leygardagur 17. mars 1984síða 6

Er 01 e — tíðindablaðið Útgevari: p/f sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Miller Argjavegur 26 Postsmoga 76, 3800 Tórshavn telefon 11820 Politiskur- og fyritaksblaðstjóri: Krisjan Dahi Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen og Jóhann Mortensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 Reypið hevði sina orsøk Í FLEIRI ÁR hava låntøkur verið innbygdar í fíggjarlógirnar. Skift- andi landsstýrir hava hildið sum so, at tá fíggjarlógirnar umfata munandi upphæddir til ifløgur, eitt nú i havnir, vegir, berghol, skúla- og itréttarhallabygging o.s.fr., hevur tað ikki verið skeivt at inn- bygt låntøkur í fíggjarlógirnar, sum hava svara til hesar íløgur ella partar av hesum iløgum. TÁ VANLIG FÓLK, vinnulívsfyri- tekur og stovnar skulu fremja iløgur er tað mest vanligt at figgja hesar íløgur við lántøkum, heldur enn at tyngja raksturin við hesum íløgum, soleiðis at viðkomandi kemur í rakstrartrupulleikar og likviditetstrupulleikar. Hetta er ofta skilagott, serstakliga tá við- komandi, sum skal gera iløguna, ikki hevur nógvan tøkan pening. TÁ UPPSKOTIÐ til figgjarløgtings- lóg fyri fíggjarárið 1984/85 varð framlagt og vidgjørt varð nógv reypað um at ongar lántgkur vóru innbygdar í hetta fíggjarlógarupp- skotið. Sjálvandi vóru fólk fús at trúgva, at nú var vend komin í fíggjarligu gongdina — at nú var tann figgjarliga stødan í landinum so nógv batnað, at tað ikki longur er neyðugt at taka lán í sambandi við fíggjarlógirnar. TÁ VIT SO hugsa um, at sam- gongan hevur gkt skattatrýstið við fleiri prosentum, og at toll- byrðan er økt við einum 70-80 mió. kr. um árið uttan prisvøkstur, so skuldi ein trú, at tað ikki var neyð- ugt longur at innbygt låntøkur í fíggjarlógirnar. Vit trúu sjálvandi fyritreytin fyri = einum stjórnarsamstarvi, at oddagrein eisini at orsøkin til at ongin lán- tøka var innbygd í fíggjarlógarupp- skotið í ár komst av hesum. MEN SEINNI hava vit fingið nakað annað at vita. Tað framgongur av einum skrivi, sum ráðgevandi nevndin viðvíkjandi Føroyum hevur sent landsstýrinum í juni í fjør, og sum vit endurgóvu brot úr í blaðnum hósdagin, at tað nú er vorðið trupult hjá landskassanum at taka lán í útlondum. Í skrivinum verður sagt, at danskir bankar nú eru farnir at seta spurningar viðvíkjandi foroyska búskapinum. SAMA SKRIV avdúkar eisini, at fyrr hevur stødan ikki verið tann, at nakar hevur spurt um føroyska búskapin tá lán skuldu takast til landskassan. Hetta er nakað nýtt. Nakað sum á fyrsta sinni er hent í 1983. Og nevnda skriv endar við, at ráðgevandi nevndin sigur, >...udviklingen má give anledning til alvorlig bekymring«. ORSØKIN TIL at ongin låntøka er innbygd i fíggjarlógina fyri næsta ár er sostatt ikki tann, at bú- skaparliga gongdin í samfel- agnum er vend til tað betra, men heldur er orsgkin tann, at búskap- arliga stødan nú er so hættislig, at tad ikki longur er møguligt at fåa lån at innbyggja i nakra figgjarlég. HETTA VAR SO úrslitið av fýra ára borgarligum styri. Eitt pryduligt alternativ. Samgongan átti at skamma seg og gjørt enn eitt hol har teir allir kundu fjalt seg í teir komandi mánaðarnar. Vist er Pauli ein jassur, men... Á eykaaðalfundi hjá fólka- flokkinum herfyri gramdi Fólkaflokkinum varð her- Jógvan Sundstein seg um tað vánaliga samstarvið í samgonguni. Og tann, sum hevði alla skuldina, var Pauli Ellefsen. Nú skulu vit ikki fara at verja legmann, men so ein- falt, sum Jógvan ger tað, er hetta mál tó ikki. Annars er tað sjálvsagt flokkarnir royna í hvussu er at standa saman út eftir, og at teir greiða sínar spurningar innan- hýsis. Hvat enn kann sig- ast um donsku stjórnina, so hava hesir flokkar verið stak loyalir móti hverjum eðrum. Politiski maðurin hjá framsegu- Kristiliga fyri skiftur út, tí hann var farin í sjálvdrátt. Flokk- urin segði, at slíkt kundi ikki góðkennast, tá flokk- urin var í samgongu. Javnaðarflokkurin hev- ur eisini verið í samgongu við nærum allar flokkar á tingi. Sum t.d. í 1970-74 saman við sambands- flokkinum (sum var eðr- vísi enn hann er nú) og sjálvstýrisflokkin Tað hevur verið tikið til, at ell hesi ár var ikki ringt orð millum hesar flokkar. So gott var samstarvið, at eitt einstakt lesarabræv í Sosialinum, sum fanst at sambandsflokkinum, var nóg mikið til at seta ilt millum flokkarnar eina tíð. Tað skal eisini sigast, at andsteðan var eisini sámilig, t.v.s. eisini fólka- flokkurin, sum eisini tá var mannaður eðrvísi enn nú. Men í 1975 kom javnaðarflokkurin í sam- gongu við fólkaflokkin og tjóðveldisflokkin. Og tað er ikki ov nógv at siga, at nú gjerdist kríggj hvenn tann einasta dag. Ein partur av fólkaflokkinum var víst loyalur, men ein annar partur kappaðist við Paula Ellefsen um at vera í andsteðu. Og tað var ikki við mýkindum heldur, og neyvan nekur samgonga nakrastaðni hevur verið úti fyri sterri illoyaliteti frá sínum egnu. Grundarlagið undir samgonguni varð miðvíst máað burtur, og at enda var einki, sum bant flokk- arnar saman. Finnbogi Isaksen greiddi frá hesum í einum av sendingunum um siglingarmálið. Hann segði, at ósemjan ikki var so stór, at hon ikki kundi loysast. Men her var hent sama fyribrigdi sum annars kennist vid »metal- træthed«. Einki var sum bant saman longur. Og orsøkin var nærum einans tann ágangur sum stavnamaður fólkaflokks- ins framdi móti hesi samgongu, og sum Øøll minnast. Eitt úrslit av hesum er í hvussu er, at samgonga millum javn- aðarflokkin og fólkaflokk- in ikki so mikið sum kemur uppá tal í hesi eld og langt inn í næstu eisini. Síðan kom núverandi samgongu uppí lag. Og her hevur kríggið verið um meguligt verri. Men her var eisini ein munur. Meðan javnaðarflokkurin og tjóðveldisflokkurin lótu alt ov nógv um seg ganga, og funnu seg í krígsdansinum hjá stavnamanninum, kom hesin nú í samgongu við sín líkamann Paula Ellef- sen, sum hevur givið aftur við somu mynt. Víst er Pauli ein jassur, men at hann einsamallur skal hava skuldina fyri tað vánaliga samstarvið, meðan fólkaflokkurin er ein forfylgd óskyldigheit, tað ljóðar mest sum ein vittigheit fyri okkum, sum hava fylgt við og eisini verið uppi í hesum leiki. Fólkaflokkurin verður nú steiktur í sínum egna feitti, og vit eru íkki mong, sum hava sam- kenslu. Nr. 34 — 17. mars 1984 Vit hava eisini hoyrt um menn, sum allar konur rýma frá, sum hverja ferð geva konunum skuldina fyri, at hann ikki er til at liva saman við. Men fólkaflokkurin veit hvat hann ger. Hann hevur nú skjótt í tíggju ár evnað bæði at vera í sam- gongu og at gera andstød- una, sum vera skal, nærum arbeiðsleysa. Á henda hátt rokna teir við at fáa bæði samgonguat- kveður og andsteðuat- kveður. Úrslitið er, at í staðin fyri eina samgonu hava vit flokkar, hvers einasta endamál er at snýta hin, soleiðis at hinir flokkarnir skulu hava skuldina fyri alt tað vánaliga, meðan vit hava æruna av øllum tí góða. Samstundis er politikk- ur broyttur til ein kest, sum eingin hevur virðing fyri, og sum flestu hampa- fólk halda seg frá. Hetta kemur sjálvsagt at geva politikkarum av Ólasa og Paulasa slag meira rásarúm, men hetta er ikki nakað beinleiðis tespuligt útlit. Men teir, sum hava ábyrgdina av hesum skili, eru teir sokallaðu »penu« menninir í politikki, sum hava latið alt um seg ganga vegna útlitið til nakrar eyka atkvødur. X. Svar til Ronald F. Poulsen i Dimmalætting tann 7. febr. hevur Ronald F. Poulsen eitt langt og drúgvt lesarabræv, sum skal siga fólki, at hevði javnaðarflokkurin rátt í býráðnum, so var einki røktarheim og umlætt- ingarheim bygt i Havnini. Hann endar brævið við at skriva: Hetta er veru- leikin. Men veruleikin er eðr- vísi og nakað væl meira enn her verður sagt frá. Veruleikin er tann, at tá ið einki frættist frá lands- stýrinum, samtykti býráðið í desember 1981 eftir tilmæli frá sosialu nevnd at seta arbeiðsbólk til at fyrireika bygging av ellisheimi og rektarheimi. Arbeiðsbólkurin fór undir arbeiði og bygd m.a. á tað tilfar og tær kanningar, sum ein áhugabólkur hevði lagt fram í 1979 (sami áhugabólkur, sum seinnu árini hevur gjert eitt stórt arbeiði fyri at vísa á tervin og fyri at savna pening til rektar- heimsbyggingina). Alit, varð lagt fyri býráðið í november 1982, og 16. des. sama ár sam- tykti býráðið, at ellisheim til 30 fólk skuldi verða bygt á Skålatrød og rekt- arheim til 30 fólk skuldi byggjast við Fútalág í eysturbýnum. Tað varð samstundis álagt arbeiðs- fólkinum at útvega skitsu- uppskot til hesar bygg- ingar. Í februar 1983 varð so bygginevnd vald, sum eisini hevði umboð frá áhugabólkinum og fyri læknarnar, seinni sam- tykti býráðið tó eftir mót- mæli frá Ronaldi Poulsen, at minnilutin í býráðnum skuldi hava ein lim afturat, og soleiðis misti áhugabólkurin annan av limum sínum. Bygginevndin arbeiddi skjótt og á sumri sama árið eru bæði skitsuupp- skotini teknað og kostnaðarmetingar gjerd- ar, og alt tilfarið verður sent hverjum einstøkum býráðslimi. Tá ið so langt er komið, vísir tað seg, at býráðsfor- maðurin hevur havt sam- ráðingar við landsstýrið uttan at sosiala nevnd ella bygginevndin hava fingið nakað at vita, og í septem- ber 1983 verður so eftir uppskoti frá landsstýr- inum vald ein bygginevnd við umboðum frá ollum kommunum i Suðurstreymoy. Í hesi nevnd verður Ronald Poulsen formaður, tað vil siga, at frá september mánaða í fjer stavar hansara ábyrgd av málin- um. Í ellum t íarbeiði, sum lá undan hesum, varð undirritaði formaður, og nýggj tað er hetta, sum tykist at pína tann nýggja for- mannin so nógv, at tað skal skavast útyvir og gloymast burtur ongantíð ov skjótt. Tað, sum kann harma, er, at tað góða verkið verður tikið úr hondunum á teimum, sum hava gjert alt arbeiðið, og at aðrir síðani pynta seg ódámliga við tí. Men soleiðis eru treytirnar í politikki, og tað sum man vera tað av- gerandi í hesum máli, tað er, at tað grundleggjandi arbeiðið, sum varð gjert av nógvum fólki í áhuga- bólkinum, í sosialu nevnd og í upprunaligu byggi- nevndini, nú hevur fert til, at henda neyðuga byggingin verður veru- leiki. Leivur Johannesen tjak og meiningar Vit gera lesarar okkara varugar við, at treytin fyri at fáa lesarabrev upptikin undir hesum teiginum er, at blað- stjórnin veit, hver hev- ur skrivað brevini.