týsdagur 16. oktober 1984síða 11

A— Nr. 121 — 16. oktober 1984 Sverre Midjord, valevni javnaðarfloksins í Suðuroynni skrivar Den muliges kunst Soleiðis kallast oddagrein í Dimmalætting nr. 115 tann 6/0 1984. Her viðger blaðið kom- andi legtingsval og teir meguleikar, sum aftaná vaið vilja blíva fyri at seta eitt sterkt landsstýri. Víst verður til, at fyri fleiri ár- um síðani, setti ta leiðarin av andsteðuni, núverandi legmaður Pauli Ellefsen, fram uppskot um langtíð- arfíggjarætlan, líkt teimum fimm ára ætlan- unum, sum eru í teimum kommunistisku londum Tí fimm ára fíggjar- ætlan var tað sum Pauli og Sambandsflokkurin ætlaðu Tað tykist, í hvussu so er mær eitt sindur legið, at Dimmalætting nú hevur funnið fram gamla upp- skotið hjá Sambands- flokkinum, ti er tað ikki so, at bæði Dimmalætting og sambandsflokkurin hava havt meguleikar at lagt ta fíggjarætlan sum teimum lystir, og eisini hesa fimmáraætlan sum sipað verður til, um veru- lig meinig var í uppskoti teirra. Ti løgmadur Føroya, tey seinastu fyra åtini, hevur júst verið sami maður, sum kom við uppskot- inum um langtíðarfíggjar- ætlan, og um hann ikki fekk semdir á hesum ekin- um, so kundi hann brúkt grein 13, sum eisini er ein sambandsprodukt, og hon kundi væl steðgað øll- um sum ikki var eftir vild í Tinganesi Tó hevur hetta ikki verið galdandi, tá teir hava vidgjørt figgjarætl- anina, og nú skilir ein betur ta eksplosjón, sum er farin fram á hesum ek- inum, frá einar fíggjar- ætlan uppá 700 milliónir hjá gomlu samgonguni, har 33 % fóru til fiskivinn- til ein fíggjarætlan 1500 milliónir, har fara til fiski una, upp umleið 17% vinnuna. Langtáðarfíggj- arætlan er ikki framd, men ein týðilig eking, uttan at hon stuðlar hevuðsvinnu okkara, og hví harra blað- stjóri. Kanska kundi sam- bandsflokkurin greina út fyri Feroya fólki, hvar í ekingin stavar frá, tað er av avgjørdum týdningi, at hetta verður gjert, tí Fer- oya fólk skula gjalda gildið. Men kanska er tað so, at í hesum sum so mongum »Hensigten helliger midl- erne« Um sambandsflokkurin meinti nakað við langtidar fíggjarætlan, so hevði ikki borið til, sum Hilmar Kass so mangan hevur ført fram og sagt frá, at rekt eru egin áhugamál Heldur ikki hevði borið til, sum fíggjarmálaráð- harrin skrivaði í Tinga- krossi í august 1983 Tað fer ein sosialisering fram, slangan liggur í Landskassan. Tað er bara at gjalda. Alt hetta hevði ikki borið til, um Pauli Ellefsen veruliga meinti nakað við uppskoti sínum, so hevur hann og flokkur hansara havt meguleika at framt tað. sum leiðarin í Dimmalætting nr. 115 fyri 6/10 1984 vísir til. Betran av feroyska bú- skapinum gerst ikki í blað- greinum ella við gomlum andsteðuuppskotum Politikkur er at tora, og tað var tað sum sam- bandsflokkurin, sjálvt við grein 13, ikki førur fyri. Hvat so orsekin enn man vera Tó, eitt er rætt í odda- grein Dimmalættingar, við slíkum viðurskiftum er torfert at fera veruligan landsgagnligan politikk og serliga so leingi sum serlig áhugamál, sambært sjálvstýrisflokkinum standa frammaliga. Men tað loysir ikki samgongu- var flokkar frá ábyrgdini av ferda politikkinum Ein politikkur, sum hev- ur fert Feroyar út í álvars- liga fíggjarliga kreppu, ein kreppa sum enn ikki hevur nátt hæddina Politikkur er at tora, javnaðarflokkurin er til reiðar at taka tey neyðugu stig, sum vilja broyta gongdina, vit vilja venda gongdini. Og tí tora vit at taka ábyrgdina Sverre Midjord leiðsluna og Samtidarskattalogin og skattaborgararnir Í hesi grein skal verða nomið við teir meguleikar eitt nú partsreiðarar hava at sleppa sær undan skatt- ing av afturvunnum av- skrivingum. Demi: 5 mans hava fyri 10 árum síðani bygt eitt skip fyri kr. 5 mill. Allir eru líka stórir partaeigarar í skip- inum við kr. 1 mill. í part. Partarnar hava teir av- skrivað niður til eitt bókað virði uppá kr. 100.000 hjá hverjum. Sambært 21. grein 4. stk. í samtíðar- skattalógini kunnu hesir gera eitt partafelag og flyta allar ognirnar til fel- agið til skattliga bókferda virðið sum nú tilsamans er kr. 500.000. Hesir sleppa nú undan at gjalda skatt av afturvunnum avskriv- ingum uppá kr. 900.000 í part. — Tá ein samstundis hugsar um, at slíkar av- skrivingar oftast verða gjerdar í aðrari innteku enn vinningi av skipa- rakstri, so kemur iriimilig- heitin í slíkari lógarreglu grefligast fram. Um nú partaeigararnir ætla at selja skipið, so lata teir sjálvandi felagið hava tað í minst 2 ár, fyri at sleppa undan skattseting av seluvinninginum. Við teimum prisum, gomul skipa hava í dag, so er lætt hjá felagnum at selja hetta skip til ein hegan prís, lat okkum siga kr. 5 mill. Vinningurin uppá kr. 4 1/2 mill. sum felagið nú hevur, kann sjálvandi setast í annað skip, men hann kann eisini útlutast sum vinningsbýti til partaeigararnar, sum so skulu gjalda 20% í skatti til landið av hesum vinningsbýti. Men hetta má sigast at vera ein góð- ur handil, bert við at gera hesar flytingar á pappír- inum, og lata ein advokat ella grannskoðara skrá- seta felagið á fútaskriv- stovuni. Her kann nevnast, at kommunurnar eru sterstu taparar, tí skattur av vinningsbýti fer allur í landskassan. Slíkir persónar hava spart kr. 270.000 í part, og er roknistykkið fylgjandi: kr. um teir sjálvir seldu skipið fyri tilsamans 5 mill ella til hvenn 1.000.00 Keypspeningur fyri hvenn parta- eigara 1.000.000 Skipið er niður- skrivað til 100.000 Vinningur (aftur- vunnar avskriving- ar) hjá tí einstaka partaeigaranum .. 900.000 Skattur av vinn- inginum vildi verið 450.000 Vit lata felagið selja skipið Vit lata felagið selja skip- ið fyri somu kr. 5 mill, upploysa felagið og útluta allan pening í felagnum, verður úrslitið hetta: Hver partseigari hevur nú vunnið 1/5 av 5. mill. .....1.000.000 tann partapening hann setti í felagið ...... 100.000 Vinningur at útluta ...... 900.000 Av útlutingini skal hver rinda 20 % ella móti tí vanliga skattinum uppá 180.000 450.000 Munur 270.000 Slíkt dømi sum hetta vís- ir, at avskrivingarnar ikki koma vinnuni til góðar, men í staðin fyri nekrum einstaklingum, og tá til skai takast, eru avskriv- narnar so gott sum altíð umsettar = til privata nýtslu. Óneyðugt er at vísa á, at landskassin hjálpir um skipið skal klára seg. Í viðmerkingum til upp- skot landsstýrisins >Leg- tingsmål nr. 31/1976: Broytingar í skattalógini) verður sagt: »Ætlanin við teimum her gjørdu broyt- ingum í skatting av parta- feløgum er, at hesi vinnu- feløg skulu fåa eina åvisa hóskiliga útseting av skatti, um tey í staðin fyri nýta avlopspening sín til nyiløgur og harafturat at skapa áhuga fyri vinnu- fremjandi felagsskapi við at linka munandi um ta dupultskatting, partafel- agseigarar hava verið fyri.« Um nú hesi vinnufeløg í staðin fyri at nýta avlops pening til nýílegur seta hann á bók í einum fer- oyskum peningastovni, kunnu tey eins og einhver persónligur skattgjaldari sleppa vid 1/2 % í skatti av tilskrivaðum rentum. Fyri hesar tilskrivaðu rentur kann felagið t.d. keypa bil í kr. 200. — 300.000 klassanum til hevuðspartaeigaran at brúka privat, hóast felagið sum so einki brúk hevur fyri slíkum bili. Felagið kann avskriva bilin við 30% av saldovirðinum í roknskapinum, sam- stundis sum felagið kann draga allar aðrar útreiðsl- ur frá fyri bilin. Í letuni verður ein slíkur hevuðs- partaeigari skattaður av hesari privatnýtslu við at kr. 17.300 verða lagdar afturat innteku hansara (bilvekt 1101 — 1300 kg). Rindar hann 50% í skatti, so verður tann skattur, hann skal gjalda, kr. 8.650 fyri at nýta ein bil í luxus- klassa frá felagnum, sum um tað var hansara egni. Hevur hann gjert eitt partafelag eftir tí, sum nevndur er í einum av demunum, soleiðis at hann eigur einar kr. 800 — 900.000 til góðar í felag- num, so er lenin uttan iva kr. 9, og skal hann bert skattast av virðinum av fríum bili ella av kr. 17.300. Felagið hevur eisini aðr- ar meguleikar, eitt nú at keypa hús, summarhús v. m. til høvudspartaeigar- an at nýta privat. Tað hann skal gjalda í skatti av hesum, her bert ein lítil partur av tí tað kostar at halda slík hús. Onnur demi kundu verðið nevnd, eitt nú hvussu ein kann draga pening úr einum felagi, uttan at rinda vinnings- býtisskatt, men hetta skuldi verið nokk til at víst á, at stór hol eru í skattalógini, sum bert ein partur av borgarunum kann gera nýtslu/mis- nýtslu av. Óli Heinesen, Klaksvíkar líkningar- deild og Jens Marius Poulsen, Tórs- havnar likningardeild :