týsdagur 22. mai 1984síða 6

Síða 6 tíðindablaðið Útgevari: p/f sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Miller tíðindablaðið Argjavegur 26 Postsmoga 76, 3800 Tórshavn telefon 11820 Politiskur- og fyritaksblaðstjóri: Krisjan Dahl Blaðfólk: Hegni Djurhuus, Dagny Joensen og Jóhann Mortensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 Ræða fólk við egnum politikki SEINASTU dagarnar hava blødini verið á tremur við lesarabrøvum um manningarnar á sovjettisku skipunum sum koma á Skála Skipasmiðju til umvælingar. ONKUR HEVUR borið upp á mál at seta russum forboð fyri at ganga í landi og onkur hevur eis- ini borið upp á mål at teir føroy- ingar, sum eru í almennum størv- um, og sum eru russaravinir, skulu missa síni almennu størv. Hetta er óhugnalig tala. FØROYINGAR yvirhevur taka ikki undir við politikkinum hjá teimum kommunistisku londu- num. Meginorsøkin til, at vit ikki taka undir við hesum politikki, er tann, at kommunistisku londini skerja persónliga frælsi bæði hjá egnum landsmonnum og hjá út- lendingum sum koma at vitja. Tí er tað heilt burtur við, at vit við okkara demokratisku stýrisskip- an, skulu seta russum forboð fyri at ganga í landi, og at vit skulu bera upp á mål, at taka størv frá fólki. VIT TRÚGVA IKKI, at teir russar, sum ganga inni á Skála, í Havna- getum, uppi í Hoyvík o.s. fr., av hesum fáa nakað at vita, sum teir ikki vistu frammanundan. Føroy- ar eru nágreiniliga kortlagdar. Land- og sjókort eru at fáa til keyps bæði her í Føroyum og í út- londum. Og so tað at russar ganga við myndatólum. Men hvat við ellum teimum føroysku myndabókunum, sum koma út á hverjum ári, og sum eru at fáa til keyps bæði innan- og uttan- lands? LOYNIDOMAR, sum kunnu hava åhuga hjå russum, eru møguliga i Mjørkadali, á Sornfelli og á Eiði. Hesar loynidémar hava vit føroy- ingar, sum ganga her å landi hvønn dag og hava gingið her i åravis, ongar møguleikar at seta okkum inn i. Ti er tad burtur vid at trúgva ti, at russar, sum ganga inni á Skála, í Havnagøtum ella uppi í Hoyvík, við hesum skulu fáa nakað innlit í hesar loynidóm- ar. | oddagrein 5 TAÐ LØGNA við skrivingini um russararnar er, at tað júst eru mál- gegnini fyri teir flokkar, sum á fyrsta sinni gjørdu avtalu við Sov- jetsamveldið, ið ganga á odda. Í 1953 varð fyrsti såttmålin gjørdur millum Føroyar og samveldið. Tá sótu bert tveir flokkar í samgongu. Hesir vóru sambandsflokkurin og fólka- flokkurin. Sambandsflokkurin átti lIøgmannin meðan fólkaflokk- urin átti tveir landsstýrismenn. 1953 varð fyrsti såttmålin gjørdur millum Feroyar og Sovjetsam- veldið. Tá sótu bert tveir flokkar í samgongu. Hesir vóru sambands- flokkurin og fólkaflokkurin. Sam- bandsflokkurin átti løgmannin meðan fólkaflokkurin átti tveir landsstýrismenn. INNIHALDIÐ í sáttmálanum var í stuttum, at russar, sum viðurlag fyri at teir vildu keypa sild frá før- oyingum, skuldu fáa loyvi at nýta tvær føroyskar havnir í sambandi við sildafiskiskapin norðan fyri Føroyar. Teir fingu loyvi at nýta havnirnar í Havn og í Fuglafirði. Seinni fór hesin sáttmálin úr gildi við tað at sildin norðan fyri Føroy- ar hvarv. SÍÐANI VARÐ ein fiskiveiðuav- tala gjørd millum Føroyar og Sov- jetsamveldið. Eftir tí sáttmála- num fingu russar loyvi at veiða ávísa nøgd av svartkjafti í før- oyskum sjógvi og føroyingar fingu loyvi at veiða ávísa nøgd av toski í Barentshavinum. Nú er so tað hent, at sáttmálin við Sovjet- samveldið er víðkaður til eisini at umfata umvælingar av russiskum fiskiskipum á føroyskari skipa- smiðju. SKULU VIT hava russar úr Føroy- um, so kunnu teir flokkar, sum í dag hava stjórnarvaldið, og sum fyri stivliga 30 árum síðani gjørdu tann fyrsta sáttmálan við Sovjet- samveldið — við sjálvan Stalin — lata sáttmálan millum Feroyar og Sovjet fara úr gildi. Nr. 60 — 22. maí 1984 IRF — ein lagnusøga Vit eru nógv ið hava fylgt nágreiniliga við í IRF- málinum. Bæði tá ið spurningurin er um hvussu ruskspurningurin skuldi loysast, og hvar hetta skuldi fara fram. Vit eru nógv sum halda, at besta loysnin var, at býta oyggjarnar upp |] 5—6 ekir við hver sinari rusksteð, sum so kundi plaserast | umhvervisliga og ekonomiskt (her verður hugsað um endurnýtslu av avlopshitanum) soleið- is, at tað passaði best fyri hvert ekið sær. Eisini sluppu vit hervið frå, at flyta rusk úr oðrum endanum av oyggjunum í annan, sum hvert manns- barn skilir, má verða tann allardýrasta loysnin. At so nakrir verkfreðingar og aðrir >serkenir< í útrokn- ingum sínum hava funnið fram til, at tann biligasta loysnin er ein miðsavnan av ruskbrenningini í einari rusksteð fyri alt landið, taka vit ógvuliga róliga. Vit minnast enn, tá ið SEV á sinni við fegrum lyftum og orðum lovaði okkum gull og grenar skógir — og ein lægri kilowattpris omaná — um bert teir fingu loyvi at fara undir at útbyggja vatn- orkuna í Vestmanna. Eftir fáum árum tvifaldadist el-prisurin og hann er ongantið farin niður aftur, sjálvt um kostnaðurin av útbyggingini har skjótt má merða avskrivaður bæði eina og fleiri ferðir nú. Og nú skulu teir til at skuldseta okkum fyri nærri einari milliard krón- um við einum enn sterri projekti, sum umhvervis- liga fær stórar fylgjur, og sum økonomiskt er ógvu- liga ivasamt. Og svartiper verður brúkarin, sum aft- ur og aftur skal gjalda. Vit eru nógv sum eru samd um, at orkuspurn- ikki fyri einhvenn pris. Oljunýtslan skal minkast. Og tað kunnu vit gera við at troyta eisini aðrar orku- keldur her í landinum. Í suduroy hava vit kol. Hvi so ikki leggja eitt kolaverk har. Í Vágunum hava vit ein av fremstu vindmyllu- byggjarum. Hvi so ikki byggja nakrar vindmyllur og seta tær upp kring oyggjarnar, sum eitt i- skoyti til eina skynsama og umhvervisliga, for- svarliga vatnorkuútbygg- ing. So høvdu vit sagt við teir »serkønu«: Hatta var ein skilagóð loysn, hasum kunnu vit taka undir við. Men nei. Verkfreð- ingarnir hjá SEV vilja, nú teir eru komnir heim til oyggjarnar, eftir at hava starvast á danskari tekni- stovu, vísa sínum fyrr- verandi arbeiðsgevarum, hvussu raskir og stórir teir nú eru blivnir Henda danska tekni- stova fær so lut í út- byggingini hjá SEV aftur- fyri, og ein onnur donsk fyritøka sum eitur Høj- gaard á Schultz skal gera arbeiðið, sjálvt um vit hava bæði eina og fleiri føroyskar fyritøkur, sum fullvæl kunnu gera hetta arbeiðið. So undirbrotligir eru vit føroyingar, at vit tora ikki, sjålvt um vit megna. Og taka vit ein annan stovn sum eitur TFL, so høvdu vit fyrst eina tele- fon, sum í nógv harrans ár ikki fekst at virka. Síðani var ein skipan sett upp, sum hevur kostað okkum yvir eitt hundrað milli- ónir, og sum longu nú er ótíðarhóskandi. Aftur skuldi brúkarin gjalda fyri eina ringa veru. Aftan fyri allar hesar stovnar sita nakrir so- nevndir »rådgevarar«. Hjå IRF hava teir t.d. ein ungan, dynamiskan sak- førara. Hansara uppgåva vega, so IRF kundi bygg ja å Saltnesi Men ikki kundu teir bíða eftir ollum hesum loyvum. Hesin ungi sak ferarin fåddi IRF til at skunda undir byggingina å Saltnesi og at kontrakt- binda felagsskapin til at keypa maskinur og annad frå Vølund, sjålvt um å- varðað varð ímóti hesum, ti at neyðugu loyvini ikki vóru í lagi. Úrslitið av hesari >ráð- gevin« er ein tilkoyrings- vegur á Saltnesi, sum, nú ið brennisteðin skal liggja við Áir, ikki kann brúkast til nakað, og sum hevur kostað felagsskapinum — og brúkaranum — nógvar milliónir krónur; omaná hvat tað hevur kostað IRF í rentum at skrivað undir sáttmálan við Ve- lund yvir háls og herðar. Og meðan brúkarin betalir og betalir, sleppa »rådgevararnir« undan. Teir fáa ikki nakra rokn- ing. Teir senda rokningar, og tær eru ikki smáar. Soleiðis kundi verið hildið áfram. »Rådgevar- arnir« fara næstan altíð yvir har sum garðurin er lægstur. At teir so riva garðin niður við í lopinum hugsa teir ikki so nógv um. Eitt tað nýggjasta dømi um hetta er projektið, fergulegan í Kirkjubø. Har ætla teir at leggja eina fergulegu í okkara fornfreðisliga ríkasta staði í Feroyum. Harafturat skal sambandið ganga yvir Skopun, ið er og ongantíð verður nekur brúkilig havn. Og ferða- fólkið. Ja, tað skal aftur sum í gomlum degum skjútsast yvir firðir og landoddar, ístaðin fyri at fara ta stytstu leiðina. Aftur síggja vit eina iva- sama »rådgeving«, aftur hava vit eina ringa loysn. ingurin skal loysast, men varm.a. at fáa øll loyvi til ein borgari ør SPE FELT år i{{' ! ; p (- IT {IM 1 Y 7 — - Undirritaði teknar seg sum r | haldara av Sosialinum | B— | Opostað | (SOSIALURIN | rindar | - | postgjaldid) | = | - Navn: - 18 — = Bústaður: Kannað posthúsinum Postbox 76 = - 3800 Tórshavn #1) UN tit