leygardagur 22. desember 1984síða 24

Tit ringja — vit skriva Er nakað á vási? — tvamál? . Ein spurningur, ella tíðindi, so ring til okkara. Vit eru til reiðar! 4 Lýsingar: Lýsingarmaður okkara er ráðgevari hjá fyritskum og gjørt uttan meirkostnað fyri lýsaran. Vit settu okkum í grasið Vit settu okkum í grasið á áarbakkanum longsil okkara elti sílini oman gjegnum streymin meðan tankar okkara bilsnir hugdu aftur at okkum langt burturi frá fiskimiðum og plinkum ella hvagar tey nú fóru Har sum áin í skýmingini Har sum áin í skýmingini í ein ófatiligan kropp av frælsi og rættvísi tú sært. sótu har sum skuggar millum seljur við sínum sjóglitrandi hevuðlíni. lekjandi snýr sær gjøgnum landslagið stendur kletturin sveipaður inn og við enninum fullum at stjórnum skilir tú at tað einans er redd hansara Her í mínum morgunlandi Her í nínum morgunlandi rennur lítil lekur við sílum ið spretta millum fingrarnar í grenari væntan á náttarinnar vátu hondum áður enn degnar. Kærleiki mín 3 Kærleiki mín elti teg sum ein smádrongur gjøgnum gøturnar til bygdin sovnadi um håls min. Ut år nåttini Ut úr nåttini og legði sínar smáu armar í holdinum hvítir hvekkir í vallaðum meskum stendur mín sál sum ein torva í tær. Í lodnum myrkri Í lodnum myrkri skuggar av sílum fara um andlitið í blóðigum kæti á brákaðu vatnskorpuni bergmálan av vatni lív í andaleypi rekandi blóðið undan sær inn í allar smogur ell glopur av pínufullum trega. sum skyggjandi torvur av orðum í vatninum yvir rúðruta andliti mínum svimja hvítir fiskar til himmals gloypa hverjum bita ið leivist av sál tíni sum vóru tað stjørnur meðan vit elska. Sum sildin í sjónum Sum sildin í sjónum skyggjandi blankir knívar Alexandur Kristiansen Maria í Dal-Ólastovu Hóast hon doyði so seint sum í 1956, minnist eg meg ikki hava sæð Mariu Mikkelsen. Men eg havi eina mynd av henni — í huganum. Hon roykir sigar og er heldur grovmælt. Hon er stuttlig, ófer at práta, hevur gott minni — og undirstrikar orð síni við málandi keipum. Um hesar keip- urnar — sum mundu tykjast summ- um uppgjerdar — havi eg fingið at vita, at tær vóru av einum slag, sum treivst í fronskum salongum fyrr í tíðini, og at nekur havnarfólk, teirra millum systrarnar hjá Jákupi Jac- obsen og Janus Djurhuus, eisini hevdu hesa medferðina. Maria í Dal-Ólastovu fór tíðliga til Danmarkar, longu fyri aldarskiftið. Men áðrenn hon fór, fekk hon tíð at loypa hvekk á havnarfólk. Hon var sjálvstýriskvinna. Tá var sjálvstýr- ishugsanin ung og vandamikil. Tá — sum nú — aldaði ein kvinnurersla um øll Norðurlond. Livdi Maria i dag, var hon óivað skýrd bæði reyð- sokkur og kommunistur — og hon hevði javnan verið hunddálkað á baksíðuni í Dagblaðnum. Maria starvaðist í Keypmanna- havn, fyrst í bókhandli, seinni á rík- isskjalasavninum. Og — hvat gjerdi hon so »fyri Føroya land<? Svarið er: hon var hevuðsstuðulin hjá teim- um, sum legdu lunnar undir mál og bókmentir okkara, m.a. Jákupi doktara og A. C. Evensen. Hon las rættlestur. Hon gekk ímillum prent- smiðjur og útgevara. Hon fekk myndir til vega. Hon gjørdi hetta stóra, ótakksama arbeiðið, sum eingin gáar eftir, tí tað verður gjørt aftan fyri leiktjøldini. Umframt hetta tykist tað, sum Maria í mong ár, saman við nekrum eðrum fólkum, var sjálvboðið og ólent føroyskt umboð í Keypmanna- havn. Hon hýsti fólki. Hon var góð í ráðum. Hon var eldurin í Feroyinga- felag. Hon hjålpti mongum føroy- ingi, sum skuldi stetla síni fyrstu fet burturi í útlegd. Myndin er ikki fullfíggjað enn. Summir av vinmonnum hennara fóru heim og royndu at festa rót. Kanska vóru teir í so knortlútir við- hvert. Í hvussu so er, ikki var altíð tikið um teir við mjúkum hondum. Tá ið teir fóru niðuraftur at kroka, rivnir og skræddir, var Maria har. Tað var henni, Janus læt seg upp fyri aftan á snuddin, hann fekk í 1929. Og tá ið Andrias Evensen, nívdur av mótgangi, fór til Dan- markar í 1917 at sekja sær heilsu- bót, fór hann til Mariu. Maria hevur sjálv greitt frá, hvussu tey ganga igjøgnum býin, meðan Evensen greiðir frá trupulleikum sínum : »Uttan fyri einar útdyr á Gammel- holm steðgaðu vit, og ein lítil >sleðr- utur« steðgaði á, tå hann sá tvey fólk standa tigandi har undir ljós- inum frá einari gatulykt, og knapp- liga læt ein inniliga várkunnsom rødd: »I må ikke være kede af det — lad være med det! Det går, det går nok alt sammen, skal I se... God nat!« — »Å Kjøpinhavn og Kjøpin- havnarar !« segði Evensen spakuliga og smiltist vid... »Tit hava tad fjålgari her !« Maria i Dal-Olastovu er partur av einum ofta gloymdum kapitli i heimsbókmentunum. Konufólkini, sum stuðlaðu. Tær eru fleiri. Ein tann kendasta — sum tó ikki varð gloymd — er tann írska Lady Greg- ory. Tá Irland fekk sína bókmenta- ligu gulløld og skaldsliga feyk fram um øll onnur lond i Europa, var hon hjartað og miðdepilin. Hon skrivaði og týddi sjónleikir. Hon var við til at skapa tað gitna Abbey Theatre, har leikirnir hjá Synge fyrstu ferð sóu dagsins ljós. Hon var sum ein mamma fyri tann seinni heimsgitna yrkjaran W. B. Yeats. Í endurminn- ingum sínum skrivar Yeats um hana hon var without obvious good looks, except the charm that comes from strenght, intelligence and kind- ness — hon var ikki nettupp vekur, men hevði tað yndi, sum kemur av styrki, viti og hjartagóðsku. Um Mariu segði Janus, at hon var vit- vekur. Ein munur er ímillum hesar kvinn- urnar. Eftir Lady Gregory liggur ein hópur, m. a. fjøruti sjónleikir, nakrir umsettir. Eftir Mariu liggur bara eitt slød av týðingum og nakrar greinir. Men hesar greinirnar, vit- ugar, fjálgar og hugvekjandi, vísa, at hon hevði avbera góðar gávur at skriva. Eingin ivi er um, at vóru ráð og umsteður, hevði hon avrikað stórverk í foroyskum bókmentum. Hetta vóru bara nakrir leysir end- ar. Men far út á Reyn ein sunnu- morgun, áðrenn býarmeldurin er komin fyri seg ella okkurt skýmligt kveld, tá geturnar eru manntómar. Ert tú heppin, kann tað bera á, at tú knappliga hoyrir húðaskógvar skróva móti brúgvargróti. Í teimum seks krambúðunum í Bringsnagetu er ljós nú í skýmingini. Uttan fyri Avhaldið, har Rasmus um eina letu fer at skipa Óla Hvass, tyrpast óvit- arnir. Teirra millum — og neyvan aftast — eisini Jens í Áarstovu og tann fýra ár eldri Maria úr Dava- stovu. Og meðan sálin kyrrast, livna steinarnir og lýða tær alla seguna í oyrað. Hanus Andreassen