leygardagur 19. november 1983síða 16

Síða 16 Ebba Hentze: Mamman eigur meg Elin Súsanna Jacob- sen týddi eftir Bjerns sen Perma og myndir: William Heinesen Orð og Leg 1983 57 síður 50 kr. „Tey spurdu hann, hver ið hann var, men hann svar- aði, at hann var sonur mommu sina - annad visti hann einki at siga«. Soleidis verdur sagt i søgnini um Snæbjørn — um Jákup Snæbjarnarson, tá ið hann sum smádrong- ur kom oman á sandin í Hvalba at spæla ímillum aðrar óvitar. Í nýggju bókini hjá Ebbu Hentze, Mamman eigur meg«, verður søgnin um Snæbjern brúkt sum grundarlag. Men í mun til segnina har Snæbjern er hevuðspersónurin, hevur Ebba Hentze valt at skriva um fjósbarnið, Jákup Snæbjarnarson. Jákup kemur eydnu- sælur, tvísporandi eftir sandinum. Í aldubrot- unum skolast alt meguligt upp á land, — ikki bara sjálvbodnir deglingar og rekatrø, men eisini óhumska. Og úr einum slíkum aldubroti varð rýtt Jákupi fyri nasar av tí vaksna manninum, sum stóð í »sini rotnandi tara- rågvu«, spurningurin: »Hvør eigur teg?« Jåkup vil hava allan sannleikan at hoyra, og hann vil hava hann at hoyra frå mammu síni, Katrini = fjóskonu, og ongum erðum. Hanr vil hava alt at vita og ikki sleyg og lygnir, og ti vil hann hava mammu sina at siga frå. Men hann vil ikki hava at vita ein hålvan enda av eini langari søgu; hann vil ikki latað seg lumpa við eini hálv- kvednari vísu; hann vil at mamman skal toga í træðrirnar, sum ganga aftur í tíðina. Mamman lovar at siga honum seg- una, men hann má fyrsta lova henni, at hann ikki fer at hata, tí at tað kann vera honum til bága. Og Jákup grunar, at tað kann íkki bara vera »sålskin«, sum er í hesi søguni, tí annars hevði mamman ikki nevnt hetta við hann um ikki at hata. Rithevundurin vil at fjósbarnið skal fáa alt at vita, og velur at gera hetta sum eina góða nátt-segu í trý kveld. Jákup lurtar FJÓSBARNIÐ eftir tey bæði fyrstu kveldini, men hann heldur, at mamma sín bara tosar upp í saman. Hon kemur ikki úr stað. Triðja kveldið er Magga komin at vera mammuni til hjálpar við frásegnini. Magga er gomul kona, sum eisini er ættað úr Mykinesi og búsitandi í Hvalba, sum Katrin, fjóskona. Magga togar í tíðarinnar = træðrir og noyðir dagarnar fram aftur, og tað er hon, sum at enda sigur Jákupi seg- una. Sum eitt sler yvir alt sleygið, allan slaturin og allar lygnirnar í hesi beisku segu, liggur mjørk- in. Tad er sum høvundurin letur mjørkan vera umber- ingina, ella stadid, hagar flýggjað verður, tá ið harðast leikar á. Jákup unnist so væl í mjørka, og tá ið mjerki er, rennur hann ósæddur og kvikur um alla bygdina, og tað er bara fjóskonan, sum veit, hví honum dámar so væl í mjørka. >Í mjørka koma øll ljóð til ein«. Men hóast mjørkin krøkir klørnar i alt hetta ljóta; so endar segan lívsjáttandi, og Jákup vil hóast alt sleppa út — »Ut — út í sólina- Sæð frá einum skrivi- tekniskum sjónarmiði er tað ikki altíð so lætt at skriva eina góða segu um eina góða segn, og haraftr- at er tað eisini ein torfer uppgáva at siga eina segu í eini segu. Her kann vandi verða fyri at nógv bern missa tráðin, tí bern eru bráð. Og eg í vist ikki í, at nógv av teimum taka undir við, tá ið sagt verður um Jákup: >Bíða og bíða Tað er tað ringasta hann veit«. Men eg haldi, at Ebba Hentze klárar hesar báðar uppgávurnar hegn- iga. Bókin er ætlað børnum, men tey vaksnu hava eisini gott av at lesa hana og hugsa um tað, sum stendur í henni. Í bókin koma fyri fleiri setningar, sum hava almennan áhuga, men sum ikki fáa nakra djúpari viðgerð, orsakað av at hetta er ein lítil bók. Setningar sum: „Menn og dreingir gráta ikki“ og »Snæbjørn sleisk- aði ikki fyri teimum Hegu Harrunum. Hann sam- pakkaði ikki við sleikj- arum og teirra dupult- spæli«, eru setningar sum saktans tola at standa einsamallir og fáa lesaran at hugsa og kanska skammast Um týðingina kann eg bara siga, at Elin Súsanna Jacobsen hevur enn eina- ferð víst, hvussu væl hon dugir, at endurskriva segur fyri børnum. Føroyska útgávan líkist ikki heilt tí donsku. Fyri tað fyrsta eru tey frálíku klippini = hjá William Heinesen prentað í teirra upprunaligu litum í hesari útgávuni. Í tí donsku út- gávuni eru klippini bert prentað sum svert/hvít. Mamman eigur mu Leygardagur 19. november 1983 | Og munurin er stórur til okkara fyrimun. Fyri tað næsta er danska útgávan legd til rættis sum ein sokallað Dingo-bók fyri sterri bern. Hon er skipað í tolv partar við sundurbýtingum av longum orðum. Tann fer- oyska útgávan er um- skipað soleiðis, at hon bert er í 5 pertum, og tey longu orðini eru ikki sundurbýtt. Uttan at hava sæð perm- una, haldi eg, at munurin er tydiligur á hesum báðum útgávunum: tann danska er ein brúksbók, meðan tann feroyska er, við allari virðing fyri prentlistini, eitt skreyt- bind. Eg haldi, at tann stutti og málandi stílurin hjá Ebbu Hentze hóskar betur til ta donsku tilrætt- isleggingina enn til ta fer- oysku. Søgan um fjósbarnið, ið bíðar eftir at hoyra sann- leikan, kann íivaleyst sigast í nógvum útgávum. Útgávan hjá Ebbu Hentze er ein pínandi góð lýsing, og samstundis er hon eitt gott klípi aftrat til tað, eftirhondini, klassiska Páll Fanga-motivid í feroyskum bókmentum. Martin Næs EBBA HENTZE 4 »