leygardagur 4. februar 1984síða 21

1 4 8 + Nr. 16 — 4 februar 1984 Soltsjenitsyn og tað slagið Aftursvar frá Høgna av Heiði til Jens Paula Heinesen og hansara greinareð »Tann totaliteri staturin« JPH skrivar, at tå ið »Ein dagur i livi Ivans Denisovitj- ar« hjå Aleksandr Soltsenit syn kom út i sovjet, »skalv alt tað sovjetska imperiið í grundvelli sínum<... „lá hjálparleyst undir tí livandi orðinum<. Tann sum hevur lisið hesa bók ella sæð filmin, undrast ikki sert yvir, at ein sovorðin einfeld, hóvlig og lítið ræðslumyndandi bók um lívið í einari sovjetskari ar- beiðslegu (ikki stórt eðrvísie nn í eðrum vesturlendskum fangatippum tá í tíðini) kann loypa skjálvta á eitt ríki. Men tað gjørdi hon heldur ikki. Ta kraft átti hon ikki, líka mikið hvat ið amerikansk »skjålvtamåtitol« so kendu á sær. Hetta er eisini ein myta, sum smáborgarligir rithev- undar vestanfyri dyrka. At bókin seinni kom á svarta lista, var av tí at Soltsjenit- syn skjótt aftaná fór undir eina haturskampanju við ósannindum ímóti landinum og eggjaði útlondum at gera ónáðir. At enda hevndi landið seg við at steðga útgávuni av verkum hansara í Sovjet, tí USA og onnur válkaðu sær í hesum ósannindum til poli- tiskan fyrimuns. Hetta var óivað ein býtt gerð av sovjetsku myndugleik- unum, tí nú gjerdi vestur- lendska propagandan Soltsjenitsyn til reina sanna hetju kúgaða fólksins-, »mannarættindastriåsmannin mikla, samstundis sum USA, Vesturtyskaland 0.0. framdu tað sama ímóti kommu- nistum í sínum landi (Allir teir fremstu amerikonsku kommunistaleiðararnir hava sitið í geglinum, og summir tiknir av degum). Óndskapurin hjá Soltsjen- itsyn liggur júst í tí, at hann tekur veruleikar og ósannindi frá einum avmarkaðum segu- ligum tíðarskeiði, og ikki bert ger ov nógv av og gevur tí skaplyndi sum hópnýtsla ella gerana:shending, men roynir eisini at tamba tað út til at fara fram ídag sum sosia- listiskur gerandisveruleiki. Latum okkum hyggja nærri at stavninum: 1. Andsegnin: »Mannarætt- indastríðsmaðurin-. Steða Soltsjenitsynt til al- heimsviðurskifti kom týðu- liga fram í 1974, tá ið hann kallar á amerikumenn um at herða álopini á tað »kommu- nistiska« Vjet Nam, (eitt kriggj, ið nærum øll manna- ættin fordømdi). I roynd og veru er S. meira høgravendur enn høgravongurin i USA! Ikki eiti å vinur hjå tær, Jens Pauli. Tað er ikki langt síðani, at tað borgarliga tíðarritið The New Yorker undir teiginum >Talk of the Town« boðaði lesarunum frå, at so skjótt S. kom til sínar harrar í USA at búgva og fór at vísa seg alment, sóu øll, at hann var eingin mannarætt- indaforkempari, sum J.P. sigur, tí: „While A. Solzhenit- syn remained in the Soviet Union, it was possible for us in the United States to regard him as a marvellously steadfast beliver in political freedom, but now that we have him here in our midst... we have had to revise our impressions«. 2. Andsøgnin: »Foølksins talsmadur«. meðan flestu sovjetsku andsteðingar vilja aftur til tað borgarliga stýrislagið hjá Kerenskij áðrenu kollvelt- ingina — tá ið verkafólk og bóndur, ið taldu 95% av fólk- inum, bert áttu 2% av ting- sesunum! — vil Soltsjenitsyn heilt aftur til tað gudsóttandi tsarveldistíðina í Gamla heil- aga Russlandi. Hetta er hans- ara fyrimynd, ideal. Allir myndugleikar skulu geva seg undir Gud, hin óreingiliga Feraran! 3. Andsegnin: »Fridarfolk- iðuÝ. Várið 1979, táið ell rætt- hugsandi fólk allastaðni ynsktu, at SALT-2 avvåpn- aðar tingingarnar fóru at geva úrslit hevði BBC-fólkið Janis Sapiets 18. febr. samreðu við S., sum sjálv- andi endurtók øll tey óment- aðu kaldakrígsherrópini. Hann segði eitt nú: >Tað er greitt, at vit ganga ímóti einum heimsbardaga, men teir vesturlendsku stjórnar- leiðararnir rura seg í blund við kærum hugmyndavónum um avspenning« (Sitat eftir Le Monde 20. febr. 1979). Ger gjeldur burtur úr ellum frið- ararbeiðinum. „Hvat hevur tú í kvitt- anum?«, fregnast italska ny- fascistiska blaðið >II Secolo« i samrødu vid S. »— At gera eina krossferð ímóti Sovjet!« Av hesum skilja vit betur hóvliga Londonblaðið >Daily Mirror«, tá tað í síni etan og harma um framferð mansins eisini í Bretlandi spurdi: „Hvat ætlar hann? At fara undir eitt nýtt kriggj?«. Tí seguken fólk vita, hvat ið mein krossferð“ ímóti Sovjet merkir nú á degum. Tað heðvi ikki verið við sverði og skjeldri sum á sinni. S. sær spurningin um kríggj og frið, og um lagnuna hjá miljónum av fólki, einans ígjegnum tað dekka glarið við vónunum um endurstovnanina av monarkinum og góðsánara- valdinum í Russlandi. Bæði tann sovjetska, amerikanska og tann danska |(føroyska) revsilógin sektar tilikar hótt- anir ímóti landinum við fongsli upp í 6 ár (sí viðlegdu donsku revsilógina $ 100, stk. 1 og 2). 4. Andsøgnin: »Mannavin- urin mikli« Samstundis verdur Soltsje- nitsyn av borgarligu propa- ganduni vestanfyri róstur sum eitt av mætastu russ- isku skaldunum í nýggjari tíð, — eitt sum, eg trúgvi, fáur kennari av sovjetskum bókmentum kann góðtaka. Tak hasa stuttseguna »Påskaskrudgongan«, ið er tydd til føroyskt i Firvalds- fikku 2. Hon er merkt av óvanligum erkvisni og hatri til ell eðrvísi: Gudleysi urg- dómurin, ið trokast uttan fyri kirkju og forvitnast um løgnu påskasidir teirra kristnu (skrúðgonga o.a.), fær hesa umtalu frá »skaldinum«, hóast tey ikki gera nekrum mein: „Eingin ger seg bein- leiðis inn á nakran, men einans tvey fótafet frá kirkj- uni... sært tú hetta búr- kroppaskilið, hesa sálarráu vanvirðing, sum kemur til sjóndar á skelkjandi brots- mannavarrum, í ónærisligari talu, flenni, fríggi, kráming, royking og spýtan, í tí for- hánisliga andlitsyvirbragdi á hesum snorheykum, sum higar eru komnir at hyggja at, meðan tåa eldra ættarliðið endurtekur teir fyrndargomlu halgisiðirnar... andlitsbregdini eru óbúgvin, tápulig og sjálvglað... ráns- djóraavkomið....! Kallið JPH og aðrir hann bara »mannavinin mikla« ella tða ið kemur tykkum til hugs í tí letu Sovjetstaturin skal standa fyri skotum, men maðurin er sjónliga fullur í hatri til ell tey, ið ikki fylgja honum og harrunum handan hav, sum nú hava tikið hann til sín. Aðrir stavnar »— Vit eru ikki meira enn tríati itali«, hevur Sakharoff sagt um síni fólk. Hesir fáu lógloysingarnir burtur úr 270 miljónum sovjetbúgvum umboða bert seg sjálvar og ikki Sovjet. >Ein evarska lítil bandi“ kallar sovjetkannarin R. Kaiser teir í The Washing- ton Post (2. juni 1977). Tað tykist, sum eingin í Sovjet tekur sær álvarsligt tykni av hesum lítla hegrabandanum, hóast sovjetbúgvin kann hoyra teirra vitleysu sjónar- mið hverja viku ígjegnum tey mongu útlendsku propa- gandaútverpini. Tí hvat skulu tey halda um ein sum tann gitna Bukovskij, ið (sambært franska Le Monde) heldur fast við, at sam- gongan millum vestanlond og Sovjet imti Hitleri undir 2. heimsbardaga var »amoralsk«? og sum opin- skáraður ásannar, at hann frá barnsbeini av hevur droymt „um eina vápnaða kollvelting ímóti sovjetstyrinum«, og sum gremir seg um, at »einki verður av hesum, so leingi vestanlond velja at lata Sovjet í friði. Júst tí er Hel- sinki-sáttmálin so vanda- mikil«! Ella hvat skulu sovjetbúgvar halda um Sakharoff, sum tosar um tann »vanda« (!), ið avspenn- ingur og linni eru fyri heimin? Henda hugsan hansara var fyrstu ferð á prenti 4. nov. í 1973 í The New York Times Magazine, og má takast í fullum álvara. Í 1978 heitir hann í bóklinginum >Vandi og vén« á USA og vestanlond um t.d. >...boykot, kvettan av ellum samstarvi...<., skrivar at »avspenningur er yvirgeving«, og heldur at »samanbrestur er einasta bjarging fyri mannaættina« — Hvussu kann nakar ynskja so ilt yvir sitt heimland Metir alneyðugt hjá USA og NATO at rakettirnar í Europa, (ja, nú fer tað bert at taka teimum 3- 4 minuttir at raka sovjetsku stórbýirnar) Sakharoff heldur eisini, at allur heim- urin eigur at fylkjast um „felags fíggjarlig, ideologisk og hermálslig tiltek ímóti áganginum frá totalitarism- uni«. Henda krígsavbjóðing kemur beinleiðis undir bæði sovjetsku og donsku revsi- lógina við fongsli upp til 6 ár. Og hesum manninum gjerdi tað Kongaliga norska Aka- demiið av at veita Nobel Friðarheiðurslenina! Sovjet- staturin hevur allan rætt at verja seg ímóti vandamilkum fólki sum Sakharoff, ið gjøgnum sítt fyrra arbeiði sum fysikkari fekk innlit í hernaðarligu loynimál Sovjets. Ti er hann nú av- »nutidargera« yrgdur frå sinun lendsku móttakarun Her havi eg so gjørt mær tann ómak at geriða gjøllar frá tí slagnum. ið JPH greinareð um „tann totalitera statin< kallar >landsins sål« „tey kensluríkastu, tær fínu nervarnar... tey, ið ikki stremba eftir makt, men heldur eftir nøkrum so meina- leysum sum lívsins poesi.. ella onkrum tilikum, (— Mín undirstrikan.), tað letur seg jú ikki definera...<. Ja, so skaldsliga vakurt kann tað eisini sigast! Men C. Johnson, formaður í >Stovn- inum fyri politiska upplýs- ing< í USA, dugir væl at defi- nera tað: >Í hugsjónarliga bardaganum ímóti kommu- nismuni nýtast okkum íkki sannindi, men undirgrav- ingarvirksemi. Í tílíkum kríggi eru allir yvirgangs- kroppar og búrhundar, vit Hegni av Heiði $ 100 í donsku revsilóg ini: Stk. 1. Den, som ved offentlige udtalelser til- skynder til, eller som fremkalder øjensynlig fare for fjendtlige for holdsregler mod den danske stat, straffes med fængsel indtil 6 år Stk. 2. Den, som ved offentlige udtalelser til- skynder til, eller som fremkalder øjensynlig fare for fremmed magts indblanding i den danske stats anliggen- der, straffes med hæfte eller fængsel indtil 1 ár eller under formildende omstændigheder med bøde Um lesarabrøvini Eitt breitt og opið orðaskifti er ein av grundstuðlunum i okkara fólka- stýri. Sosialurin er fegin um, at lesararnir brúka blaðið í hesum sam- bandi. Vit skulu tó gera vart við, at hópurin av lesarabrevum kemur til okk- ara dagliga. Mong av teimum eru í so langrekin og oftani koma fleiri long lesarabrev á rað um júst sama evni og frá sama persóni. Vit tilskila okkum rætt í slíkum feri antin at stytta brevini ella í ring- asta fall at senda tey aftur til tann, iðs krivað hevur. Tað er avmarkað, hvussu nógv pláss vit kunnu seta av til brev um júst sama spurning, tá tað eru so mong onnur, ið eisini vilja sleppa framat. Vit hava ikki óavmarkað pláss. Tí henda áheitan okkara til tykkara: Skrivið stutt lesarabrøv ! Blaðstjórin Hafa New Line badiverilsir fáast í trimum litum: natúr, myrkt beisaðum og hvítum. Eru at síggja á framsýning okkara á Falkavegi. FALKAVEGUR Tlf. 14600