leygardagur 15. oktober 1983síða 7

Hvalbingur stjóri á donsku krabba- meinsskrásetingini — sum var tann fyrsta av slíkum slag í heiminum og í dag — kanska tann mest vælvirkandi ; Orð og mynd: Jan „Feroyingar eru alla stadni«. Soleiðis verður so mangan tikið til. Og okkum nýtist ikki at fara burtur í fjarskotin lond fyri at finna feroy- ingar á sjáldsomum plássum ella í sjáld- somum stervum — álitisstervum. Skrivstovustjórin i donsku krabbameinsskrå- setingini »Cancerregiste- ret« er feroyingur. Ella rættari hann er hvalb- ingur. Hann eitur Hjal- grim Jensen og flutti úr Feroyum í 1945. Foreldr- ini vóru Jenis Jensen, van- liga nevndur Jenis hjá Drikku og Magdalena. Tey eru farin Í Feroyum Hjalgrim Jensen hevur júst vitjað í Feroyum saman við leiðaranum á donsku krabbameinsskrá- setingin, Ole Møller- Jensen, yvirlækna Teir vóru her fyri góðari viku síðani og høvdu fund við Mogens Egholm og Sonnu Dahl, yvirlæknar og nevndarlimir í Feroya Felag móti Krabbameini Í samband við hesa vitjanina varð sett á stovn ein sjålvstødug føroysk krabbameinsskråseting. Tidindabladid Sosialurin hitti tey fyra. Umframt at tosa við teir triggjar yvir- læknanar (tann samreðan kemur í Sosialin í næstu viku) tosaðu vit við Hjal- grim Jensen. Av landinum í 1945 Hjalgrim greiðir frá, at hann fór til Danmarkar longu í 1945. — Eg fór til Danmarkar at fáa eina útbúgving á Handilsskúlanum. Tað var ikki so nógv at fara aftur til Feroya til, so eg varð verandi í Danmark. Fyrst arbeiddi Hjalgrim á einum soyakekuvirki — í meira enn 12 ár. Seinni á einum konservesvirki Í 1965 fekk hann so arbeiði á »Cancerregiste- ret< og hevur verið har síð- ani 40 fólk í arbeiði Í dag rekir hann starvið sum skrivstovustjóri har. Hetta er einki lítið arbeiðspláss heldur. Tað arbeiða umleið 40 fólk á hesum stovninum, ið hevur eitt ársbudget uppá 10 mill. kr. Við tíðini er arbeiði mítt vorðið rættiliga um- fevnandi. Nú er tað so mest sjálv fyrisitingin eg taki mær av sigur Hjal- grim víðari. Hann skal stíla fyri, at oll starvsfólkini hava ta útgerð og tað tilfar tey hava fyri neyðuni, og hann skal syrgja fyri, at pen- ingur er tekur til tey ymsu arbeiðini. Tann danska krabba- meinsskrásetingin er eingin tilvildarligur stovn- ur sæð við altjóða eygum. Hetta er tann fyrsti tjóðskaparligi stovnurin av slíkum slag í heim- inum. Í dag verður hann eisini mettur at vera millum teir fremstu. Byrjaði í 1943 Tað var danski yvirlækn- in, Johannes Clementsen, ið (longu í 1943) — legði grundarlagið til stovnin, tá hann arbeiddi á Finsen Í byrjanini hevði Cancer- registeret innivist á Finsen. Seinni varð so flutt í egin høli. Johannes Clementsen fór frá sum leiðari av stovninum í 1978 hann var tá 70 ára gamal. Hjalgrim Jensen rekti so starvið sum fyribils leiðari av stovninum i hálvtannað ár. Tá kom so Ole Meller-Jensen heim úr Fraklandi og varð settur sum leiðari av skráseting- ini. Hegt í metum Vit spurdu Hjalgrim hvussu tað ber til, at júst danska krabbameinsskrá- setingin hevur so gott orð á sær! Til tað sigur hann, at hesin stovnur fyri tað fyrsta hevur nógvar royndir at byggja á. Aftrat hesum kemur, at júst tann danski stovn- urin hevur havt eina ser- steðu, tí danska samfel- agið er so vælvirkandi. Her verður hugsað um, at tað er skjótt og lætt at fáa upplýsingar um persónar og teirra familju á fólka- yvirlitinum. Eisini hevur stovnurin atgongd til kirkjubekur og til deyðsattestir. — Hjalgrim sigur ann- ars, at teir fáa fleiri ar- beiðsuppgávur frá útland- inum, tí danski stovnurin verður mettur sera álít- andi. Hann letur nevniliga ongar upplýsingar frá sær til tilvildarlig fólk o.l. — Tit hava tað so gott! Vit spurdu eisini Hjal- grim, um hann ikki hevur hug at koma heimaftur til Feroya at búseta seg Higartil hevur tað ikki verið meiningin at koma heimaftur med alla. Men nú tær seinastu tvær ferðirnar eg havi verið í Feroyum, hevur mær dámt so væl, at eg eri farin at ivast eitt sindur. Tit hava tað so gott. Livikorini eru betri í mun til fyrr. - Hevur tú tað ikki gott í Danmark? — Jú, so avgjert, men eg haldi tit í Feroyum hava tað so gott so gott. — Kemur tú heimaftur at búgva, skal tú so aftur til Hvalbiar? — Eg havi einaferð havt ta meining, at kom eg Ole Møller-Jensen, Sanna Dahl, Hjalgrim Jensen og Mogens Egholm á fundi í Havn herfyri Leygardagur 15. oktober 1983 Hjalgrim Jensen, skrivstovustjóri á »Cancerregisteret«, sum er sera hegt í metum um allan heim fyri sítt seriesa og dygdargóða skrásetingararbeiði av krabbameini aftur til Feroya, so skuldi eg búgva í Hvalba. Men í Hvalba vóru so fáir megu- leikar, so eg gjerdi av at vera verandi í Danmark. — Tað verður kanska ikki so leingi, so kemur tú heim at taka tær av fer- oysku krabbameinsskrá- setingini? Eg haldi eg eri ov gamal til júst tað. Flaggið! — Hvat dámar tær ætlan- ina at seta á stovn feroyska krabbameins- skráseting? — Tað dámar mær væl. Hetta fær meg at minnast aftur á ein túr í Íslandi herfyri. Tá vit komu til Reykja- víkar á ein fund hjá norð- urlendsku krabbameins- skrásetingunum, vóru tey ymsu fleggini vundin á stong — eisini tað fer- oyska. Eg fekk at vita frá ís- lendingunum, sum fyri- reika fundin, at hetta var gjørt til æru fyri meg. Men onkur annar helt, at tað mátti vera tí eg kanska umboðaði eina fer- oyska skrásetingarstovu. Tá mátti eg siga teimum, at tað gjørdi eg ikki. Tí eingin slík var til. Men eg segði teimum so eisini, at tað varð arbeitt við ætlanum um eina slíka. Og nú eri eg so her í Fer- oyum í júst tí samband- inum. Annars hevur Hjalgrim leingi havt samband við bæði Sannu Dahl og Mogens Egholm. Hann fekk tíðliga stílað so fyri, at allir feroyingar, sum fingu viðgerð í Dan- mark vóru fráboðaðir til danska -Cancer-registe- ret«, sum síðani lat upp- lýsingarnar víðari til Feroya.