hósdagur 17. november 1983síða 8

ari minking 2 »Cancerregisteret« í Keyp- mannahavn er tann elsti stovnur av slikum slag i heiminum Tad var Johannes Clementsen, yvirlækni å Finsen, sum byrjadi skråsetingar- arbeidid longu i 1943. I dag er hesin stovnur sera høgt í metum kring allan heim, tí hann hevur so nógvar royndir at byggja á, og tí hann er so vælvirkandi Men hvussu arbeiðir ein slíkur stovnur og hverjar uppgávur hevur hann! Ole Møller-Jensen: — Lat meg fyrst av øllum gera greitt, at uppgåvan hjå Cancerregisteret er ikki at skráseta persónar men bert sjúkratil- burðir Spurningar vit skulu finna svar til hesum arbeiði eru m.a finna fram »AUnnu til, hverji viðurskifti eru yrsek til krabbameins- Danskur yvirlækni og krabbameinsgranskari! Tubbaksroyking elvir til flestu tilburðir av krabbameini í dag Neyðugt við sterri upplýsandi arbeiði um vandan við tubbaksroyking. Har slíkt fyribyrgjandi arbeiði verður gjørt, og tað verður tikið til eftirtektar — er talið av krabbameinstilburðum í stoðug- sjukur!« »Hvussu nógvir tilburð- ir eru av hesi sjuku« >Hvussu úrslitini eru at viðgerðini av hesum sjúk- lingum!« »Hvussu víðari eftir lokna vidgerd!« Og tað síðsta spyrja vit: „Hvussu sjúk lingar eru í samfelagnum, viðgerð nóg! liva sum nógvir sum skulu hava iftur seinni!“ Týttleikin Her kemur so skráset- ingin inn í myndina. Fyri at kunna svara hesum spurningum er neyðugt við eini skráseting. Hon gevur okkum vitan um tyttleikan av krabba- meinssjúkum og um, hvussu hesin týttleiki er í einum landi í mun til eitt annað, í einum parti av einum landi osfr. Orð og myndir: Jan Miiller TIÐINDABLAÐIÐ Sosialurin fer í dag og leygardagin at taka upp til umreðu nekur evni, sum viðvíkja krabbameinssjúkum. , tosa vit við Ole Møller-Jensen, leið- ara á danska stovninum >Cancerregisteret< um týdningin av at skráseta krabbameinstil- r F Yrst burðir Tr VIT TOSA vid Mogens Egholm, patolog, um tað skråsetingararbeidi, sum longu er Feroyum av krabbameinstilburðum og um týdningin av, at vit nú hava fingið eina sjálvsteðuga feroyska krabbameins- gjørt 1 skråseting verið seinastu árini. — SÍÐANI TOSA vit við Sonnu Dahl, form. í Feroya Felag ímóti Krabbameini, um hetta felagið og um, hvussu undirtekan hevur AT ENDA greiða vit frá tí arbeiði, sum ein nevnd hevur gjørt í samband við ai gera uppskot til eina tubbakslóggávu í Feroyum — og síðani frá sjálvum lógaruppskotinum | Em Nr. 1 33 — 17. november 1983 Skråseting av Krabbameini Danska skråsetingin av krabbameinstilburðum, >Cancerregisteret<, er elsti stovnur av sinum slag i heiminum — og i dag ein skråset- ingarstovnur, sum veråur mettur sera høgt millum manna. I oktober månada i år var ein sjålvstødug føroysk skråseting av krabbameinstilburðum sett á stovn. Í hesum sambandi vóru tvey umboð fyri Cancerregisteret í Føroyum. Leiðarin Ole Møller-Jensen, yvirlækni og skrivstovustjórin Hjalgrim Jensen, sum er føroyingur. Tíðindablaðið Sosialurin nýtti hevi at tosa við teir báðar. Samreðan við Hjalgrim Jensen hevur verið prentað í Sosialinum. Í dag prenta vit samreðuna við Ole Møller-Jensen Ur blaðnum »Samfundet og Forskningen« Tobaksrygning er den vigtigste årsag til hvide pletter — leukoplakier — i mundhulen. Kvindelige cerutrygere er særligt udsatte for leukoplakier i mundbunden, mens mænd især rammes i de øvrige områder i mundhulen. Hos de fleste forsvinder pletterne, når de holder op med at ryge. Når hvide pletter bliver til mundhule-cancer Skråsetingin sigur okkum t.d., at å åvisum plåssum er vandin fyri at fáa lungnakrabba sera stórur. Stersti meguleikin er at fáa hesa sjúku í Bret- landi, meðan hann er sera lítil í Japan og menningar- londunum í Afriku. Og so kann ein spyrja, hví meguleikin fyri at fáa krabbamein í lungunum er sterri í Bretlandi enn t.d. í Og hví hann er Danmark Noregi, og aftur hví megu Noregi sterri 1 enn 1 leikin fyri at fáa hesa sjúk- una er 3-4 ferðir sterri í Keypmannahavn Vesturjutlandi!!! — Tað er, tá vit síggja slíkar kontrastir, at vit mugu siga við okkum sjálvi: >Her eru nekur viðurskifti í umhverv- inum, sum vit verða ávirkað av, og sum eru ersekin til sjúkuna-. — Men, leggur Ole Møller-Jensen aftrat, - slikt sum kemur uttanifrå og sum vit åvirkast av, nýtist kortini ikki at verða nakað, sum vit verða ávirkað av. Tað kann eisini verða tí, at vanarnir hjá folki eru so ymiskir. Í hesum sambandi er so enn Í #/ 1) Leukoplakier i mundhulen og tungens underside hos cerut- Burmakvinde med den store, hvide rygende kvinde. cerut. Oktober 1983. Føroyska krabbameinsskråsetingin gerst veruleiki . , : Um somu tid vitja Ole Møller-Jensen og Hjal- grim Jensen frå danska »Cancerregisteret«. Å myndini eru eisini Sanna Dahl og Mogen Egholm, bædi nevndarlimir i Føroya Felag ímóti Krabbameini