hósdagur 17. mai 1984síða 16

25 Lysingar: Lysingarmadur okkara er ráðgevari hjá fyritskum og einstaklingum í lýsingaspurningum. Hetta verður Tit ringja — vit skriva Så Er nakað á våsi? — Ilvamål? Ein spurningur, ella tidindi, so ring til okkara. sf Vit ft reidar! gjørt uttan meirkostnad fyri lysaran. Ikki bert ...... agny Joensen spurningur um pening — men heldur, hvussu sjónvarpið skal fáa útbúgvið fólk, sum kann fylla karmin, sigur Jóan Hendrik Winther Poulsen, mál- Jóan Hendrik Winther Poulsen: — Vit tosa altíð um pengar, sum er tað tann einasti vandin við sjónvarpinum. Eg haldi at vit skulu venda spurninginum um. Hvussu nógv kunnu vit gera, um einki útbúgvið fólk er til at taka. Tá freðingur í samreðu við Sosialin Hvat heldur tú um stóru sjónvarpsíleguna og upp- hæddina av hyggjara- gjaldinum, sum helst fær ávirkan á feroyskan tekst og sendingartilfarið? — Eg hyggi ikki reglu- liga í sjónvarp, so eg eri helst ikki tann serkøni á hesum eki. Tó haldi eg, at tað sum higartil er komið fram í sjónvarpsmálinum, hevur verið ein spurning- ur um pening. Sjónvarpsmálið snýr seg kortini ikki bert um pengar, tí tað er meira umráðandi at fáa útbúgv- ið fólk at arbeiða við myndaupptøkum 0.Ø. tekniskum fyribrigdum, tíðindafólk 0.0. — stutt sagt serken fólk, sum skulu gera sjónvarpssend- ingar sum heild. — Í hesum máli eins og við so nógvum eðrum í okkara samfelag, so verður bert tosað um, hvussu nógv tað kostar, og ikki um, hvat sjón- varpið skal brúkast til. Orðafellið >Tað sum er illa yrkt, verður illa kveð- ið<, hóskar væl til hesi viðurskifti. Vit eru komin í eina trongsteðu, sum vit sjálvi hava skylduna av. — Tað er í sjálvum sær ein leiðilig steða, at al- menna sjónvarpið nú skal til at traðka sínar barna- skógvar. Hetta er úrslitið av, at sjónvarpsfelegini fingu sendiloyvi, og hava sent í fleiri ár. Vit eru vorðin forvand, men veruleikin er tann, at vit nú skulu byggja upp eitt alment sjónvarp á berum botni! Fyrr hevur verið sagt, at stovnurin skuldi vera lítil og at hann ikki kravdi stóra manning og pengar, men her væntar stórliga ein ávísur politikkur fyri, hvussu innihaldið skal verða. Hava politikarnir ábyrgdina av hesum? — Tað virkar í hvussu so er ógvuliga óbúgvið, at politikarnir ikki hava tikið málið meira í álvara. Hetta er eins og so nógv annað í tíðini, eyðkenni fyri samfelag okkara, at meira tað útvortis verður dyrkað, ístaðin tað innvor- tis. Tað skal nú ikki liggja nekrum til last, at am- boðini í sjónvarpinum eru góð. Nú er bert eftir at vóna, at tað finst ein loysn, so vit fáa útbúgvið fólk til henda nýggja fjøl- miðil. Áður vóru vit í tí ser- steðu, at útlendingar evundaði okkum, tí vit einki sjónvarp hevdu. Kortini haldi eg ikki, at vit frameftir kunnu nokta fyri hesum, tí vit eiga ikki at avbyrgja okkum frá um- heiminum. Bert er tað spell at einki hevur verið gjørt fyri at fylla út karm- in, tá vit nú høvdu stundir og meguleikan at út- byggja á rættan hátt. Tí skilji eg ikki, hví sjónvarpið ikki fær ta fíggjarjáttan sum krevst til slíka uppbygging. Ein skúli fyri fólkið — Viðvíkjandi Útvarp- inum, so hava vit sæð, hvussu hesir almenni stovnur hevur roynt at fáa fíggjarligt grundarlag við pengaspæli — bert fyri at halda neyðina frá durinum. Tað kann ikki verða rætt, at almennir stovnar sum hesir ið virka sum skúlar fyri alt fólkið, skulu fíggjast á slíkan hátt. — Í eini samreðu varð sagt, at sjónvarpið skuldi selja sína veru eins og aðrir handlar, men hver hugsar um at nýta t.d. fólkaskúlan sum handil! — Tað er óhugsandi! Sjón- varpsstovnar verða heldur ikki riknir handilsliga i teimum londum kring okkum, sum vit annars vilja samanbera okkum við. Er reklamu-sjónvarp einasta loysn fyri at fáa feroyskt háttað tilfar í sjónvarpið? — Tað haldi eg hevði verið ein háan móti áskoð- arafjøldini! Sjálvur havi eg sæð, hvussu sjónvarp, figgjad av fyritøkum er håttad, tå eg i 1967-68 var i USA. Har sóu vit send- ingar, sum allar vóru kut- aðar við handilslýsingum, — sjálvt sjónvarpstíð- indini. Um hetta mundið var Vietnam-kríggið í hæddini, og eg minnist eina sending frá vígvell- inum, sum varð kvett við lýsing um fekst kjet! — Nú var tað ikki lit- sjónvarp, men ein og hver kann ímynda sær, hverja ávirkan slík sending hevur. Tað kann meguliga kallast eitt slag av tíðar- ójavna. Onnur sending var tá Robert Kennedy varð myrdur. Ein sonur hansara fekk deyðsboðini gjegnum sjónvarpið, uttan at hann visti av hesum frammanundan. Heldur tú at danska TV- avísin skal sendast óredi- gerað? — Eftir tí sum sagt og skrivað hevur verið, er tað henda sending, sum mest verður grátið eftir í letuni. Slíkar sendingar hava nytta pengar lítið flutt okkum langt av leið. — Í fjør kom eg inn í eitt hús, har donsku sjón- varpstíðindini júst vóru send. Veðrið hevði verið vánaligt í nakrar dagar, og tí vóru hesi tíðindi fýra dagar gomul. Vit sóu, hvussu veðrið fór at verða í Danmark mánadagin fyri. Annar trupulleiki við hesi sending er, at hon er gjørd til fólk í eðrum landi. Tað sum hevur hevuðstýdning fyri fólk í fremmandum samfelag, kann ongantíð hava týdning fyri okkum. Tey eru borin av fólki, sum ikki hava rót í her og sum ikki tosa sama mál sum vit. Hverja ávirkan fær sjónvarpið á føroyska mál- ið, um stórur partur av sendingunum eru út- lendskar? — Síðan farið varð undir at stríðast fyri føroyska málið, hevur tað fet fyri fet gingið framá, og vit hava vunnið málinum eini rættindi fyri og onnur eftir. Tó er ikki komið fram á mál, men kortini so mikið, at nærum øll blød bert nýta feroyskt mál o.s.fr. Tí virkar tað ógvu- liga rangvert, at so árins- mikil fjølmidil sum sjón- varpið at kalla einki føroyskt tilfar sendir — ella bert fáar sendingar av og á. Vit hava ikki nakrar kanningar at halda okkum til, hvert tað ávirkar málið, men vit vita hvussu torfert tað er at finna eitt føroyskt orð. T.d. spyrja vit ofta okkum sjálv fyrst, hvussu tað eitur á donsk- um. Stendur feroyska málið enn veikari enn framman- undan? — Um nú allar send- ingar verða á fremmand- um máli, kveld eftir kveld, kann tað ikki annað enn fáa ávirkan á mál tilvitið hjá fólki. Tey fara at hugsa á fremmandum máli, og hetta er enn hætt- isligari í sjónvarpinum, har myndir fylgja við, sum virka enn sterkari á einstaklingin. Hvussu kann feroyska málið best varðveitast, undir núverandi umsteð- um? — Tað er alneyðugt at so nógvar sendingar sum gjørligt verða føroyskar, harnæst at útlendskar sendingar verða tekst- aðar, so málið kann menn- ast og mýkjast. — Hetta er ikki bert ein spurningur um pengar, men um kunnleika og medvit fyri tí, sum skal koma fólkinum her til- góðar. — Tað er ein sannroynd, at tað krevst stór skúling til at gera hetta arbeiðið, — og tað er ikki bara sum at siga tað! Hava roynt okkum — Tá tað kom upp á tal, at sjónvarpið skuldi stovn- ast, gjørdu vit av at skipa fyri skeiði um at teksta filmar til feroyskt mál, fyri næmingunum á Fróð- skaparsetrinum. Hetta varð gjørt við ti í huga, at onkur teirra kanska seinni fór at arbeiða fyri sjón- varpið. Arbeiðið við at teksta til foroyskt var ógvuliga áhugavert, men ikki lætt vunnið. Hvussu langa tíð tók tað at teksta ein film, — Vit arbeiddu við hesum tilfari í tveir tímar um vikuna. Eg veit ikki, men ið hvussu so er gingu nakrar vikur til vit vóru liðug. Vit hava síðan fingið at vita, at korini hjá út- lendskum týðarum eru betri enn okkara. Til sam- anberingar kann sigast, at vit fyrst noyddust at skriva danska tekstin á filminum av, síðan týða til føroyskt. Aðrastaðni fær týðarin upprunahandritið, sum hann kann halda seg til. Higartil hevur tað ikki verið gjerligt her. Hóast vit hildu okkum fáa gott úrslit av hesi roynd, so er neyðugt at upprunahand- ritið er til, umframt ken fólk til slíkt arbeiði, — og tað gerst ikki frá einum degi til annan. Av hesum sæst, at tað ikki bert er ein spurningur um pengar, men um kunn- leika innan týðingar- arbeiðið, umframt føroyska målrøkt og stav- seting, sigur Joan Hendrik Winther Poulsen, at enda. FJARÐA-HÚS