hósdagur 27. september 1984síða 3

Nr. 113 — 27. september 1984 tíðindablaðið spsialur in Sida 3 Vit drekka meira enn noråmenn og islendingar Føroyar lógu í 1982 frammanfyri bæði Noreg og Ísland í rúsdrekka- nýtslu Vanligt er at máta rús- drekkanýtslu í litrum av reinum alkoholi fyri hvønn íbúgva. Sambært telum frá Hagdeildini og Nord- isk Statistisk Arsbok urukku føroyingar 4,0 litr- ar i 1982. Í Noregi var talid 3,7 og i Islandi 3,1. Rúsdrekkanýtslan er nógv sterst í Grenlandi, heilir 16,0 litrar av reinum Hetta er rúsdrekkanýtsl- an í Feroyum í litum av reinum alkoholi fyri hvert fólk. Tað sæst, at nýtslan í fjør fór upp um 4 litrar. Til sólu alkoholi fyri hvenn í- búgva I fjør var nytslan i Før oyum 4,3 litrar. Hetta er tað mesta, hon hevur verið í nógv ár. Steðisútbúgv- ingin hevur við tilfari frá Hagdeildini roknað út, at rúsdrekkanýtslan var 4,0 litrar ell árini 1977 —81, uttan í 1979, tá hon var eitt sindur minni. Arini frammanundan var hon munandi minni. Í 1974 (árið eftir fólka- atkveðuna) var hon heilt niðri á 2,5 Petur Stødisutbugvingini fram tilfarið um rus drekkanýtslu á stevnuni Heilsa og samfelag í Norð- Hann Zachariassen á legði urlandahúsinum 6 Ein békhaldsmaskina NCR 299 til sølu. Blaðið vísir á Landssjúkrahúsið 3800 Tórshavn sekir sjúkrahjálpara at arbeiða fulla tíð á barnadeild B4 frá 16. oktober 1984. Umsókn verður at senda til fyri- stødukvinnuna, 3800 Tórshavn. vísti á, at rúsdrekkanýtsl an í fjør var tann sama sum árini 1903/04, tað vil siga 4,3 litrar. Í 1907 var folkaatkvødan og 1909/10 var nýtslan 1,5 litur. Hetta kann fáa fólk at spyrja. um ikki tíðin er aftur til fólka- rúsdrekka- Petur Norður- arini bugvin atkvødu um spurningin, segði Zachariassen I landahusinum hd 1 reint alkohol 1 reint alkohol pr. pr. lbugva 1bugva Y. já ar 1975 1982 1975 1982 Føroyar 3,5 4,0 5,0 5:1 Crønland 12,1 16,0 - 19,2 21,9 8 6,2 2,9 4,3 6,0 6,4 3,1 3,7 5,2 SJ wø ,0 4,0 4,3 5,5 há, 7,6 6,4 Talva, sum sýnir rúsdrekkanýtslu í Norðurlondum árin 1975 og 1982. Sjálvandi eru telini ikki heilt bein. Hetta eru almenn tel, heimabryggj og smuglað rúsdrekka er ikki við. Feroysku telini umfata einans rúsdrekka, Gjaldstovan hevur avgreitt. Alt tað, sum verður keypt umborð á flogferum og skipum, er tí ikki við. Norska talið fyri 1982 er eisini ivasamt. Ti tað var hetta árið, starvsfólkið í rús drekkaselubúðunum var í verkfalli! 5/ dráp og sjálvmorð síðani 1950 Síðani 1967 eru fýra fólk dripin Førovum. Try teirra, ein grønlendskur maður. ein foroyskur mað KVINN knívi. Ei i varð skot vdi er na a skotsárum. Ein maður hevur sitið í varðhaldi síð ani hendingina, men dómur er ikki fallin í mál inum enn Annars er ikki vitað um nakað dráp i Førovum frá 1800 til 1967 Sambært søgnum og ødrum ikki keldum vóru 64 dráp frá 1300 til 1800 og 43 frá landnámi til 1300 Hesum upplýsingum kom Hegni D. Joensen, landslækni, við í fyrilestri um sjálvmorð og dráp í Foroyum á „Heilsa og samfelag«. Hóast ongi dráp hava verið i Feoroyum í hesi øld- ini fram til 1967. so hava førovingar verið uppi i drápshendingum í árunum eftir seinna heimsbardaga bæði í Danmark, Gren- landi og Íslandi. I Danmark verður framt umleið eitt dráp fyri hverji 100.000 fólk um árið. Í Grenlandi hinvegin er stødan nógv verri. Til dømis í 1981 vóru 12 dráp framd har. Ella umleið 24 fyri hvørji 100.000 fólk ålitandi stevnuni Fleiri sjálvmorð Eisini sjálvmorð eru sjáld som Førovum, egði landslæknin fyrilestri inum Men tidleikin er vaksandi Seinastu 35 árin 950 84, hava 45 fólk be fyri sær sjálvur Før ovum. Av teimum tey 29 ella 65%. seinastu 10 ár ni | fimtiårunum var tidleikin 1,5 um árið fyri hvørji 100.000 folk. I 1980 84 er hann komin upp a 68 rad eru sum doyggja fyri egnari Tann yngsti 17 ár, tann elsti 81 serliga menn hond, heili 73 Menninir eru eisini yngri enn kvinnurnar. 19 av teimum 33 monnunum, sum í áraraðnum 1950 84 tóku seg av døgum, vóru undir 40 ár. Men bert tvær av teimum 12 kvinn- unum vóru yngri enn 40 Menninir, fyrst og fremst teir ungu, brúka harðligari framferð, tá teir taka seg av døgum, stív- liga helmingurin við skjót- ing. Eingin kvinna skeyt seg. Tær brúka heilivág ella drukna seg. Sinnisjúk Høgni D. Joensen hevði eisini eitt yvirlit yvir sál- arligu steðuna hjá teimuin, sum gjerdu sjálv- morð. Hann legði tó dent å, at hetta skal takast við stórum fyrivarni, tí tað ikki altid hevur eydnast at fáa nágreiniligar upp- lýsingar um hesi fólk læknaligun Hjá nøkrun hevur or til sjálvmorðið hel verið overving, Jalousi tungiyndi ella alkohol og hjá nøkrum tykist ant in ongin beinleiðis orsek vera til sjálvmorðið ella ongar upplýsingar eru, sum kunna benda á eina frágreiðing Tað kann eisini hugsast, at tilburðir, skrásettir sum vanlukk... i veruleik anum eru goymd sjálv- morð. Til demis doyggja nógvir førovingar av falli ella drukning Útlendingar Afturat teimum 45 sjálv- morðunum, Hegni D. Joensen vidgjørdi í fyri- lestri sínum, koma sjey út- lendingar. Fýra fiski- menn, týskir, franskir og skotskir, hava tikið seg av degum, meðan teir hava fiskað undir Feroyum, og triggir danir, sum hava verið her antin í feriu ella hernaðarerindum. Fyribils gitingar Høgni D. Joensen, lands- lækni. segði í nidurstødum sínum, at fyribils ber bert til at gitn. hví so fá sjái i Kt han ( < mi Í k i domis PaAð i 10 er elit sk É sjá I orå ne€ ( Gt storbyum enn I bygdi Landslæknin hættaði sær IKKI at avgera um økti tíðleikin seimastu íggju árini hevur sam band við, at samfelag okk ara í sterri og sterri mun er farið at líkjast hinum norðureuropeisku vælferð arsamfeløgunum Hetta må fyri verða ein opin og ógreiður fyrst spurningur, segði hann Hoast få sjålvmorå eru i Førovum og tíðleikin hevur staðið í stað sein- astu fimm árini, eiga vit kortini at leggja doyin át at skipa samfelag okkara so, at tíðleikin minkar nið- ur á tað. hann var 1950 —69, ella lægri. segði Hegni D. Joensen og end- aði fyrilestur sín við hes- um orðum: — Tað er sostatt frá fer- oyskum sjónarmiði týdn- ingarmikið at finna tær djúparu orsekirnar til, at fólk gera sjálvmorð, so vit av hesum kunnu fáa meguleika fyri at fremja reiðiligar fyribyrgjandi at- gerðir hd