fríggjadagur 16. desember 1983síða 6

tíðindablaðið Utgevari; p/f sosialurin Postsmoga 76, 3800 Argir, telefon 11820 Fyritaksstjóri og blaðstjóri: Térfinn Smith (ábyrgd) Biaðfólk: Høgni Djurhuus. Dagny Joensen, Jóhann Mortensen og Jan Miiller Lysingar: Årni Joensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 Tiltak Føroya Arbeidarafelags FØROYA ARBEIDARAFELAG hevur noktad limum sinum at leggja merki i kassarnar frå i gjår av. Hetta er eitt sera ålvarsamt stig, men eitt stig sum Javnaðar- flokkurin tekur fult út undir við. So er tað heilt greitt! BAKGRUNDIN fyri hesum tiltaki er tann, at arbeiðsgevarar á nógvum flakavirkjum bart út sagt misbrúka merkini. Merkini verða brúkt til at leggja trýst á einstakar arbeiðarar og tey verða brúkt til at seta ar- beiðsferðina upp. EITT ÚRSLITIÐ av, at merkini verða misbrúkt á hendan hátt, er, at vit havá akkordtempo og akk- ordviðurskifti á virkjum, har tað verður arbeitt fyri timaløn. Hetta er óheppið fyri arbeiðararnar, tí teir koma undir likamligt og sålarligt trýst — teir koma at kappast síná- millum á óhepnan hátt og hetta gongur so aftur út yVir sinåmillum solidaritetin millum verkafólk. ALT HETTA gongur í síðstu atløgu útyvir arbeiðslagið, tað sokallaða arbeiðsklimaðið og allir partar tapa í veruleikanum av hesum viður- skiftum. Hetta má samfelagið uttanfyri flakavirkini royna at skilja. FØROYA ARBEIDARAFELAG hevur fleiri ferðir roynt at fáa í lag eina avtalu við arbeiðsgevararnar um nýtsluna av merkjum og ta uppteljing og skráseting av arbeiðsavrikið, sum er knýtt at merkjunum HETTA YNSKIÐ gevararnir arbeiðs borðinum Teir hava ikki so frægt sum hirt at samráðast um hetta ynskið hava sópað av grund hava arbeiðs gevararnir hevuðsábyrgdina av tí tiltaki, sum í gjár var sett í verk. Nú er spurningurin sjálvandi, hvussu teir fara at svara aftur — um teir velja samanbrest ella samráðing. Er nekur ábyrgdarkensla í hesum monnum, so velja teir at samráð- ast. Tó sama ger, teir verða at tapa í síðstu atløgu, og eiga tí at gera sær greitt, at tann rættur teir kanna sær, hesin at leiða arbeiði, eisini krevur eitt minstamark av ábyrgdarkenslu og ábyrgdarkend- um atburði. ARBEIDSGEVARARNIR" eiga alt fyri eitt at koma til samráðingar- borðið saman við Feroya Arbeið- arafelag. Við hetta samráðingar- borð eiga teir at viðurkenna, at tíðin nú er komin til at gera avtalur um nýggja teknologi, um med- ávirkan og medábyrgd arbeiðar- anna á øll arbeidsvidurskifti. JAVNAÐARFLOKKURIN stuðlar Feroya Arbeiðarafelag í tí stríði, sum felagið nú er farið út í. Hetta verður einki lætt stríð, tí sterkar kreftir standa í móti verkafólkinum í hesari sek. Høvudstreytin fyri at vinna í hesari sek er tann sama sum í øllum eðrum, tå fakfeløg hava staðið í stríði: at ell standa sum ein — at arbeiðsmenn og arbeiðskvinnur standa saman. TAÐ ER OKKARA ynski og vón, at tann træta, sum er endað við ein um tiltaki mótvegis virkjunum, má verða loyst í sátt og semju, soleiðis sum tað nú er okkara siðvenja her. Eydnast tað ikki at loysa henda spurning við samráð ingum, nakað,sum ein hevur ilt við at hugsa sær, so lýsa vit hervið stuðul okkara til Føroya Arbeidara felag í tí stríði, sum Føroya Arbeid sgevarafelag má bera alla ábyrgd ina av at hava byrjað. Ráfiskakeypararnir hótta samfelagið Rætturin at skipa og leiða arbeiðið er ongastaðni niðurfeldur í fakrættliga lóg ella avtalu i Føroyum. Harafturat seta nógu spurnartekin við, um merkini betra góðskuna. Feroya hevur avgjert at fara und- r Arbeidarafelag eitt tiltak mótvegis flakavirkjunum og hetta tiltak gongur sum kunn- ugt út uppá at sýta fyri at politisk viðmerk- ing leggja merki í bakkarnar. Hetta merkir, at felagið sýtir fyri, at limir tess * vera skrásettir og kann- aðir eftir arbeiðsavriki dag og dagliga. Samstundis hevur Feroya Arbeiðara- felag alla tíðina góðtikið, at merki verða brúkt til stakroyndir til tess at tryggja góðskuna. Bakgrundina kenna væl tey flestu, men hon skal tó stutt nevnast her: merkini verða á ávísum flakavirkj- um misbrúkt á ein hátt, soleiðis at flakakvinna verður sett upp í móti flakakvinnu, at arbeiðs- ferðin verður skrúvað upp í eina ótolandi legu. Sam- antikið verður úrslitið av hesum umsteðum hetta, at arbeiðsviðurskiftini í víðastu merking gerast steðugt verri, hóast fólk fáa sína úrteku. Fólkið á virkjunum trívast verri og helst er her eisini ein vandi fyri góðskuna á tí veru, tey skulu framleiða. Í fleiri ár hava einstak- lingar, lokalfeløg og meg- infelagið, Feroya Arbeið- arafelag, roynt at fáa í lag eitt orðaskifti við arbeiðs- gevararnar, men tað hev- ur verið sum at sletta vatn á gás. Arbeiðararnir hava í samband við sáttmála- samráðingar roynd at fáa í minsta lagi nakrar reglur fyri óskilinuum við merkj- unum. Ynski teirra eru vorðin sópað til viks við einari grundgeving, sum er meira enn ivasom: Talan er sjálvsagt um hetta at leiða og skipa arbeiðið. Hetta er ein rættur, sum í Danmark sambært ávísa meginav- talu á arbeiðsmarknaði- num er tryggjaður ar- beiðsgevarunum. Vit hoyrdu mikukveldið for- mannin í ráfiskakeypara- felagnum ákalla henda sama rætt. Í hesum sambandi kundi eg havt hug at spurt arbeiðsgevararnar og formann ráfiskakeyp- aranna, hvar hesin rættur er niðurfeldur í Feroyum Kunnu tit vísa á nakra lóg, avtalu ella nakran sáttmála, har hesin rætt uur stendur skrivaður? Hetta kunnu tit sjálvsagt ikki, ti her er talan danskan og ikki føroyskan Arbeiðarar ti við líka so stór- m um fakligan rætt KUNNU jum rætti, sum tit, hevda tað mótsetta, i hyussu sc er til onkur dómstólur hevt demt tykkum henda rætt til. Tó eisini ið mátti farið og verið tepurt, al tann tid arbeiðs marknaðarviðurskifti yvirtikin sermál. Sum nevnt hava roynd- ir arbeiðaranna verið til fánýtis og núuu er tolið vorðið uppi. Feroya Ar- beiðarafelag ger eitt tiltak mótvegis flakavirkjunum, eitt tiltak, sum er samtykt í ellum demokratiskum liðum í felagnum. Tiltakið er í veruleikanum ikki ser- stakliga viðgongt, talan er t.d. ikki um verkfall og talan er als ikki um at forða fyri góðskueftirliti, ella kvalitetskontroll Svarið væntaði Feroya Arbeiðarafelag og almenn- inguurin annars frá av- talupartnara arbeiðarafel- agsins, nevnliga Føroya Arbeiðsgevarafelag. Men hesir látast ikki um vón — ístaðin kemur svarið frá vinnufelag flakavirkj- anna, Feroya Ráfiska- keyparafelag, og svarið kemur so skjótt, at tað má vera vorðið avtalað frammanundan. Hetta, at ráfiskakeyp- ararnir leggja seg so hart út í eina fakrættliga ó- semju millum Feroya Ar- beiðarafelag og Feroya Arbeiðsgevarafelag er so mikið álvarsamt, at hetta ikki eigur at verða óátal- að, ja, meira enn so: sam- felagið eigur at steðgað ráfiskakeyparunum í upp- lopinum. Eg skal royna stutt at vísa á, hví hetta ikki eigur at ganga: Fyri tað fyrsta er tað hetta, at eitt felag, sum stendur heilt uttan fyri okkara fakrættligu av- taluskipan, beinleiðis leggur seg út í eina ósemju ímillum tveir partar á ar- beiðsmarknaðinum, eigur ikki at góðtakast. Góðtaka vit hetta uttan víðari, verður tað til 6- betiligan skaða fyri okk- ara avtaluviðurskifti í framtíðini. Fyri tað annað eru tær beinleiðis grundir fyri at steðga ellum fiskakeypi í Feroyum, sum formaður ráfiskakeyparanna bæði ósakligar og ósann eru gav ar. Eg havi longu framm- um anfyri nevnt eina råfiskakeyparanna rætt til at leiða arbeiðið Hon | Síðan vil formaður vera við, ikki nevndi avgerandi merkini eru neyðug fyri, at arbeiðs- gevarin skal kunna hava eftirlit við góðskuni. Hetta er att. Merkini hava í hesum sambandi einki við góðskuna at gera. Merkini hava eitt eittans endamál: at økja um ferð og mongd — tey hava kanska enntá nega- tiva ávirkan á góðskuna. Tað er tí ein stórur spurningur, hverjar grundir råfiskakeyparar- nir hava til at leggja seg út í eina ósemju, sum ikki er teirra. Hesar grundir kann ein og hver sjálvur meta um. Ég fari tó at peika á nakrar meguligar: Við at taka so harðliga til vóna teir kanska at kunna spjaða arbeiðararersluna. At henda rersla er teimum til ampa, framgekk týðu- liga av orðum Hera Mort- ensens í útvarpinum. Við- ari tykist tiltak teirra at vera egnað til at seta ilt millum fiskimenn og ar- beiðsfólk á landi. Alt saman tikið er talan uum eitt tiltak so ábyrg- darleyst, so ómoralskt, so hevndarkent og so provo- kerandi, at vit skulu heilt aftur til 1968 fyri at finna fordømi. Av trongskygdum sjålvsøknum eginåhuga- måluum leggja nakrir fåir stjórar landið partvis lam- ið — fara í verkfall ímóti ellum samfelagnum ! Hetta verður framt av stjórum, hvers virki fáa einar 25 milliónir óbein- leiðis í studningi frá sam- felagnum, av stjórum, sum skylda samfelagnum og arbeiðararersluni alt. Hetta er altso ikki teirra sek einans, men eitt mál, sum viðkemur ellum sam- felagnum. Tað eru tí allar góðar grundir hjá sam- felagnum til at grípa inn og læra hesar høgu harrar uppi at sita. Feroya legting eigur tí ikki at drála, men alt fyri eitt at við áleggja ráfiska- keyparunum at syrgja fyri, at fiskur kann verða avreiddur í Feroyum, á ellum plássum har vanligt er at avreiða. Síðan eigur hin parturin Feroya Arbeiðsgevarafel- ag at bjóða Feroya Ar- beiðarafelag til samráð ingar um ta osemju, sum hevur tikið seg upp. Fara teir harrarnir eisini at spæla við veddunum held ur enn at samráðast, má logtingið taka sær um reiggj og við lóg skipa manssemilig viðurskifti á virkjunum. Jóannes Dalsgaard