mánadagur 9. januar 1984síða 5

Nr. 4 — 9. januar 1984 ui oe Einki røkist fyri so = = VÍV Ii UGUIGAIU A På - — mi munandi buskapar- bata at arbeiðsloysið minkar — lykkes det ikke for EF's statschefer at finde en løs- ning på det kommende møde i Athen den 5. de- cember, er landbrugets indkomster i yderste fare. Vi kan blive tvunget til drastiske prisnedsættel- ser, især på mælk, som vil true de små producenter. Umbodsmadur Danmark- ar i EF, Poul Dalsager, var sera dapurskygdur, tå hann fyri stuttum å blad- mannafundi i Keyp mannahavn greiddi frá steðuni innan europeiska felagsskapin. Serliga er landbúnaðar- politikkurin hjá felags- marknaðinum í ovurstór- ari kreppu; peningur trýt- ur til at uppihalda ovur- kostnaðarmikla landbún- aðarpolitikkinum. Felagsmarknaðurin er forpliktaður til at taka í- móti landbúnaðarverum úr limalondunt . :m annars ikki kunnu selja Serliga snýr tað seg um meiaríframleiðslu, og har- umframt hópa kornrúgv- urnar seg upp. Í letuni liggur felagsmarknaðurin við 9 mill. tonsum av hveiti, einari mill. tonsum av skúmmjólkapulvuri og 700.000 tonsum av smeri. — Undir ellum umsteð- um verða vit noyddir at spara á landbúnaðarfíggj- arætlanini, sum telur heili 65% av felagsmarknaðar- útreiðslunum, greiddi Poul Dalsager frá. Tað er serliga meiaríframleiðsl- an, sum gevur trupulleik- ar. Tað gongur so dánt at selja skummjolkina til svína- og hesnarungafóð- ur, men smerið er so at siga møguligt at selja. Ti verða vit noyddir til at á- seta framleiðslubann, so- leiðis at meiaríini ikki mega framleiða meira enn 1% meira enn tey fram- leiddu í 1981. Og fram- leiða tey meira, ja, so mega tey sjálvi gjalda út- reisðlurnar til meirfram- leiðsluna. Marknaðurin roynir at sleppa sær av við smer- rúgvurnar, sum bert vaksa. Tað er ov dýrt at selja rúgvurnar sum bíligt jólasmer. Sambært Dalsager kost- ar jólasmerið meira í ra- battum enn veran er mett í virði, — og eingi útlond vilja keypa smerið. Tí er tað, at EF kommi- sjónin skjytur upp at leggja eykaskatt á marga- rin og plantuolju, sam- stundis sum teir vilja vaksa um fitiinnihaldið í drekkimjólkini. — Vit skjóta upp, at vaksa fitiinnihaldið í mjólkini við 0,2%, men leggur Poul Dalsager aft- urat, eg veit at læknar vara ímóti uppskotinum, men tað verður sett fram hóast tað. Vit eru noyddir at finna eina loysn móti ovurfram- leiðsluni. Landbúnaðurin kann ikki halda fram bara at framleiða, og bíða eftir, at EF tekur sær av ovur- framleiðsluni. Tað gongur ikki sum frálíður, segði Poul Dalsager, felags- marknaðarumboðsmaður í landbúnaðarmálum. Ikki minst Danmark er bundið at stórari landbún- aðarframleiðslu. Ov lítið til matna, men... Vit frætta dag um dag, um steðuna á arbeiðs- marknaðinum í heiminum sum heild; um ovurfram- leiðslu, um hvussu mong í triðja heiminum doyggja hvønn dag, ti at ovlítið er til matna. Og her liggja vit í norðuratlantshavi- num, 44.000 væl gedd. Men aðrastaðir í heimi- num doyggja 41.000 fólk í hungri hvenn einasta dag, tí í triðja heiminum býðst teimum hverki matur ella drekka so tey kunnu halda deyðan frá lívinum. Samstundis rúgva mat- fjøllini seg upp í Vestur- heiminum. EF stjórnirnar skulu nú taka steðu til, at minka um framleiðsluna, „tí tað loysir seg ikki at framleida«. Og vit fáa í sama við- fangi at vita, at nú eru 34 mill. menniskju í OECD londunum arbeiðsleys, og svarar tað til 10% av ar- beiðsmegini í miðal. Á eini stevnu um »be- skæftigelsessituationen« i Danmark nu í heyst, varð spurt, hvussu stødan sum heild verdur å arbeids- marknadinum. Nidurstød- an var, at arbeiðsloysið er ovurstort og tyngjandi og verður ikki loyst bert við »beskæftigelsesfremmen- de foranstaltninger«. I- gangast må, at arbeids- loysið fer at vera stødugt, og fryktandi er fyri, at tað veksur sum frålidur Framimoti 300.000 hava einki fyri hendurnar sum er i Danmark, og av hes- um eru tey 75.000 yngri enn 25 år. Hetta vóru døpur sjón- armið. Arbeiðsloysið higartil hevur verið vaksandi, al- heims sum í Danmark. Fyrrverandi formaður í danska lærarafelagnum, Jergen Jensen segði, at ar- beiðsloysið í Danmark nú er omanfyri 280.000, og vit kunnu rokna við, at talið í 1984 verður umleið 320.000. Eitt arbeiðsloysi, sum ikki kann sigast at vera eitt styttri fyribrigdi. Hetta er sjálvsagt eitt úr- slit av ti førda figgjarpoli- tikki Danmarkar, eins og i londunum kring okkum. Vit mega ti siga, at hesin »nyggi« politikkurin ar- beidsstøduni viðvíkjandi er ein våna politikkur,« helt Jørgen Jensen fram. Londini hvørt sær royna at greida figgjartrupul- leikar sinar gjøgnum spar- ing í almennum útreiðsl- um, og partvís við at skapa sterri kapping mót- vegis uttanlandsmarkn- aðinum. Urslitid er, at vit internationalt eru í eini vána steðu sum heild ar- beiðsmegini viðvíkjandi. Tann ferdi urin her í landinum víkur ikki stórt frá eðrum lond- um í raðfylgjuni til at loysa trupulleikarnar, nevniliga: arbeiðsloysi- num, hallinum á stats- finansunum og gjaldsund- irskotinum mótvegis um- heiminum — vit mega ti- verri siga, at spurningurin um, hvussu vit skulu fáa flestum eitt arbeiði, hevur verið ov lítið ansaður. Víð- ari helt Jergen Jensen fram, sparipolitikkurin hjá tí almenna, og poli- tikkurin at skapa javnvág í handilsjavnanum hevur ikki givið tey úrslit, menn væntaðu. Hóast sannast má, at tað í fyrra árshelmingi av 1983 fyri fyrstu ferð í mong ár hevur verið javn- vág í samhandlinum mót- vegis umheiminum, so eru rentuútreiðslurnar fram- vegis tyngjandi. Sam- stundis er arbeiðsloysið í Danmark nú 11%, sterri enn í meðal í OECD-londu- num. >Sjálvt um vit eftir- hondini hava vemt okkum til, at arbeiðsloysið er ein partur av tilveru okkara, og at arbeiðsloysið sein- astu 10 árini er vaksið úr 20.000 upp í 300.000 í 1984, so er hetta ikki tí at arbeiðsplássini í landinum eru fækka, men av tí at til- gongdin av arbeiðspláss- um ikki hevur verið sam- svarandi fólkavekstri- num. Panellutakarar á stevn- uni vóru: Jergen Holm, (vinstra), Mogens Camre, (socialdemokratiet) og Hans Zeuten, professari. Hans J. Holm metti, at arbeiðsmegi framvegis skal takast frá tí almenna og til vinnulívið, men dugdi illa at síggja fyri- munin i at flyta og minka um arbeiðsmegina hjá tí almenna, soleingi sum 280.000 eru arbeiðsleys frammanundan. Mogens Camre segði sum umboð fyri social- demokratarnar, at social- demokratarnir ikki eru ó- samdir við stjórnina um at neyðugt er at spara. Vit hava eisini ta steðu, at tann almenni sektorurin ikki skal vaksa, men vit halda ikki leiðina vera, at uppsiga fólk. Samstundis sum hann segði, at statur- in eigur at finna arbeiði til teirra, sum vinnulívið ikki kann taka. Hans Zeuten, profess- ari, fyrrv. formaður fyri Jákup Lindenskov fólkatingsvalevni skrivar „det økonomiske udvalg« segði, at tað bøtir ikki stórt um at minka um al- menna sektorin. Hann greiddi frá í telum, at tað almenna kann spara 1,6 milliardir kr. um 68.000 fólk verða uppsegd. Mun- urin millum len og studn- ing verður tó so lítil, at tað verður tydningarleyst Hans Zeuten metti ann- ars, at vinnulívið fór at vaksa við 2% um árið komandi 10 árini. Um vit bert skulu framleiða okk um til eina javnvág, kem- ur tað at fremja ein mis- javna i inntekuviður- skiftunum millum alment lent, mótvegis vinnulívinum lenini Framtíðarmetingar hevur tað ikki framtíðar- Annars skortað uppá analýsur, granskingar av fíggjarligu sum socialu gongsini, sum hon er, og hvussu hon man fara at vera framyvir. Danir eru skjótir at seta fram hugs- anir ymsar vegir og bleðini eru ikki sein á sjóv- arfallinum, tá okkurt er, sum kann skapa áhuga manna millum Dansl:i fíggjarfreðing- urin í Metalarbejderfor- bundet, Steffen Møller, er ein av hesum profetunum Hansara sjónarmið fella ikki altíð í tráð við tað, sum arbeiðararerslan met- ir skilagott, ofta liggur hann meira á borgarliga vonginum í metingum sín- um. Men hugurin at seta fram framtíðarmetingar og at koma við góðum ráð- um trýtur ikki. Ein er tann, sum »det økonomiske sekretariat« hevur latid frå sær, okto- ber 1983 — og tendensur- in i hesi frågreiding vikur ikki stórvegis frá hinum. Her verður sagt, at und- irskotið í gjaldsjavnanum frá 1982 til 1983 væntandi fer at fella frá 18,75 milli- ardum krónum til 10,75 milliardir krónur, og at tað í 1984 verður 8 milliardir krónur. — + Á Bs rr r = ' Ein munandi partur av hesum falli er at finna í orkuprísunum, sum eru minkaðir við 3,4 milliard- um krónum frá 1982 til 1983. Ein onnur orsek rentu- gjaldingin til umheimin, sum er munandi minni enn frammanundan, beinleiðis av internationala rentu- fallinum. Tað er batin utanífrá, ið samanumtikið hevur á- virka stóra rentufallið Men á arbeiðsmarknaði- Arbeiðs num er eðrvísi loysið minkar ikki og væntast í meðal í 1984 at liggja um 11,5 av ar- beiðsmegini, ella 315.000 £ persónar Arbeiðsloysið veksur m.a. tí, at tann almenni sektorurin, ikki bert stendur stað, men frá 1983 til 1984 fer at vera 5.000 færri í arbeiði hjá tí almenna Niðurskurðarpolitikkur- in hjá borgarligu stjórnini ferir við sær vaksandi ar- beiðsloysi. Hjá fólki flest man tað tykjast minni skilagott, at fólk verða segd úr arbeiði hjá tí almenna, uttan at megu- arbeiði, hava skugga av leika til annað samstundis sum sami al- menni kassin skal gjalda teimum uppsegdu stóran penga í arbeiðsloysis- studningi fólkatings- valið 1984