týsdagur 6. november 1984síða 13

Nr. 129 — 3. november 1984 heilsuskaðiligt arbeiðisum- hvervi. Almenn vælferðartænasta verður stovnsett við tí upp- gávu at taka sær av sosialum og mentanarligum áhugamál- um hjá sjófólki og fiskimonn- um. Arbeiðsfólkið á flakavirkj- um og eðrum virkjum innan fiskivinnuna við skiftandi og ótryggum inntekumeguleikum verður tryggjað fest minsta- løn. Øllum løntakarum — eisini timaløntum — verður tryggj- aður rættur til eftirútbúgving við løn. Sjúkradagpeningaskipanin verður broytt soleiðis, at veittar verða ellum lentakar- um somu semdir við sjúku ella forfall. Hetta merkir, at dag- peningur verður veittur frá fyrsta sjúkradegi, og veitt verður 100 % endurgjald fyri lenarmiss. Arbeiðsgevarar lut- taka í útreiðslunum av bettu dagpeningaskipanini. Kvinnum verður veittur veruligur javnrættur til arbeið- is og løn. Hugsað verður um tilvildarligu lenarviðurskiftini í krambúðum, á gistingarhús- um o. t. Lóg um lenarlágmark verð- ur framd. Flokkurin er ímóti fest- um gerðarrætti. Vinnufelegini skipa sjálvi sín arbeiðsrætt Arbeiðsloysistryggingar skipan verður framd, og arbeiðsávísingartænasta skip- að um alt landið. Búskapar- og og virkispolitikkur Undir verandi búskaparligu skipan er endamálið við javn- aðarfloksins búskaparpolitikki: 1) at tryggja ollum arbeiði alt árið, 2) at tryggja ein javnan líð- andi vøkstur. Til at rekka hesum málum verða landsbankin og menn- ingarstova idnadins sett á stovn beinanvegin. Hesir báðir stovnar standa á odda fyri tí almennu planlegg- ing og vinnufígging, sum skal tryggja eina áhaldandi og javna útbygging av handverki og idnadi um alt landið. Hetta virksemi verður framt í nærum samstarvi við Menn- ingargrunn og Ídnaðargrunn, hvers fíggjarorkur verða mun- andi styrktar. Landsbankin skal annars hava eftirlit við bankavirk- seminum, herundir rentuáset- ingin.Hann skal samskipa og stýra lántekuni uttanlands, og annars í mesta mun umsita peningin hjá tí almenna. Fiskivinna Fiskivinna er landsmál, og landið skal ganga á odda bæði í útbygging og rakstri. Einstaklinga-, fiskimanna- og eðrum fyritøkum, sum fara tíðindablaðið undir bygging av hóskandi fiskiforum, verður tryggjað lagaliga fígging. Øll stuðulsskipanin verður endurskoðað og umskipað, og miðað verður ímóti, at fiski- flotin kemur at hvíla í sær sjálvum. So leingi fiskivinnan sum heild hevur stuðul fyri neyðini, verður ráfiskagrunnurin at liggja í seluliðinum. Tí almenna verður tryggjað innlit í alla fiskaselu, sum fer fram á þprivatvinnuligum grundarlagi. Ein fortreytin, fyri at tað kunna skapast nóg mikið av nýggjum arbeiðsplássum ár- liga, er, at útflutningsverur okkara verða tilvirkaðar her á landi. Tískil má landið ganga á odda við gransking, planlegg- ing, fígging og stovnseting av virkjum, ið hava til uppgávu at tilvirka okkara útflutnings- verur. Hetta er ein avgjerd for- treyt fyri at Feroyar skulu kunna greiða tær ovurstóru búskaparligu innlendis og utt- anlendisbyrðar, sum standast av fýra ára borgarligum stýri. Eisini verandi ídnaður eigur at styrkjast. Til tess at tryggja skipa- smiðjum regluligt arbeiði alt árið og fyri at tryggja eina skilagóða stýring og planlegg- ing verður settur á stovn al- mennur sáttmálastovnur Fiskirættindi I altjóða samráðingum verður virkað fyri, at 200 fjórðingar búskaparlig eki vinna fulla viðurkenning, og at londum, sum mest hava sjógvin á at líta, verða tryggja framíhjárættindi á búskapar- ligu økjum teirra, sum í vinnu- møguleikum eru betri fyri Í ollum samráðingum í fiski- vinnu- og fiskirættindamálum luttaka førovingar beinleiðis og sita fyri, har hetta letur seg gera Tryggjað verður, at veiði- floti okkara á mest fjøltåttada og rationella hátt kann troyta allar meguleikar á heimaleið- um og fjarum leiðum, og at skip okkara altíð lagaliga kunnu leggja um til broyttar veiðuumsteður. Búskaparliga eki feroyinga er hevuðsálitið, men verður dentur lagdur á við samráð- ingum at varðveita aðrar meguleikar og skapa nýggjar Í ávísum forum kunnu fiski- rættindi veitast eðrum á fer- oyskum eki, tá føroyvingar fáa rættindi afturfyri, ella tá hetta er í samsvar við altjóða reglur. Neyðugt kanningararbeiði á nýggjum leiðum, av nýggjum veiðihættum og viðvíkjandi óroyndum fiskastovnum verð- ur at fremja. Vaktar- og bjargingartæn- astan verður útbygd. Fiskaaling og havbúnaður Lóggáva verður gjerd, sum áleggur tí almenna at fáa til vega bílig og langfreistað lán til føroyskar fiskaalarar. Almenna nevndin fyri fiska- aling verður samansett á ein demokratiskan hátt og hóski- ligari, soleiðis, at vinnan eisini verður umboðað í henni. Miðað skal verða ímóti, at fiskaaling kann gerast hvers- mans vinna, eins og garna- veiða og heimaútróður er og hevur verið her á landi. Sett verður á stovn útbúgv- ing, ið kann útbúgva ungdóm okkara innan fiskaaling og havbúnað. Djóralækni, serkenur innan fiskaaling, skal vera alarum tekur. Eisini eigur almennur ráðgevi innan fiskaaling at verða settur. Virkir og einstaklingar, sum hava tilknýti til fiskaaling — eitt nú útgerðarframleiðarar, fóður- og yngulframleiðarar, góðskingarvirki v.m. — skulu fáa fult so góðar virkis- og figgjanarsømdir, sum vinnan annars. Okkara vrakara- og góðsku- eftirlit má útbyggjast soleiðis, at øll vera, ið framleidd verð- ur burtur úr alifiski, kann nýt- ast og seljast sum tann besta av sínum slag Tryggingin hjá ferovsku havbúnaðarmonnunum it vera eins góð ella betri enn elgur tann, okkara grannar hava, so- leiðis at henda kostnaðarmikla trygging ikki ger okkara ali fisk ókappingarferan á markn aðinum Fyri at viðlíkahalda ella nøra um villa laksastovnin i havøki okkara, skal virkast fyri, at bygd verdur smolt- stød, sum skal ala smolt til »ocean ranching«. Log um dålking og umhvørvi må gerast og koma i gildi sum skjótast. Henda lóg má eisini verja havbúnaðin móti dálk- ing, samstundis sum hon má fevna um ta dálking, havbún- aðurin hevur við sær Landbúnaður Tað er av týdningi fyri landið at landbúnaðarvinnan mennist Málið er sterst megulig framleiðsla av búnaðarvorum í Feroyum Jarðarlógin eigur at skipast so, at øll, sum hava áhuga fyri landbúnaði, fáa møguleika fyri at búgva seg út innan hesa vinnu og meguleika fyri at gera nýtslu av hesi útbúgving. Festiskipanin verður avloyst av leigusáttmálum, og leigu- upphæddin skal ásetast á tílík- an hátt, at dugnaskapur lenar seg. Fráfarandi bóndi skal hava rætt at geva tilmæli um eftir- fylgjara. Bendur hava rætt til festið við len sum aðrir stættir. Síða 13 Álagt verður myndugleikun- um at gera langtíðarætlanir fyri búnaðalendi. Tað almenna fyriskipar og ella stuðlar nýdyrking. Tað almenna luttekur í at royna at troyta feroysk ráevni til framleiðslu av t.d. fóður- evnum og teðum. Ognarjerðin eigur at fáa somu semdir sum almenna jerðin til útbyggjan av hósk- andi brúkum og samvinna millum jarðarbrúkarar verður at stuðla. Tað almenna kann átaka sær at seta garðar í rakstrarbúnan stand. Tað almenna fær heimild til * at uppkeypa bunadarjørd til, samanlegging. Jarðarráðið verður umskip- að so, at tað verður ráðgev- andi stovnur undir legtingi og landsstýri. Landbúnaðurin skal hava roknskaparskyldu og verða skattaður eins og onnur vinna. Skipað verður so fyri, at landbúnaðurin verður ein len- andi vinna sum lið í bygda- menningarpolitikkinum. Royndarsteð og landbúnað- arskúli verða skipað so, at hesir stovnar kunna gera royndir um alt landið. Skipað verður fyri, at roynd arstoðin fær atgongd til at virka á allari almennari jerð , ; landinum Bendur eiga rætt til fritid við løn. Sett verður á stovn av riv - 4 r loysarask pan fIvri DON jarðarbrúkarar Skattamál Samfelagið verður at fáa sær tervandi inntekur á ein slíkan hátt, at ell hjálpa til eftir feri sterri ágóða ein hev ur, jú meira skal ein lata frá Grundarlagið undir inntøk vera brutto- 1 skaltinum skali skattaskipan bæði fyri lentak arar og tey, sum reka sjål steðuga vinnu. Hjá lentakar um verður skatturin goldin 8 ein s tíðarska | hes 11gm ersin a I iGnlakari SKatlar SjálvsLø ittan mun hjúnabands steðu samt Eisini elagsskap vinningur og annar vinningu har arbeiði ikki er aftanfyr koma undir skatting Við síðuna av inntekuskatt inum verður skipað fyri nýtslu skatti. Fyri at nýtsluskatturin ikki skal raka ov meint, har tungt hús er frammanundan, verður veittur stuðul, sum svarar til tað, ið útreiðslurnar til eitt vanligt húsarhald hækka av nýtsluskattinum. Gjerd verður nýggj skatta- lóggáva, ið tryggjar láglentum og pensiónistum móti skatta- trýsti.