týsdagur 15. mai 1984síða 20

Lýsingar: Lýsingarmaður okkara er ráðgevari hjá fyritskum og einstaklingum í lýsingaspurningum. Hetta verður gjørt uttan meirkostnað fyri lýsaran. Tit ringja — vit skriva Er nakað á vási? — tvamál? Ein spurningur, ella tíðindi, so ring til okkara. Vit eru til reiðar! * Oli Breckmann: — Eitt og hvort alment arbeiði kostar so nógu, sum peningur er játtaður til. Tí skulu vit aumarkað talið av starvsfólkum í sjón- Sjónvarpsmálið: Orð og mynd Dagny Joensen Alment sjónvarp er ótiðarhóskandi Um få ár standa vit eftir við einum mammutstovni, sum eingin hevur brúk fyri. Ti er tað umráðandi, at starvstalid verður aumarkað so nógu sum gjørligt, sigur Óli Breckmann í samrødu vid Sosialin um sjónvarpið Heldur tú, at 600 kr. er nóg mikið fyri eitt sjón- varpstilfar, sum tú verður negdur við? — Tað er ikki um- ráðandi, hvat eg verði negdur við. Heldur áttu vit at latið fólk sjálvi av- gjert, um tey vilja gjalda. Sjónvarpið nú er alment, og eingin verður spurdur eftir. Vit noyðast gjalda, — tað er í sjálvum sær ikki rætt. Hví? — Tað skal eg so væl siga tær. Hugsar tú um føroysku blødini og treyt- irnar, sum tey liva undir, er greitt, at tú og eg noyð- ast at selja okkara tíð- indaflutning. Tað vil siga, at brúkarin sjálvur kann velja, antin hann vil keypa Dagblaðið ella Sos- ialin. Tað velst um, hvat hann vil lesa ella stuðla. Vil hann ikki, kann hann eisini lata vera. Við sjónvarpinum verð- ur tað eðrvísi. Við t.d. tíðindaflutninginum hev- ur tað fingið framíhjárætt fram um skrivaðu press- una. Vistu ikki so nógv D. P. Danielsen var lands- stýrismaður fyri Fólka- flokkin, tá loyvið varð givið at senda sjónvarps- felegunum. Tú vart ting- maður. Visti tú ikki, hvat sjónvarpið fór at týða fyri almenningin? — Nei, vit vistu kanska ikki so nógv um ta tekn- isku síðuna av hesum. Men vónaðu kortini, at hetta ikki gjørdist ov um- fatandi. Eitt álit er áður lagt fram á ting, sum vísti, at tað var neyðugt við eini 20 fólkum — bert til tað mest neyðuga. Hevur tú íkki kannað hetta álitið? — Eg kendi álitið, men dugdi tó ikki at ímynda mær, at henda ílega fór at verða so kostnaðarmikil. Nú er vit rættiliga kroystir, tí fólk hava vant seg við sjónvarpið. Mín hugsan var, at vit ístaðin fyri alment sjónvarp skul- du menna sjónvarpsfelog- ini, men hetta bar ikki til, sum umsteðurnar vóru. Kanska gerst hetta kortini seinni. Hverja sjónvarpið? — Eg veit ikki, um sjónvarpið ávirkar fólk meiri enn so nógv annað. Munurin frá sjónvarps- feløgunum til tað almenna varpið er helst ikki so stórur, tá vit tosa um á- ávirkan fær virkan. Stovan, tólið stendur í, broytist ikki, hóast innihaldið nú er alment tilfar, sum vit hava sendiloyvi til. — Annað mál er, at fólk fáa eina aðra uppfatan av summum føroyskum viðu- skiftum. Kortini haldi eg, at landið er so lítið, at tað saktans ber til at fylgja við uttan sjónvarp. Tið- indaflutningurin er rætti- liga góður í blødunum. Skrivaða orðið hevur tann týdning fyri fólk, at tey sjálvi kunnu geva sær stundir at lesa, tá tey hava hug til tess, eins og tað skrivaða er meiri djúptgangandi viðgerð og umfevnandi orientering enn myndatidindi, sum fara um skermin i småum brotum. Sjónvarpið virkar í letuni, tað byggir á spenning í letuni, lýstur í myndum. Tað ávirkar tann, sum hevur terv á, at skilja gjøgnum eygu. Men eg hugsi, tað verður skjót- ari gloymt aftur. Hverja sendingar held- ur tú fáa mestu ávirkan? — Tað verða sendingar, sum eru um føroyska sam- felagið og viðurskifti her. Serliga aktuellar sending- ar, sum meguliga kunnu fara í dýptina. Helst eiga pengarnir at verða brúktir til slíkar sendingar. Øll eiga ein kjans — Annars er gott út- lendskt undirhald og upp- lýsing í lagi. Feroyskir pallsjónleikir, filmir av og á kunnu eisini verða fram- leiddir. Men hetta verður helst kostnaðarmikið. Best var tó, um manning- in fór kring landið og tók ymsar sjónleikir upp á staðnum, sum so seinri kundi komið størri fjøld tilgóðar. Umráðandi er, at sjón- varpið eigur at geva ollum ein kjans at gera tilfar. Hetta royndu sjónvarps- felegini eftir førimuni, tå fólk gjørdu sendingar sjálvi. Demi um sending- ar, sum hevdu demo- kratiskan dámyvir sær, vóru t.d. andaktirnar sunnukveld, har ymsar trúarsamkomur sluppu framat við sínum hjarta- málum. Hetta er góður táttur hjá almenna sjón- varpinum at taka upp, so rúmd verður fyri ollum. Tað ljóðar ikki, sum tú vilt hava starvsfólk í sjón- varpið. Heldur tú, al- mennur stovnur skal liva av góðgerðararbeiði? — Eg hugsi ikki, at eitt alment sjónvarp hevur nakra framtíð. Slíkur stovnur — eins og nakrir aðrir — liva undir treyt- um, sum í sjálvum sær ikki er gagnligt, út frá tí sjónarmiði, at eitt og hvert arbeiði tekur so langa tíð at gera, sum tú hevur til at gera tað i. Eitt og hvert alment ar- beiði kostar so nógv at gera, sum tú hevur pening játtaðan til at gera tað fyri. Vit kunnu royna at avmarka talið á starvs- fólkum so nógv, sum okk- um lystir. Men higartil hevur slík avmarking víst seg nyttuleys. — Um fá ár kunnu vit standa eftir við einum mammutstovni, sum tek- niska menningin hevur gjørt heilt ótíðarhóskandi, umframt at hann mót- virkar demokratinum. Eg kann teksta Ert tú fyri at varðveita føroyska málið? — Sjálvsagt, og eisini igjøgnum sjónvarpið. Men tað nýtist ikki at kosta so nógv. Ein tekst- maskina kostar undir 100.000 kr. So nógvar sendingar sum meguligt eiga at týðast og tekstast. Eg kundi saktans átikið mær at tekstað ein film á enskum, onkur annar ein týskan, triði ein franskan 0. s. fr. Vilt tå gera tað fyri einki? — Tað veit eg ikki. Tað velst um, hvussu langa tíð hetta arbeiðið tekur. Men tað er ikki neyðugt við festum starvsfólki i sjón- varpinum til slíkt arbeiði. Er ikki neyðugt at nýta journalistar í sjónvarp- inum? — Tað er møguligt, men ikki neyðugt. Nýtist hesum at vera á almenna lønarlistanum — eg haldi ikki. Nakað rópa tey free lance. Skal sjónvarpið verða góðgerðararbeiði fyri eina yrkisgrein? — Sjónvarpið átti at selt sína veru — eins og bloð og privatir stovnar gera tað. Er ílegan, sum sjón- varpið hevur kostað, ikki illa nýtt, um einki stór- vegis skal setast í verk? — Eg haldi, at tað al- menna hevur hjálpt væl til við at seta upp m.a. sendinetið, sum øll hava latið ískoyti til. Sendinet- ið kundi verðið nýtt av eðrum enn bert tí eina monopolsjónvarpinum hjá tí almenna. Skal hyggjaragjaldið rinda fyri allar sending- arnar? — Eg haldi framvegis, at hyggjaragjaldið skal verða sjálvboðið. So fingu vit at vita, hvussu nógvar sendingar, vit hevdu ráð at gera. 3 Ætlar tú ikki at gjalda varpinum hyggjaragjaldið? — Jú, tí eg noyðist. Annars verður ein pant- aður. Bara ein legtingslóg kann sleppa okkum undan tvungnum gjaldi. — Best og rættast var at latið Jógvan Asbjern sloppið at selt sína góðsku og sínar gávur á jøvnum feti við t.d. teg, sum roynir at selja Sosialin. So slapp sjónvarpið at royna seg. Hvat heldur tú so um „skipið“ fyri 10 milj. kr har bert skipari, stýri- maður og kokkur eru tek- ir? Munur á trýbekki og rekjubáti — Tað er ikki skipið í sær sjálvum, sum skal bera seg, men tað, ið fiskar- arnir klára at fáa í lastina, skal vera grund- arlagið undir rakstrinum. Fongurin skal figgja teirra len. Her er talan um eitt far, sum ongar »fiskarar« hev- ur. Er tað rætt at keypa skipið og ikki nýta út- gerðina? — Tað man vera vorðið sum far, ið ikki fær mann- ing. Spurningurin er orð- aður, sum at menn, sum bara hava evni til at reka ein trýbekk ella trist, hava fingið ein rekjubát for- erandi, samstundis sum ongar rekjur eru til. Hevur tú onga ábyrgd av hesum sum tingmaður? Tit hava samtykt at stovna sjónvarpið. — Eg havi verið við til at góðkenna landsstýris- ins semju um 600 kr. í hyggjaragjaldi. Royni tó at vísa á, at tað er spell, at hettagjald skal ásetast al- ment. Men fyri 6 milj. kr. má bera til at fáa nakað av manning. So vónleysi er tað tó ikki. Harmiligt við hesum almenna monopoli, sum brúkarin er noyddur at gjalda fyri. Er munur á monopol- sjónvarpi og politiskum bleðum? — Viðvíkjandi ábyrgd- ini er ein ávísur munur. Monopolið er altíð tryggj- að. — Eg veit fyri vist, at almenna sjónvarpið verð- ur ótíðarhóskandi um bert fá ár, og at tað kemur til kort tekniskt. Teknolog- iska framgongdin vísir, at vit skjótt fáa sjónvarp um fylgisveinar. | Sendingar verða av øllum slag á ellum málum. Undirhald, upplýsing, aktuelt, lista- framsýningar, filmir, tíð- indir 0. s. fr. — Sjónbond um al- skyns evni verråa tå at- komulig fyri litlan pening. I dag keypa vit bøkur og blød, um få år eisini sjón- bond. Eins náttúrligar og bókahillar eru í dag, so sjálvsagdar verða sjón- bandahillar um stutta tíð. Ert tú fyri reklamu- sjónvarpi? — Eg kundi góðtikið lýsingar í sjónvarpi, men als ikki so leingi tað er al- ment monopol. At hava lógarfest alment monopol- varp, sum verður figgjad av lýsingum, er tað sama sum at lóggeva fyri, hvar handlar skulu noyðast at lýsa. Neyvan meira veruleikafjar Hvat heldur tú um fyri- brigdið >ótíðarjavna<? — Her hugsar tú vist um munin millum veru- leikan og tað, ið skal eitast veruleiki á mynd- um. Menniskjan er neyv- an meiri veruleikafjar nú enn áður, — heldur tvørt- urímóti. Sjónvarpið hevur helst ikki endavent okkara heimsuppfatan. Helst skulu vit hava so góðar sendingar sum meguligt, so ger minni, um tær eru foroyskar ella útlendskar. Sjónvarpsleiðslan kann fáa greiði á hesum. Um valið sendur millum ein føroyskan sjónleik ella Dallas? — Mundu tey flestu ikki havt valt Dallas? Vit sleppa ikki aftur um arva- syndina. Við hesum meini eg, at vit ikki kunnu broyta mannalyndið til nakað upprunaliga gott og óskyldugt. Menniskjað er ein skapningur, — góður sum óndur. Okkum nýtist ikki brúka sjónvarpið til at leita fram tað ringa í fólki. — Persónliga síggi eg lítið og einki sjónvarp. Tó hevur tað lært meg ein hóp. Hverja ferð, eg varn- ist eina vánaliga sending, fari eg fyri meg sjálvan við einari góðari bók ella blaði og lesi mær til ein hóp av vitan, sigur Óli Breckmann at enda.