mikudagur 30. mai 1984síða 3

Nr. 63 — 30. maí 1984 tiðindablaðið $0sialurin Sida 3 Ein styrki at kvinnan er veik — Hon hevur størri møguleika at sleppa burtur ur sålarligum kreppum, ti hon hevur lært at visa kenslur sinar. om á - SE Jegvan Bæk, sálarfreðingur: — Kommunulæknar hava ikki lært so nógu um sálarligar sjúkur, at teir altíð hava eygu og oyru opin fyri, at eisini sálar- ligar sjúkur kunnu vera orsek til, at fólk koma til teirra við likamligum brekum Hóast tað hevur verið umrett í Sosialinum, at allir sálarfreðingar, sum eru her á landi, hava arbeiði, so er tað ikki rættiliga soleiðis. Jegvan Bæk hevur áður arbeitt í trý ár á Spesialskúlanum. Hann skuldi á hverjum ári sekja av nýggjum. Tá hann fjórða árið sekti, fekk hann ikki starvið aftur. Var tú ikki kvalifiser- aður til starvið? — Fyri at fáa arbeiði á Spesialskúlanum krevst læraraprógv ella embætis- prógv ella embætisprógv. Ditlev Olsen, fyristøbu- maður á Spesialskúlanum, hevur sagt, at embætis- prógvið skal vera cand. psyk. ella cand. mag., so eg skuldi eftir hesum verið kvalifiseraður. Hví koyrir tú so taxa- bil? — Tá eg ikki fekk arbeiði aftur á Spesial- skúl-“um og tá einki annað starv hevur verið at fingið, so helt eg, at júst taxakoyringin var hósk- andi, tí eg í hesum arbeiði kann tilrættisleggja priv- atvirksemið í serkenu við- gerðarstovu mini. — Tað er ikki nóg mikið Jegvan Bæk er arbeiðsleysur sålarfrødingur, sum seinastu tvey árini hevur koyrt tax oyring. ið síðuna av taxakoyringini hevur hann arbeitt við privatari psykologiskari ráðgeving — og viðgerðarstovu. Um serkena arbeiðið og viðgerárhættir hann nýtir til tess at hjálpa fólki, sigur hann frá í greinini. at gera, at eg kann hava ráðgevingarstovuna burt- urav sum arbeiðspláss, tí ivaleyst eru ikki so nógv fólk, sum hava brúk fyri míni serkenu hjálp. Eru fólk her á landi betur fyri sálarliga enn aðrastaðni? — Eg veit ikki rætti- liga, hvussu eg skal mål- bera meg, men ið hvussu so er, so fái eg ikki so nógvar áheitanir, sum eg hevði væntað. Eg havi annars havt fund við læknar og stovn- ar fyri at vísa á arbeiðseki mítt, sum eitt ískoyti til vanligu læknaviðgerðina, men úrslitið hevur ikki verið nakað serligt. Hvat kann vera orsøk- in? — Annaðhvert at lækn- arnir kenna virkisøki mitt sum eina fíggjarliga kapp- ing, ella bert tað, at van- ligir kommunulæknar ikki hava lært so nógv um sálarligar sjúkur, at teir Stuðlaði heldur Schliiter enn næmingum í Hoydølum Tá Óli Breckmann leygar- dagin í farnu viku ringdi til hvenn einstakan HF- næming, sum hann eftir rettum átti at føra upp til pråvtøku í enskum mána- dagin, var hann ógvuliga blíður og prátingarsamur. Trupulleikin hjá stud- entaskúlalæraranum og fólkatingsliminum var tann, at hann hevði tvinnar lutir í at velja, — annahvert at svíkja HF- næmingarnar ella Schliit- er, stjórnarleiðaran í Dan- mark. Úrslitið av umhugsan- ini bleiv, at Óli Breck- mann setti seg í flúgvaran mánamorgunin, sam- stundis sum fyrsti HF- næmingurin varð ferdur upp til próvteku av fremmandum ensklærara. Hóast næmingarnir ikki høvdu verið bangnir fyri pråvtøkuni, so gjørdust teir ógvuliga ótryggir i hesi stødu. Teir kendu seg sleptar upp á fjall! Arnbjørn Mortensen, rektari i Hoydølum, sigur, at Oli Breckmann ringdi til sin sunnukveldið og segði frá, at hann noydd- ist til Danmarkar mána- morgun. — Eg tulkaði hesi boð soleiðis, at eg ið hvussu so er ikki kundi nokta læraranum at fara til Dan- markar. Hann hevði fingið annan ensklærara at føra flokkin upp fyri seg, og tá eg kundi góðtaka læraran, so varð ikki meira gjert við málið. Sum rektari kann eg ikki nokta einum lærara, sum er fólkatings- limur, at fara til Dan- markar, um boð eru eftir honum. Spurningurin er so, um Oli Breckmann fór á Danating fyri at rekja uppgávur, sum serliga vóru Feroyum til fyri- muns, ella hann bert fór fyri at hjálpa SchlUter- stjórnini, so hann ikki sjálvur missir sess sín. Dag. hava eygu og oyru opin fyri, at eisini sálarligar sjúkur kunnu vera orsek til, at fólk koma til teirra við líkamligum brekum. Teir eru kanska meira sinnaðir fyri at geva sjúk- lingum tablettir. Heldur tú, at prógv er fyri, at fólk fáa ov nógvar tablettir. — Ja, tað er hugsandi, at tablettviðgerð verður nytt í størri mun enn tað veruliga er neyðugt. Hetta sæst einamest á teimum áheitanum, sum eg fái, at tað eru fólk sum eru ónegd við tablettvið- gerð. Tey halda, at onnur loysn skal finnast. Annars vil eg viðmerkja, at tað neyvan er meguligt at fáa eina rættiliga mynd av hesum, tí eg havi ov lítið grundarlag at arbeiða út frá. Er ikki brúk fyri sálar- ligari viðgerð? — Eg veit ikki, hvussu stórur tørvurin veruliga er. Eftir fundinum í Norð- urlandahúsinum, sum fel- agið Sinnisbati skipaði fyri, var afturvendandi spurningurin, um íkki meira kundi gerast fyri at geva sjúklingunum sam- reðuterapi. Eg skilti á fyrrverandi sjúklingi og avvarandi á fundinum, at tað júst var henda við- gerð, sum ikki varð givið í nóg stórum tali á psyk- iatrisku deild. Júst hesa viðgerð kunnu fólk fáa frá mær. Annars hava felegini hjá kommunulæknum og sálarfreðingum í Danmark gjert eina kanning, sum ikki eru myndandi fyri viðurskiftini í Feroyum, men sum eftir innlegging- artalinum á psykiatrisku deild her, rættiliga kundi givið okkum eina ábend- ing um tørvin. Kanningin varð gjørd á tann hått, at ein sålar- froðingur saman við kommunulækna arbeiddu saman í ein mánaða. Niðursteðan tá royndin var av, visti, at 20 pst. av teimum, sum komu til kommunulæknan, hevdu sálarliga viðgerð burturav fyri neyðini, og at 30 pst. av sjúklingunum hevdu bæði læknaligan og sálar- freðisligan terv. Hverjar áheitanir fært tú mest av? — Tað er heilt greitt, at tað eru flest kvinnur, sum fáa viðgerð hjá mær. Hesar hava fyri stærsta partin identitetstrupul- leikar. Tær kenna seg 6- tryggar, terva sjálvsálit, eru støduleysar og hava torfert við at taka seg saman til eitthvert gerð- armál. Er tað truplari at vera kvinna í Feroyum enn aðrastaðni? — Mær dámar ikki at brúka samanberingar við onnur lond, tí tað ikki í sjálvum sær gevur nakra mynd av okkara viður- skiftum. Kanska eru åvis- ir trupulleikar sosialt bólkaðir, á tann hátt, at tað er truplari at vera kvinna í ávísum sosialum bólkum, meðan tað er lættari í eðrum. Ein stórur partur av teimum, sum koma til mín eru — ið hvussu so er heimagangandi kvinnur, sum mangan kenna seg minni verdar enn med- systrarnar, sum arbiða úti. Hóast tær vilja hava eitthvert útiarbeiði, so vil maðurin tað kanska ikki. Summar familjur halda, at tað er rættast fyri eina kvinnu at ganga heima og Framhald á síðu 5