leygardagur 14. apríl 1984síða 14

Leygardagur 14. apríl 1984 Andveikraverndin og syndabukkar Nú, tá ið so nógvur hávi hevur verið gjørdur burt- ur úr evninum hesa sein- astu tíðina, loyvi eg mær at stinga eitt klípi í, sum tey plaga at siga, tá ið tey laða garð. Tað sigst, at fleiri ríkis- ovastar í Afrika, Mið- og Suður-Amerika ikki hætta sær út um landamark, tí teir kunnu fáa knívin í ryggin og verða frákoyrd- ir ella heklaðir longur nið- ur í valdsstigan. Tílíkur ótti er ikki at bera, og frægast man vera at halda seg heima og halda skil á undirsáttunum. lat meg siga tað bart út. Mær dámdi ikki, at fyrrverandi leiðari Andveikraverndar- innar kallaði kjakið um tervandi stovnspláss til avnaveik fyri „slíkan nåva« (spetakel og balla- de). Evnið treingir harð- liga at verða umrøtt og kjakað. Foreldur at evna- veikum noyðast at gera tann háva, sum skal ger- ast, tí evnaveik sjálv gera ongan háva burtur úr sær. Marjun Sigurðsdóttir, fyrrverandi leiðari And- veikraverndinnar, hevur gjørt sínar viðmerkignar til tað kjak, sum hevur verið viðv. stovnstroti til evnaveik. Hon setur upp átta evni, sum hon metir at vera aðalevnini í tí kjaki, ið farið er fram. Ég ætlaði at gera nakrar við- merkingar til hesi átta evnini. Stovnstrotið og Eirargarður 14-16 Um stovnstrotið er at siga, at vit øll eru samd. Í hesum sambandi verður Eirargarður tikin fram og lýstur innanifrå. Sagt verður, at fólk hava fingið illgruna um, alt og øll eru í einum trunka har eins og barnaheimini í Bretlandi í farnu eld. Eg kann ugga Marjun og upplýsa henni, at Bjarni Clementsen í út- varpinum skilagott greiddi frá, hvussu dag- liga arbeiðið varð skipað, og hvusu húsfólkið búleik- aðist. Um foreldur at evnaveikum ella felagið Javni er orsekin til hesa »trunkamyndina«, so er neyðugt við eini rættleið- ing í stundini. Eg hugsi, málið skal skiljast soleiðis, at hverki Javni ella foreldur annars hava verið ovurfegin um stovnin Eirargarður 14-16. Vart varð eisini gjert við hesa ónegd, men frá ollum síðum kom hóttifingur til sjóndar: Tit taka hettar ella fáa tit einki. Í dag kann ein káva útyvir og siga, at stovnurin er skip- aður í smáum eindum; men uttan mun til hvussu smáar eindirnar verða skipaðar, er Eirargarður 14-16 ein risastovnur eftir foroyskum viðurskiftum. Um tað eru hesi sjónar- mið, ið hava elvt til »trunkamyndina«, so er tað spell, tí ónegdin snýr seg ikki um dagliga ar- beiðið á stovninum, men um bygningin og um- hvørvid. Lutur starvsfólk- anna skal haldast uttan fyri kjakið, tí hann er gjørdur til lítar. Umlættingarpláss Umlættingarmeguleikar skulu helst vera so nær heiminum sum gjerligt. Hetta er í tráð við hugsan- ina um, at hin evnaveiki skal hava meguleika at vera heima hjá sær og sín- um, so leingi foreldur megna. Umlættingin ger, at hin stóra avgerðin um at lata barnið ella hin unga frá sær, kann skjót- ast longur fram í tíðina Og helst er hetta orsekin til, at foreldur og avvarð- andi eru so glað fyri Frí- tíðarheimið í Skrivara- gøtu. Marjun ger sidan vid- merkingar til, at Javni valdi at varðveita lækna- umboðið í stýrinum fyri Frítíðarheimi, og skuldi hetta vera prógv um, at Javni ikki gongur á odda í normaliseringini. Neyvan hevði tað havt stórvegis týdning, um stýrini fyri teir ymsu sjálvognar- stovnarnar hevdu ein lækna ella ein socialpæda- gog, tí eitt stýri er ikki nekur borgan fyri góðan trivnað á einum stovni; heldur er tað hin dagligi karmurin, sum er avger- andi so sum bygningurin, starvsfólkið, umhvervið, v.m. Kostnadurin Kjakið um kostnadin er beinleiðis ófólkaligt, tí munurin er evarska lítil og átti ikki at verið avger- andi fyri stødutakanina hjá eini kristnari vælferð- artjóð. Men kanska hjartarøturnar eru stein- runnar av kålki i øllum vælferðarmeldrinum og ti eru ongar kenslur eftir. Ikki eitt orð afturat um kostnaðin. Alitið frá 1982 Vit eru samd um, at álitið frá 1982 í hevuðsheitum er í tráð við tey sjónarmið, sum foreldur hava havt tey seinastu árini. Tað, sum vit kunnu trætast um, eru tey steð hesi heimini skulu vera. Tá ið nevndin gjerdi sínar met- ingar um hesi steð, var tað grundað á tey tel, sum nevndin hevði um hendur, so t.d. ikki skuldi koma eitt heim, har eingi ella bert fá evnaveik búðu. Onnur orsøkin var, at politisku myndugleikarnir vóru og eru lættari at sannfera, um ein kann prógva tervin. Bert mugu allir partar gera sær greitt, at tveir meir ella minni tilvildarligir limir í Javna frá 1978 ikki kunnu binda felagið fyri tíð og ævir. Álitið má ikki gerast eitt manifest/evangelium, sum er óreingiligt. Lurt- ast má eftir Javna í dag. Yvirtoka Um at yvirtaka And- veikraverndina er at siga, at málið er sera vid kvæmt, tí málið er knýtt at partapolitikki. So skjótt hetta orðið verður nevnt, glógva eyguni á summum, meðan onnur hava nevan á lofti. Tá ið so er, er ikki lætt at sann- fora politikkarar um tað skilagóða í eini yvirteku. Eisini hava vit foreldur varhugan av, at málið ongan góðan eigur, tí teir flokkar, hvers stevnumið er, at í Føroyum skulu før- oyigar ráða, ikki hava hirt at lagt uppskot á ting um at yvirtaka Andveikra- verndina. Løgtingssamtykt- irnar frå 76 og 83 Um løgtingssamtyktirnar bådar er alt gott at siga. Men so leingi tær bara standa, eru tær at likna við mannarættindayvir- lýsingina hjá ST — orðini góð, men verkið og veru- leikin syndarligur. Bráfeingisloysnir Til seinast nevnir Marjun ymist, sum kann loysa nú- verandi trongsteðu. Hon rópar í yvirskriftini hetta fyri bráfeingisloysn. Hví bráfeingis? Er ikki alt viðv. evnaveikum brá- feingis. Tey komu heim úr Danmark og skuldu búga á Deild 5 og Pensionati- num fyribils. Eirargarður 14-16 skuldi verða enda- liga loysnin, ein 20 ára gomul ætlan kroyst igjøgnum. Javni royndi at beta um steðuna hjá heimabúgvandi evnaveik- um og setti á stovn Frítíð- arheimið. Hvussu við um- siting og rakstri v.m.? Jú, fyribils. Sjálvandi eigur fyrrver- andi leiðari Andveikra- verndarinnar onga skuld í hesum óskili á serforsorg- arøkinum. Hon er sett at umsita tað, sum onnur hava tikið avgerð um, og sum vit foreldur skulu liva ella líða undir. So ein- falt er tað. Men tá ið tosað verður um bråfeingisloysnir, og uppskotið kemur frá ein- um, sum er gamal í garði, tá er lítið at vænta sær av framtidini. Men kanska vit foreldur eru ov blá- oygd og duga ikki at síggja, at myndugleikar- nir ongantíð ætla sær at loysa málið um And- veikraverndina. Tað skal bráfeingis, og tað umsitari at vera dugir ein síggja. Um so skal vera, duga vit væl at síggja inn í framtíðina: Hverja ferð Eirargarður 14-16 er full- settur, verður eitt heim sett á stovn onkustaðnis í landinum. Tey frægastu flyta út, meðan tey veik- astu liggja eftir. Eirar- garður 14-16 fer at enda sum lasarett fyri neyð og elendigheit«. Til tess at sleppa undan hesum, hevði tað verið skilagott, um ein rektar- krevjandi ella veikur fór samstundis sum 4-5 onnur frægari fóru. Á henda hátt kundu vit sæð fram til tann dag, tá ið Eirargarð- ur var tømdur. Smærri eindir Tey flestu foreldur taka undir við hugskotinum um smærri eindir. Men tað ber eisini til at hava eitt langt orðaskifti um hetta evnið. Tí hevði verið gott, um nekur heim kundu verið sett á stovn beinanvegin, so vit seinni kundu gjert tílíkar smá- stovnar so lýtaleysar sum gjørligt. Tað er ikki neyð- ugt við fløktum tekno- kratiskum fyrireikingum frammanundan. Vit skulu bara leggja okkum hesa einfaldu reglu í geyma: Tervur teirra evnaveiku er hin sami sum tervur teirra evnagóðu. Eisini ber til at siga tað eðrvísi: Ikki bjóða eðrum tað, tú sjálvur havnar. Til seinast fari eg at geva Marjun Sigurðsdótt- ir eini góð ráð. Tú mást ikki átaka tær leiklutin sum syndabukkur fyri syndir, sum onnur hava gjørt. Í gamla Kånalandi valdi fólkið sær eitt dýr, sum tey sendu út í oyði- merkina berandi syndir og illgerðir fólksins. Um nú eg fór ein túr í oyðimerk- ina, hevði eg mett umleið tríati monnum og einari kvinnu, men tað hevði ikki verið Marjun Sigurðs- dóttir. H.T. Henriksen Innbinding av telefonbókini EITT TILBOÐ til stovnar, virkir og onnur LATIÐ TELEFONBÓKINA INNBINDA Í STÍVA PERMU. Týðandi er at telefonbókin, sum verður nógv brúkt hvønn einasta dag, er so haldbar sum gjørligt. Innbindingin verður gjørd í heilbindi við gylling framman og á rygginum. VIT AVGREIÐA INNBINDINGINA EFTIR 4 DØGUM! pf. Bókavirkið Postbox 2018 Argjavegur 26 . Telefon 11580 3800 Argir LIÐUGTGERÐ AV PRENTLUTUM VIÐ NÚTÍMANS AMBOÐUM #