fram at seyma tjald og gera beltir, ístaðin fyri at skriva heimsins gitnastu brev? Tað hevði ein fólkafloksknokkur kunnað góðtikið. Spyr ein so, hví Dag- blaðið er so avskeplað av hatri, at nazistanna jagstran av yrkjarum renna einum i huga, er lætt at svara upp á hetta. Fólkaflokkurin umboðar í hesum leiki maktina. Will- jam umbodar ordid. Maktin kann leika i. Hon kann byggja myrkastovur og kz-legur. Hon kann kynda bål og smíða leinkj- ur. Men hon tapir kortini fyri orðinum. Og hon veit innast inni, at hon tapir. Ti er maktin sansaleys, vitleys, galin. Tann Heinrich Knud Egede fra Inuit Attatiigit. jo-mo Heine,sum nazistarnir gjørdu alt teir vóru mentir fyri at beina burtur úr seguni, er í dag grenur sum leyvið. Tað ríki og teir menn, sum vildu hon- um til lívs, eru gloymd og í sori. Hvenn minnast vit úr Grikkalands kámu fornøld? Homeros og Sapfu. Teirra evundarar eru gloymdir. Vit hava enntá gloymt, at tey hevdu nakrar evundarar Ein regla í einari yrking hjá Williami Heinesen er ivaleyst til at bræða burtur allar ágangir Dag blaðsins, bæði skrivaðar og óskrivaðar Franski rithevundurin Simone Weil hevur sum fáur lýst tvídráttin mill- um makt og list,pengar og anda, deyða og lív. Hon brúkar hetta líknilsi: Tvey menniskju ynskja at rekka teimum hegu hæddunum. Annað tekur ein stein og blakar han upp i luftina av allar: matk. Men hóast maktin er nógv, fellur steinurin til jarðar, drigin niður av at dráttarmegini í jerðini. Hittt menniskjað letur lógvan upp. Ut úr honum flýgur ein fuglur. Hann lættir sær á og flýgur hegt, hegt upp í himmalin til hann hvervur úr eyg sjón. Steinarnir hjá evundar monnum og -kvinnum Williams fara at tryggja teimum og ellum orðum teirra fyri og eftir henda dag ta ævigu gloymsku, sum rakar alt, ið er ússa ligt, lágt og deytt Fuglarnir hjá Williami fara at bera navn hansara og navn Føroya longur inn i framtidina og søguna enn nakað annað. id skapt er á hesum klettum Hanus Andreassen