leygardagur 10. mars 1984síða 14

Leygardagur 10. mars 1984 | —1 | o e | sum yngri eru, at tað sínum. Og har vóru tey honum oman, so ferð eldra ættarliði er har, og 20 árini, frá hann var 17 hann einsamallur til stendur sum ein mann- og til hann var 37 ár, gongu. Men skjótt er garður um ættina. Men hvar hann, sum hann tað, at hann ikki fær vit vita eisini, og vit sjálvur segði, var uppá gingi meira, men má Minningarorð í Vágs kirkju 2/3-84 Tá eg gjarna vil siga nekur orð her við kist- una hjá pabba, so er tað ikki fyri at geva eina lýs- ing av lívi hansara. Um tað hava góð orð verið segd bæði í útvarpi og í onkrum blað, men meira fyri at knýta nekur per- sónlig orð at heis letu í kirkjuni. Nú eru tey so bæði farin, sum tú kendi teg so tryggan við her í lív- inum. Undir vernd teirra vart tú aldur upp til at taka tær avbjóðingar, sum lívið einaferð vildi meta tær við, og roynt varð at vísa tær á eina holla livsleid at ganga á. Sum barn lurtaði tú inni- liga eftir hesum, sum vaksin, tá tú kendi teg sterkan nokk til at standa einsamallur, meiri yvirberandi, men nú tey ikki eru meira, tosa tey kanska sum ongantíð áður til tín. Roknaði tú við, at tit altíð skuldi verða saman her? Nú tey eru farin, sigur tú við teg sjálvan, at skuldi ell samveran bert vart hesi fáa foldar- ár, ja so var tilveran til- vildarlig og uttan meining. Nú, henda sam- vera, sum var so rík uppá kenslur, og sum tú nú situr eftir við minn- unum um, er at enda kmin, kennir tú teg sannferdan um, at her endar lívið á ongan hátt. Kanska nú fyrstani, hvar tú stendur við eina opna grev, har ein av tínum kæru verður sektur niður, fatar tú fyri álvara, hvussu dýr- mett lívsins gáva er: evnini, meguleikarnir, samveran, alt hetta, sum mangan verður viðfarið á ein alt ov tilvildarligan hátt, og tú hevur hug til, í hesi letu av sorgblídni og sakni, at taka undir við skaldinum: Lívið, dýra undur, eg var lutur av, eitt ævinleikans boð av magn og anda... Tað er ilt at skilja, at at enda eru tær komnar, tær mongu ógloymandi letur, tå familjan øll hitt- ust i stovu okkara, og mamma før til klaverid. Altíð var frei, men onkuntíð ljóðaði eisini okkurt sorgblítt lag, tí í grundini merkja hátíðar- stundir ættarinnar eisini, at enn ein varði er rokkin á lívsleiðini, og at tað kanska er longur fram enn man grunar. Og her standa vit so við tann seinasta varða á lívsleiðini hjá pabba, á gravarbakkanum. Sjálvt um ættarkenslan í okk- ara framkomnu tíð ikki er tað, hon onkuntíð var, so kenna vit tað tó, at tað hevur ein symbolsk- an týdning fyri okkum, síggja tað, at tíðarinnar tonn gnaddar burtur av hesum garði, og so standa vit í fremstu reð: Maðurin, feddur av konu, hans ævi er stutt, hann mettast av órógv, hann sprettur eins og blóma og felnar, hann ferð burtur eins og skuggi og stendur ikki við..., suffaði Job, hart royndur av Gud. Eins og tú, tá tú vakn- ar úr dreymum, og tað stutta bil, tú hevur sovið, kann hava gjøgn- umliva nógv ár, ja alt títt foldarlív, soleiðis renna minnir frá 50-ára samveru við foreldrini, nú uppá eitt stutt tíðar- bil framm fyri teg. Í tí bláa fjarleika hómar tú nú tann sjónarring, hagani tín egna lívsins sól á sinni rann upp, og upp eftir hválvinum kanst tú fylgja far- vegnum av teirru leið, tit gingu saman, foreldrini og tú. Men um so leiðir tykkara skiltust fyri eina tíð, so kendi tú teg altíð drignan aftur at grúgvuni, hetta seinasta ári bert fyri at finna pabba, og í dag fyri at fylgja honum til tað seinasta hvíldarstaði. Honum untist ein long lívsleið, og alt sum lívs- sjónarringur hansara framman kom nærri, so sást síða aftureftir. Hann hómaði lutir, sum horvnir vóru, ikki bert úr hansara egna lívi, men úr lívi feroyinga sum heild. Eitt var nú lívi í bjørgunum, har hann og nógvir við honum, sum nú liggja undir grenu torvu, vóru við til at skriva segu. Skal eg lýsa hann við nekrum eyð- kendum, so skal tað verða við at siga frá einari hending úr hesum týdningamikla tátti av søgu føroyinga, bjarga- lívið, sum nú skjótt bert er sega, og sum var minniligt fyri hann. Eg eri glaður fyri, at eg fekk hevi til, hesi seinastu árini, at biðja hann siga frá ymiskum hendingum úr lívi tað besta og óttaleysur og djarvur søkti bjørg- ini, eitt tidarskeid, sum hann livdi sterkt í minn- inum um. Tað var um endan á fyrra heimsbardaga, og hann var tá um 20 ára aldur. Teir fóru eftir nátum og skuldi síga Vestan Tindar. Hetta er uppi við Eggjar. Og menninir vóru: Tummas Pauli í Víkarbyrgi, Palli í Brekkugerði, Tummas hjá Ingu, pabba og Petur Joensen, við Ósa- garð. Teir róðu av bed- ingini suður um land, løgdu båtin í Líðini og gingu so niðan til Eggjar. Pabba fór á lin- una. Nakað niðurkomin s hann, væl til viks frá línuni, eina torvu, har fleiri nátar sita. Hann fær so arbeitt seg út til síðis, og fær fatur í torv- una. Men nú vísir línan so nógv til síðuna, at á stendur eisini. Torvan nysnar, og hann fór sendandi hinvegin gjøgnum bergið aftur. Hann helt seg ikki hava fingið nakað mein, og bað teir geva meira út. Men tá kendi hann, at galið var og biður teir draga upp. Og uppkomin sást at hann hevði meitt bæði beinini, og at hann mátti til húsar. Fyri iki at gera hinar óhjálpnar, sum eftir eru, um ein teirra skuldi fylgt leggja seg niður og rulla seg. Hann svímaði fleiri ferðir av pínu, og oman- komin á sýnuna oman- fyri húsini hjá Poul Hammer, royndi hann at rópa eftir hjálp. Hetta var tíðliga á morgni og eingin hoyrdi. Hann rull- aði seg so líka oman í melina, fekk bátin á flot, kom sær upp í hann og róði so yvir aftur á bed- ingina. Tá vóru menn komnir til arbeiðir har, og Kristin, ommu- beiggin, var fyrsti maður við bátin. Pabba varð so borin til húsa. Onnur knæskelin var brotin og annar økulin illa meiddur, og hann lá í seingini í 7 vikur. Nú pabba er farin, vil eg siga tað uppá sama máta sum við beruna hjá mammu, at eftir stendur man við einari kenslu, kanska meira av sakni enn av sorg. Tí í sorgini tykist alt okkum mein- ingselyst, meðan saknið er ein sorgblíð kensla ein hevur, tá ein stendur eft- ir við nógvum og dýr- mettum minnum um ein kæran, sum er farin. Nú mamma og pabba bæði eru farin, er runnin fram fyri meg ein sngur, sum var nógv at hoyra í norska útvarpinum fyri 30árum síðan. Hann eitur stutt »Far og mor“, og seinasta erindi ljóðar soleiðis: Árene forsvinner og gutten voksen er sá en dag han reiser bort fra dem, han hadde kjær, men han langter hjem, og en vakker dag han stár ved graven, der hvor far og mor har hvilt í mange ár. Nár han stille tar og lukker kirkegárdens grind, er det som en stemme følger med i kveldens vind, du må aldrig glemme, når du engang blir stor det kjæreste du eier er din egen far og mor. Hvil í friði, góði pabba. Niels Juel