hósdagur 1. mars 1984síða 12

Hann fylti ikki 70 í gjár. Tað vildi annars 14. sep- yember vera við. Hann fór um tey 70 fyri tveimum árum síðani. Men tá fanst dagurin ikki í álmanakka- num Ti avgjerdi Feroya Fróðskaparfelag at bíða við at heiðra vísinda- mannin, Jóannes Rasmus- sen, jarðfreðing, til í ár, nú 29. februar er í álma- nakkanum. »Grét og grund« er tað beinrakna heitið Fróð- skaparfelagið hevur givið heiðursritinum. >Grót og grund« er úrval av grein- um og ritgerðum, Jóannes Rasmussen hevur latið úr hondum um jarðfreðislig viðurskifti í Feroyum. Eftirmaður Jóannesar sum fyristaðumaður á Feroya Náttúrugripa- savnið, Johannes Johane- sen, hevur gjert úrvalið og lagt bókina til rættis. Jarðfrøðiliga kort- ið fylgir við Í >Grót og grund« er m.a. frálíka yvirlitið yvir jarð- freðiligar rannsóknir í Feroyum frá eástu tíðum. Greinarnar um gjáirnar, syllarnar, kolið og gos- hálsarnar geva grundsett- an kunnleika um, hvussu Feroyar vórðu til. Á ensk- Í >Grót og grund< eru nógvar myndir og fleiri strikumyndir, sum er ein góð hjálp at skilja tekst- m Tit ringja — vit skriva Er nakað á våsi? — Ivamál? Ein spurningur, ella tíðindi, so ring til okkara. Vit eru til reiðar! um máli er eitt yvirlit yvir Føroya jarðfreði. Aftast í bókini er eitt bókmenta- yvirlit yvir tað, sum Jó- annes Rasmussen skriv- liga hevur latið úr hond- um. Saman við bókini fylgir eisini jarðfreðisliga kort Feroya í litum. Hetta kort er at meta sum eitt av hevuðsverkum Jóannesar og er annars torfert at fáa fatur á. Nynnede en ikke altid definerbar melodi Í bókini er eisini ein kveða — Hilsen fra en arbejds- kammerat — frá Arne Noe-Nygaard, professara. Teir hava starvast saman frá 1939, tá teir fóru at gera ta jarðfroðiligu kort- leggingina yvir Feroyar. Hetta arbeiðið var liðugt í 1969 og tók 30 ár at gera — bardagaárini varð einki gjørt. Arnew Noe-Nygaard greidir m. a. frå samstarvi- num, tå teir ferðaðust kring oyggjarnar, bygd úr bygd: „Fra vore ferste ar- bejdsár mindes jeg især de talrige ture, hvor vi tra- vede sammen, ofte i stev- regn og altid opad, fore- kommer det mig nu. Jó- annes gik tit barhovedet 2. mynd. Jarðfreðiligt kort av norðaru helvt av Suðuroy Geological map Suðuroy f northern part of Smáprikkut: Niðaru basaltfláir nar Small dotted : Lower Basalt Sequence) Svert strika: Kolalindin Black line Coal bearing Sequence Svart og stórprikkut: innskot (óregluligt) og gosmyrja (Black and large dotted - Irregular intru sive Basalt and Tuff- Agglomerate) Hvítt: Ovaru basaltfláirnar White: Upper Basalt Sequence) Dupultstrika: gongir Double line Dikes) Heidra jardfrøding vid bok med regndråber i håret og nynnede på en ikke altid definerbar melodi, men bestandig i godt humør og med åbne øjne for det, vi så.« Virkin visinda- maður Jóannes hevur verið virk- in vísindamaður. Í ein mansaldur hevur hann granska foroysku náttúr- una, foroysku jarðfreðina. Úrslitið av hesum rann- sóknunum kunnu vit lesa um í tí forvitsnisligu bók- ini »Øldir og upphav«, ið kom út fyri nøkrum árum síðani, og sum Jóannes fekk M. A. Jacobsens heiðurslenina fyri. Umframt > ldir og upphav< hevur Jóannes lagt nógv skrivligt eftir seg. I >Grót og grund« er eitt yvirlit yvir greinir og ritgerðir. Tað telur ikki færri enn 52, sum hann sjálvur og saman við eðr- um hevur latið prentað í bókum og tíðarritum. Jóannes var liðugur við útbúgving sína í 1950 og varð árið eftir settur sum vísindaligur medarbeiðari hjá DGU, Danmarks Geo- logiske Undersøgelse, i Føroyum. Í 1952 varð Jarðfreðissavnið stovnað eftir avtalu millum lands- stýrið og DGU við tí endamáli at gera jarðfreði- ligt kort og savna alt jarð- frødiligt tilfar um Feroy- ar. Tá hevði hann fingið ar- beiðsheli í ti nýggja báta- savninum á Debesartreð, og her fór Jóannes at gera eina náttúrufreðiliga framsýning. Trý ár seinni varð Fer- oya Náttúrugripasavn stovnað og Jóannes tók við sum fyristeðumaður. Lýsingar: Lýsingarmaður okkara er ráðgevari hjá fyritskum og einstaklingum í lýsingaspurningum. Hetta verður gjørt uttan meirkostnað fyri lýsaran. »Grot og grund« er 150 síður til stoddar. Kápu- myndirnar fyri framman og aftan, sum vit síggja her, eru í litum. Í bókini eru mangar myndir av jarðfreðiligum fyribrigdum. Hesar eru í svortum. Mangar teirra eru endurprent úr ødrum bókum. Hetta ávirkar dygdina ikki sort. Myndirnar verða meira kåmar og gruggutar. Harafturat er upprunadygdin ikki so góð sum hon kundi verið, um myndirnar vórðu tiknar í dag við teimum fototólum og -útgerð sum nú finst. So her liggur ein setningur hjá teimum, sum nú stíla fyri. Annars er bókin vekur. Bæði prent og innbind- ing er væl greitt úr hondum. »Grot og grund« er prentað hjá P.f. Blaðstarv. Bókavirkið á Argjum hevur bundið inn. S. J. Repro hevur gjørt permuna. Jóhannes Jóhansen hevur lagt til rættis. Føroya Fróðskaparfelag gevur út. Kostnaður 150 kr. Árið fyri, í 1954, var hann tilnevndur >Afdelingsgeo- log< við DGU við steð í Feroyum og í 1971 sum „Statsgeolog< við sama stovn. Hetta starv rekti hann til í 1980, tá hann legði frá sær. Árið fyri til- nevndi Keypmannahavn- ar Universitet Jóannes til heiðursdoktara. Virkin felagsmaður Jóannes Rasmussen eigur eisini sín lut í tí, at Fróð- skaparsetrið er tað tað er í dag. Hann var við at stovna Fróðskaparfelagið í 1952 og hevur verið bæði formaður og næstformað- ur í felagnum fram til 1977. Í 25 ár var hann ein av ritstjórunum á Fróð- skaparrit. Eisini var hann við at stovna Fróðskapar- setrið í 1965 og sat í set- ursráðnum sum næstfor- maður og formaður frá stovnan til í 1977. Annars kann upplýsast, at hann var semingsmað- ur í 50-unum, formaður í Egnsudviklingsrádet, lim- ur í Orkuráðnum, formað- ur í felagnum Føroya Náttúra — Feroya Skúli o næstformaður í Yvirfrið- ingarnevndini til 1. febru- ar í ár. Sum lesandi í Keyp- Vágs Óli í Áarstovu Tveroyrar býráð fer at skriva út arki- tektkapping — lands- rætturin skal døma!! + Landsfundurin Fólkaflokkinum gjørdi onga fundar- samtykt. Valdi flokk- urin heldur íkki nýggjan ferara??? hjá * Oluksåligt sum hasar myndirnar frá lands- fundi Fólkafloksins vóru svartar ... Útvarpið og 14. ruku í músafelluna ... + Man Agnar Nielsen fara at leggja ferju- málið fyri Norður- landaráðið??? mannahavn var hann í 1930 og 1940-unum virkin í felagslívinum har. Hann var fleiri ár formaður í stu- dentafelagnum og næst- formaður í Feroyingafel- agnum, eins og hann var fyrsti blaðstjórin á Búgva- num, sum kom út í krigs- árunum. Javnaðarfelag Limafundur verður tórskveldið kl. 20 í Framtíðini við frágreiðing frá floksstjórnarfundi. Nevndin