týsdagur 4. september 1984síða 6

Síða 6 tíðindablaðið ' Útgevari: p/f sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Møller Fyritaksstjóri: Krisjan Dahl tíðindablaðið Argjavegur 26 Postsmogya 76, 3800 Tórshavn telefon 11820 Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 |- oddagrein 2 | Kreppa i landinum og landsstyris- menn goyma seg Í LØGMANSRØDUNI var figgjar- og búskaparsteðan so fagurlátin og ljósareyð. Tað sama gjørdi seg galdandi undir umreðuni av 6lavsøkurødu løgmans. Sam- gongumenn nyttu framvegis tann ljósareyða litin. Men bert eina viku seinni hevði pípan fingið heilt annað ljóð. NÚ KOM ALMENT fram, at alt samfelagið er í kreppui. Okkara høvudsvinna hevur tørv á 80 mió kr., um hon skal halda fram. Rá- fiskagrunnurin skal hava minst 30 mió kr., og fær grunnurin ikki hesa upphædd, má nevndin fyri grunnin seta avreidingarprisin munandi niður. Fyri at flakavirkini skulu halda fram, mugu tey fáa 40 til 50 mió kr. beinan vegin. HESI TÍÐINDI bar útvarpið sein- asta hóskveld og sum vera man, lupu tey rættuligan hvøkk á hvort mansbarn í landinum. Ongin visti betur, enn at her á landi stóð sera væl til. Hetta bar løgmansrødan boð um, og tað sama gjørdu sam- gongumenn undir umrøduni av løgmansrøduni. Landsstýrismað- urin í fiskivinnumálum, sum eisini var í útvarpinum seinasta hós- kveld, segði kortini, at kreppan var nýliga íkomin. SKULU VIT SO trúgva tí, at kreppan nýliga er íkomin? Vit vita, at føroyska veðurlagið kann skifta brátt. Vit vita eisini, at tað kann skifta ofta. Og vit vita somuleiðis, at umskiftið í veður- lagnum kann vera rættuliga stórt. Men at billa fólki inn, at fíggjar- og búskaparstøðan er kollrend eftir 8—10 døgum er uttan fyri alt mark. Hetta er sjálvandi tað reina møsn. Í dag hava øll flakavirkini edv. Sostatt vita tey til eina og hverja tíð, hvar tey flóta. sannleikin er sjálvandi, at tann ávarsliga kreppan skuldi haldast duld, soleiðis at val kundi vera áðrenn almenningurin fekk nakað at vita um hesa kreppu. Hetta var sjálvsagt eisini orsøkin til, at løgmadur var so altráður eftir at framskunda valið mest møguligt. Fyrst vildi hann hava val í juni. Síðani stríddist hann sum úlvur á skóg fyri at fáa val í august ella september. Men onki bar til. DAGIN EFTIR AT útvarpið hevði kreppusendingina, sum leyp hvøkk å øll, komu løgtingsmenn til Havnar á tingfund. Løgmaður var ikki á fundi. Hann var farin í heystfri. Varaløgmadur og lands- styrismadurin i fiskivinnumålum vóru heldur ikki á fundi. Teir goymdu seg ávikavist suðuri í Froðba og norðuri á Viðareiði. Jú, so roynast álitismenninir hjá borgarliga alternativinum. MEN LOGTINGSMENN vóru kortini ikki við sviðið soð hendan dagin. Á tinghúsloftinum lógu tey føroysku blødini. Teirra millum var Tingakrossur. Hann var útkomin sama dag. Har endur- prentar landsstýrismaðurin í figgjarmålum røduna, hann helt undir umrøduni av løgmansfød- uni. Har verdur sagt: »Figgjar- stødan er á góðari leiða. Hetta er sum nevnt dagin eftir kreppu- sendingina í útvarpinum. HETTA ER EIN løgin støda, vit eru í. Seinasta hóskveld viðgongur ein landsstýrismaður í útvarpin- um, at alt samfelagið er í kreppu. Dagin eftir fáa vit at vita, at løg- maður er farin í summarfrí, og at tveir aðrir landsstýrismenn goyma seg úti á bygd. Landsstýr- ismaðurin í figgjarmålum, sum er sjálvurannar eftir í Tinganesi, letur Tingakross endurprenta ein påstand um, at figgjarstødan er á góðari leið. BER HETTA IKKI boð um, at vit eiga at skifta manningina í Tinga- nesi út skjótast møguligt. Heldur i dag enn í morgin? Nr. 103 — 4. september 1984 Avtakið utvarps- og sjónvarpsgjald og setið tey á figgjarlogina — sigur Vilhelm Johannesen m. a. i hesum partinum av reðu síni undir orðaskiftinum um løgmansrøduna Harra formaður! Í einum parti av samgonguskjal- inum verður sagt, at arbeitt verður fram ímóti eini einfaldari samtíðar- skattaskipan, at skattaskipanin skal eggja til arbeiðs- og framleiðslu- skapandi fyritakssemi, at avskriv- ingar skulu koma vinnuni til góðar og ikki fara til eginnýtslu, at skatta- lágmarkið hækkar, og at skatturin ikki minkar um arbeiðshugin. Rætt er tað, at vit hava fingið eina samtidarskattaskipan. T.v.s. eina umlegging av innkrevjingarháttin- um av tí skatti, sum lentakararnir bera. Hetta ber í sær, at lentakarar skulu gjalda skattin áðrenn teir fáa sína len útgoldna. Í fleiri forum koma løntakarar i ta stødu, at teir gjalda alt ov nógvan skatt i åvisum tidarskeidi, og harvið koma teir at lána ti almenna pening í fleiri mån- aðir, uttan at fáa rentu aftur fyri. B—skattgjaldarin kann hinvegin fáa rentufritt lán frå tí almenna í upp til 15 mánaðir. Um endaliga uppgávan hjá B—skattgjaldara er sterri enn fyribilsuppgávan við årsbyrjan, so hevur hann goldið ov lítlan skatt gjøgnum árið, og á tann hátt fingið eitt rentufritt lån frá ti almenna i upp til 15 månadir. Hann skal bara gjalda restskattin ådrenn 1. mars årid eftir. So sleppur hann undan rentu. I samgonguskjalinum verður sagt. at skattalágmarkið skal hækka. Tá vit løgdu um til samtidarskatt vóru fýra ár liðin síðani skattastigin seinast varð javnførdur. Tað var ti neyðugt fyrst at taka hesi fýra árini innaftur. Síðani skuldi hædd takast fyri, at A—skattgjaldarar nú skulu gjalda skattin 15 mánaðir fyrr enn teir gjørdu undir tí gomlu skipanini. Samgongan kom við einum uppskoti um at broyta skattastigan. Og reypið um skattalætta var ófert. Men sannleikin er tann, at talan var ikki um nakran skattalætta. Broyt- ingin var alt ov lítil til bæði at fevna um tey fýra árini frá 1980 til 1984 og síðani teir 15 mánaðarnar, vit nú gjalda skatt fyrr enn áður. Úrslitið er eisini at skattatrýstið er okt við 4 — 5 pst. hesi fýra árini. Taka vit so skatt og toll undir einum, er talan um eina øking í samlaða toll— og skattatrýstinum upp á 10 pst. Í 1980 var skattur, tollur og onnur gjøld 18,8 pst. av bruttotjóðarúrtekuni og i 1984 eru skattur, tollur og onnur gjøld 28,8 pst. av bruttotjóðarúrtek- uni. Hesi tøl syna ongan lætta, hvørki tå talan er um skatt, toll ella onnur gjøld til tað almenna. Meðan eg nú tosi um gjeld til tað almenna, fari eg at loyva mær at siga nekur fá orð um ávikavist út- varps— og sjónvarpsgjaldið. Tá vit hava viðurskiftini hjá fólka-, avlam- is, einkjupensionistum og låglønt- um í huga, so er tað vitleyst, at vit skulu krevja 450 kr. inn í útvarps- gjaldi og 600 kr. inn í sjónvarps- gjaldi. Hetta eru stórar upphæddir hjá nevndu samfelagsbólkum at skula gjalda. Ti eiga vit sum skjótast at avtaka hesi gjald og at geva avvarandi stovnum hóskandi peningajáttan á løgtingsfiggjarlog- ini. Men aftur til samtíðarskattin. Í samgonguskjalinum verður eisini sagt, at skattaskipanin skal íkki minka um arbeiðshugin, og spurn- ingurin er so, um hetta er tilfeilið. Umboðini fyri samgonguflokkarnar vilja vera við, at so er. Men aðrar vegir frætta vit nakað heilt annað. Virkisleiðarar siga, at fólk vilja ikki arbeiða yvirtið, síðani nýggja skatta- skipanin kom, tí beinan vegin tey vinna nakrar krónur út yvir ta van- ligu urtøkuna, so tekur afturhalds- skipanin hjá Torbjørn Poulsen og Eli Nolsøe aðru hverja krónu. Møguliga er hetta lán til tað almenna, men fólk skulu so verða hendan pening fyri uttan í fleiri mánaðir, og uttan at tey fáa nakra rentu afturfyri. Fólka- pensiónistar, sum hava arbeitt eitt sindur, t.d. við at egna ella rippa húkar uppí, eru í somu stødu. Aftur- haldsskipanin fer avstað við helm- inginum av eykainntøkuni. Fleiri eru givin við at arbeiða. Fólk yvirhevur taka ikki undir við at skattaskipanin fremur arbeiðshugin. Tey halda tverturímóti at sjálvt navnið »aftur- haldsskipan« er sera væl valt og sera heinrakið. Og síðani sigur samgonguskjalið, at avskrivingar skulu koma vinnuni til góðar og ikki fara til eginnýtslu, og at skattaskipanin skal eggja til arbeiðs— og framleiðsluskapandi fyritakssemi. Men sannleikin er nakað heilt annað. Vit kunnu t.d. taka $21 stk. 4 í skattalógini. Har stendur við formansins loyvi: »Ny- stovnað partafelag kann yvirtaka ognir frá verandi virki, um gomlu eigararnir verða lutfalsliga líka stórir partaeigarar til skattliga bók- fort virði, ella annað rímiligt virðis- mett virdi.« Framhald