leygardagur 12. januar 1985síða 13

Nr. 5 — 12. januar 1985 Samgonguskjalið og samfelagið Vit fara nú í Sosialinum at viðgera nakrar av teimum spurningum, sum verða nevndir í samgonguskjalinum hjá nýggju landsstýrissamgonguni. Vit fara at prenta brot burtur úr skjalinum, vit fara at tosa við teir politikarar, sum hava verið vid til at skriva skjalið, og vit fara at tosa við fólk úti í samfelagnum, sum hetta samgonguskjal jú snýr seg um. M.a. fara vit at biðja um viðmerkingar frá fólki, ið hava tilknýti til tað, sum stendur skrivað í skjalinum. Vit leggja fyri í dag og prenta okrðaljóðið um alivinnuna. Eisini tosa vit við Jákup Sverra Joensen, leiðara av Fiski- rannsóknarstovuni, sum sigur sína hugsan um alivinnu og havbit (ocean ranching). Seinni fara vit at nyta høvi til at tosa vid tann lands- stýrismannin, sum skal umsita hetta målsøki. laksi til utseting av laksa- smolt er alt ov lítið til at gjalda fyri allan tann laks, sum ætlanin er at seta út Meguliga átti avgjaldið heldur verið eitt ávíst prosenttal heldur Jákup Sverre, men hetta er so ein politiskur spurningur Neyðugt við djóra- lækna Vit spurdu eisini Jákup Sverra Joensen, hvat honum dámar brotið um aling og havbit í sam- gonguskjalinum, ið teir fýra flokkarnir hava gjert. Hann sigur, at hann er sera fegin um, at ætlanin er at seta ein djóralækna, sum skal taka sær av fiskaalingini, og sum eisini skal kanna dálking í hesum sambandi. Hesin djóralækni er í veruleik- anum longu settur, men tað vil so fráfarandi lands- stýri ikki vera við, leggur Jákup Sverre aftrat. Annars heldur hann, at slíkt sum kanning av dálk- ing í samband við ali- vinnuna hoyrir ikki heima hjá Landsverkfreðings- stovninum, sum tað higartil hevur verið gjert krav uppá. — Men heldur tú so, at tað er rætt, at sjálvur landsverkfreðingurin sit- ur sum formaður í Nevnd- ini viðvíkjandi Fiska- aling? — Tað skal eg ikki av- gera, men tå tit spyrja, so” haldi eg ikki, at tað er rætt. — Men hver átti at sitið sum formaður í eiði slíkari nevnd? — Tað átti at verið ein persónur, sum hevur stór- an kunnleika til alispurn- ingar og síðani ein, sum hevur stóran kunnleika til fiskaaling í Feroyum í heila tikið. Tað haldi eg hevði verið so náttúrligt. Utbyggja hjá Fiskaaling Jákup Sverre Joensen sig ur annars, at Fiskaaling hevur stórar ætlanir í næstu framtið M.a skulu teir til at byggja eitt litið hús á Oyrabakka til at drepa síl í. Eisini skulu teir hava meguleikan at gera nakað av ísi, soleiðis at teir kunnu senda isad sil av landinum og ikki sum í dag bert fryst. Við Air eru eisini ymsar út- byggingarætlanir. Eitt nú fara teir at leggja vatn- leiðing úr Toftadalsá, har nakrar heitar keldur eru. Vatnið higani skal so flyt- ast til sjálva klekisteðina. Eisini seta teri í letuni tól upp til at hita vatnið við, soleiðis at teir kunnu brúka sjálva ánna alt árið. Uppá fyrispurning um teir hava hugsað um at seta turbinu upp til at hita vatnið við, sigur Jákup Sverri, at hetta hava teir tosað um, men ivasamt er, um fallið er nóg stórt til at seta eina slíka turbinu upp. Seta fleiri fólk Nú virksemið hjá Fiska- aling ekist í heilum, verður eisini neyðugt við fleiri fólkum. Teir fara at seta fleiri fólk um stutta tíð. Jákup Sverri sigur, at teir umframt at reka ali- staðina og selja fiskin, eisini fara at gera fleiri royndir og vísindaligar kanningar í næstu fram- tíð. Í samband við Ocean Ranching verður í letuni arbeitt við at framala eitt laksaslag, sum er væl- egnað til at seta út. Á stødini við Áir hava teir nøkur kør við hesum ávísa laksinum í. Teir hava fingið rogn av alilaksi, sum norðmenn hava brúkt til útseting nú í fleiri ár Somuleiðis rogn frá villum laksi úr eini á í Nakað av teimum smoltunum, sum teir settu ut í fjør, voru ut- valdir laksir av slagnum Noregi 30.000 hesum Loggåva neydug Men Jákup Sverri, hvussu stóra framtíð sært tú í hesi nýggju vinnuni, fiskaaling og havbiti? Tað veldst um, hvat okkara politikarar vilja gera. Ikki minst hverja lóggávu teir fara at gera. Tað er givið, at verandi lóggáva kann als íkki brúkast. Hon má heilt skiftast út. Fyrst og fremst mugu vit hava eina lóggávu um,hver eigur laksin, tá hann kemur aftur til lands. Tað ber ikki til at byrja útseting av laksi uttan at vit vita, hver eig- ur henda fiskin, tá hann gerst sterri. Jákup Sverri Joensen sigur, at tað er vón hans- ara, at eitt nýtt landsstýri fer at gera hesar lógir. — Fleiri hava sagt við meg, at teir ætla at byrja Ocean Ranching, men eg havi svarað teimum, af hetta nyttar ikki, soleingi ein ikki veit, hver hevur rætt- indini til laksin, tá hann kemur aftur. Ein bygd og ikki storfyritøkur Tað er ymiskt, hvussu henda loggåva sær ut aðrastaðni. Sjålvur heldur Jákup Sverri, at ein máti at gera tað uppá, kann vera, at t.d. ein bygd stendur fyri arbeiðinum og eigur laksin, tá hann kemur aftur at landi. Okkurt sovorðið kundi eg hugsa mær, soleiðis at tað I * Kalvaaling er nýtt innan feroyska aling ikki vera einstakir stór- menn ella stórar og pen- ingasterkar fyritøkur, sum taka sær av ti. Tað haldi eg so avgjørt er gal- ið. So tú heldur, at fiskaalingin og útseting av laksi fyrst og fremst eigur at koma fjeldini til góðar, meira enn einstek- um persónum? — Ja, so avgjert. — Men er tað ikki gott, at peningasterkir persónar og fyritøkur vilja seta pengar í hesa nýggju vinnuna? — Jú, tað er gott uppá ein máta. Men hvat við- víkir Ocean Ranching, so haldi eg ikki, at tað er gott, at einstakir menn taka sær av ti og vinna eina rúgvu av pengum úr ti. Tað skuldi helst komið nakað av fólki til góðar. Tað er so mín meining um tað, og júst tí er tað sera avgerandi, at vit gera neyðuga lóggávu og gera okkum greitt, hvat vit vilja. Stutt út á uppvakstrarstaðið — Men kemur nú alt hetta í rætt lag, hvussu stóran týdning heldur tú nýggja vinnan kann fáa fyri Fer- oyar? — Sera stóran týdning, ti vit liggja so væl fyri laksurin fer jú beinleiðis út á uppvakstrarekið og hevur stutt innaftur. Jákup Sverri heldur, at grannalond okkara, sum seta ut laks í åirnar, eru fegin um at kunna brúka hetta stóra og góða upp- vakstrarøkid norðanfyri Føroyar. Hann heldur eisini, at tað hevur stóran tydning, at vit seta meira út, so- leiðis at vit yvirfyri oðrum londum kunnu siga, at vit fiska okkara egna laks. Sum staðan er í dag, har vit feroyingar bert seta út lítið av laksa- smolti, so kanna útlend- ingar sær nærum allan laksin undir Feroyum. Teir siga, at hann er sett- ur út í árum í teirra lond- um og er hetta eisini lutvíst rætt. — Men, leggur Jákup Sverri aftrat, — vit hava líka góðan rætt at siga, at teirra laksur eisini er okk ara. Ti tå laksurin kemur til feroyskt eki, vigar hannbert 100 gram, og her er hann, til hann vigar 4-5 kilo ella meira. vit hava føtt henda laksin, og tí eiga vit ståran part av honum. Sida 13 Jåkup Sverri visir eisini å, at tå vit so eisini seta ut laksin sjålvir og hann veksur upp i føroyskum øki, so er ognarrættur okkara enn størri enn áð- ur Kalvi o.a. Vit spurdu nu Jåkup Sverra Joensen, um tað ikki er vågiligt bert at leggja seg eftir at ala laks og sil, ti eindag i framtið- ini mettadur. Til tað sigur hann, at vandi er fyri, at marknaðurin verður mett- aður av t.d. laksi, men tað kann eisini vera, at eftir- spurningurin bert fer at vaksa og vaksa. — Men vit eiga at leggja dent á at ala onnur fiskasløg eisini, eitt nú kalva. Fiskaaling ger tí eisini royndir við kalva- aling norðuri við Áir. Hes- ar roydir eru bert stutt komnar enn, men hetta er so leiðin at ganga heldur Jákup Sverri Joensen, sum vónar, at málsekið aling og havbúnaður verða umsitin av einum landsstýrismanni, sum kennir ábyrgd fyri hesi vinnugrein, og sum ikki hevur alt ov nógv onnur málseki undir sær, endar Jákup Sverri Joensen.