týsdagur 2. august 1983síða 4

Sn enningargrun í Á | 32 0443 44 J] F; (42 2 jenning av idnaði neyvt knytt at loysn å spurninginum um rakstrariån — I fyrstu syftu eigur hetta helst at verða gjørt við vidkan av låni- og vedhaldsheim- ildum Menningargrunnsins, sigur Nevnd- in i Menningargrunninum. Menningargrunnurin kann i år halda sin 10 åra fødingardag. 26. juni vóru liðin 10 ár síðani, at leg- tingslog um menningar- grunn fyri ídnað, hand- verk og tænastufyritekur varð samtykt Í hesum sambandi hevur Menningargrunn- urin givið út ein faldara, har greitt verður frá virki grunnsins nes semasi ) arini. I faldaranun frågreiding elsimi og ars roknskapur frá 1982/83 iovva okkum at prenti nak: hesum tilfar Menningar grunnurin settur a stovn fær mongu nýggju verk- ætlanirnar fyrst í 1970-ár- inum tervandi arbeiðspláss á bygdunum, tervandi virkisútbúgving og tervandi meguleikar fyri verumenning, upplær- ing, kanning, uppbygg- ingarkreditti 0.s.fr. sannførdi menn um, at Føroyar måttu hava ein sjålvstødugan »Menning- argrunn«, ið kundi veita stuðul til omanfyri nevndu virkisekir og onnur, ið Ídnaðargrunn- urin ikki fevndi um. Ein åvisur flokkur å tingi hevði longu i 1970 skotið upp at seta eitt >Ídnaðarmálaráð< av í hevuðsheitinum vinnu- lívsmonnum, ið skuldi geva legtingi og lands- stýri tilmælir í málum, sum m.a. nevnt framman- fyri. Hóast góða undir- tøku frá flest ellum vinnu- livsfeløgum, vann hetta uppskot tó ongantíð fram Sami flokkur setti so í 1972 fram uppskot um stovnsetan av einum nýggjum grunni til frama fyri idnadarmenningina. Hesin grunnur skuldi m.a veita upp til 20% í rentu- fríum studningsláni til ílegur í nýggj og verandi virkir og somuleiðis rakstrarstudningslán til virkir, ið byrjaðu fram leiðslu, id ikki áður heyð verið roynd í Feroytim Ein ídnaðarnevnd, val: av legtinginum uppskot til sendi s Ídnaðarfelagið umma årbe við ålitinun um stovnsetan av Menr ingargrunni varð ógvuliga drúgt, men tá so álitið var liðugt vísti tað seg, at tað varð væl móttikið bæði av løgtinginum og lands- stýritum, og longu 26 juni sama ár varð log tingslóg um »Menningar- grunn fyri ídnað, hand- verk og tænastu- fyritøkur« ein veruleiki. Í endamálsgrein grunn- sins stendur: Endamål grunnins er at veita hjålp til fremjan av atgerðum, ið kunnu skapa bata fyri ídnað, handverk og tænastufyritekum, eitt nú: i. Veitan av uppbygg- ingarkreditti 2. Veitan av útflutnings- kreditti ella utflutnings- vedhaldi. 3. Veitan av rentustudn- ingi 4. Veitan av studningi til upplæring, gransking og vørumenning. 5. Veitan av hjålp til marknaðarkanningar, út- flutningsstudning o.l. 6. Veitan av hjálp til mennan á serligum stødum 7. Veitan av låni og/ella studningi til iskoytisiløgu, figgjan og rakstur av ny- stovnaðum virkjum og umskipan av verandi til broyttan marknað o.t Í álitinum sum legting sins idnadarnevnd gjørdi, stendur millum annað: Fyri at fáa Menningar grunnin so fjøllbroyttan og liðiligan sum gjerligt hevur Feroy Ídnaðar felag sett uppskot fran m, at sij r fevnir riskip: stov 3 Få rl 4 he oser roknsi eðan rist ) iðvíkjar 1 11 V erða KÁ 3 3 henda hatt faa v tann fyrimun grunnsir virki altíð kanr eftir steðini, sum hon laga seg 4 x dag, vid tað at nýgg átroðkandi mål kunnu takast við arbeiðseki grunnsins, og at onnur ikki longur tíðarhóskandi mál kunnu ganga út. So við og við vóru fleiri virkir sett á stovn, soleiðis at tað nú eru o.u. 650 virkir. Fyri at virkini kunnu fáa eina lagaliga innkoyringartíð, hevur grunnurin veitt fleiri og fleiri rakstrarlán. Trupul- leikar at fáa munagóða rakstrarlán í bankunum hevur altíð verið ein av sterstu meinbogum føroyska idnadarins. Tað kunnu verda verkætlanir sum eru nokk so ivasamar og kanska »kredittverdig- heitin« ikki er nóg góð eftir einum bankasjónar- miði. Hetta stillar stór krøv til grunnin um fíggj- an av rakstrinum, ikki minst nú aling av fiski og skeljadjórum er komin undir grunnsins regi. Í dag heimila viðtekur Menningargrunnsins ein- ans at veita rakstrarlán úr Vit síggja her Niclas Foldbo, formannin í Menningargrunninum, Martin Djurhuus skrivara og Ova Michelsen, nevndarlim. Teir eru her á vitjan á Møblavirkinum hjá Berg grunninum til virkir, ið byrja framleiðslu, ið áður hevur verið óroynd Hetta hevur við sær, at í tíðum, sum hesar vit eru í nú, við heg- Feroyum ari inflatión og harðari kapping, verður ofta nærum ógjerligt hjá teim- um eldru virkjunum at megna kappingina, og tey krev tíðin setur til tæn- astur v.m Ein áhaldandi menning av idnadinum er sostatt neyvt knýtt at einari munagóðari loysn á spurn- inginum um rakstrarlán. Í fyrstu syftu eigur hetta helst at verða gjert við vidkan låni- og ved haldsheimildun Menr ingargrunnsins, sí eisini er skotið upp ið kan tt VK einahe Í ta standandi, nevnd grunnsins er far vv langt út i eitt pro við stuðli til marknaðar kanningar, rakstrarlánum 0.s.fr., tó metir nevndin at hetta er í tráð við tað, sum vinnulivsmenn og teir menn sum gjørdu uppskot til stovnsetan av grunni- num, høvdu i huganum Hetta er eisini i tråd vid tad teir siga i idnadaråliti- num. Ein ídnaðarfremjandi politikkur kann vera meira ella minni generellur ella selektivur Tað ber til at gera reglur og skapa møguleikar, id eru eins fyri allar idnadar- fyritøkur, ella tad almenna kann royna at geva ser- støkum ídnaðargreinum ella virkjum serliga laga- lig kor. Tann fyrri møguleikin er betur i tråd við tað liber- alistisku grundhugsan, id føroyski buskapurin er bygdur då, og skuldi sambært hesa hugsan givið tað bestu trygdina fyri at tað verða tey mest lenandi tiltekini, ið verða sett í verk. Hinvegin kann hugsast, at eitt virki ella ein vinnugrein kunnu hava slíkan týdning fyri Framhald á síðu 12 Wardum, sum er fari undir framleiðslu av meblum Fiskaaling Nevnd grunnsins metir, at tad eigur at vera farid varliga fram tå talan er um fiskaaling. I seinasta enda er hetta sjålvandi ein prisspurningur, so framleiðslukostnaðurin er -sjálv- andi eisini avgerðandi. Uppá lkongri sikt kann ein betri marknaðarfering kanska skapa øktan marknað. Ein av fyrimununum við alisfiski er, at vit kunnu selja til marknaðin alt árið, mótsett til villlaksin sum bert kann veiðast ávísar tíðir av ári- NOFVI alarar set smolt út um várið og slakt oktober/november konsentreraða slakting he sir og trupulleikar ' HENG: Art ført tl lagar pr selja í hvort fall hvat viðvíkur síl um. Í Føroyum er meguleiki fyri at hava fiskin í sjónum alt árið, og verið meguleiki fyri, at slaktað síl aðrar mánaðar í árinum enn oktober/november. Menn hava tíanverri ofta lyndi til at selja fiskin har veksturin er sterst. Hetta ferir ofta til likvitetstrupul- leikar, sum grunnurin ikki hevur heimild til at veita stuðul til. Grunn- urin hevur bert heimild til at veita rakstrarlán og veðhald tvey tey fyrstu árini. Fyri at kunna slakta alt árið, má tann einstaki alarin ganga við til at slakta aðrar tíðir, enn har tað gevur besta veksturin. Prísurin má so kompenserast fyri mistan vekstur. Hervið stabiliserar alarin prísin uppá longri sikt. Ein kort- siktaður vinningur við hegum prís- um eitt ár, kann oyðileggja megu- leikarnar fyri stabiliteti. Markn- aðurin má rekjast í góðum sum í vána tíðum, skulu vit fáa eina stabila avreiðing. Til at fáa stýring av slakt- ingini og smoltframleiðsluni, mugu alararnir fáa eitt samarbeiði í lag. skuldi tí | —————&$ ]