hósdagur 24. januar 1985síða 14

Síða 14 tíðindablaðið Í ár fór heiðurin til Finnlands Mánadagin varð kunngjort í Oslo, at finski rithøvundin Antti Tuuri fær bók- mentavirðislonina hjá Norðurlanda ráðn- um fyri 1985. Virðislonin er 75.000 kr. og Tuuri fær hana fyri skaldsøguna »Pohjanmaa«, sum á svenskum eitur »Osterbotten«. Dómsneundin sigur, at Tuuri væl hýrdur við einum neyvum stili og við stødi í ringum tíðum í sogu Finnlands lýsir mótsetningin millum eina gamla samfelagsskipan og eina nýggja og mót- millum ættarlið og millum mann og kvinnu (>...som i en knap, humørfyldt stil og med baggrund i kon- fliktfyldte perioder i Finlands historie be- skriver kontrasten mellem en gammel samfundsorden og en ny samt modsæt- ningen mellem generationer og mellem setningin mand og kvinde«.) 12 rithøvundar og skald vóru innstillad til virðislonina. »Osterbotten« er 11. bókin hjå Antti Tuuri. Hann skrivar her um eitt um- hvørvi og eitt evni, hann kennir. Antti Tuuri kennir av egnum royndum måtsetn- ingin millum ta opnu bygdina og tað avmark- aða verksmiðjuumhvervið og hesin mótsetningur blívur so við og so stillis- liga grundin undir eina lívsáskoðan. Stílurin hjá Tuuri er og hevur altíð verið knappur, hann brúkar fá orð. Men hann brúkar beinraknan komikk og hann brúkar ironi fyri at fáa fram sam- kenslu sína við menniskj- um. »Osterbotten« er ein skaldsega um fýra breður, sum ein dag í juli hittast fyri at býta millum sín ein arv. Teir royna at ávirka lívsins gongd, men dirvið trýtur og lívið hevur sína gongd. Hóast hendingar ein dag nú á degum, so fær Tuuri kort- ini nógv við um fortíðina hjá Osterbotten, sum er á markinum Sveríki-Finn- land Sjálvsognarbend- urnir settu seg upp ímóti segan er um valdsharrum, sum stundum komu eystan- eftir, stundum vestan- eftir. Nú ræður um at vera rættur maður. Reyp er eitt endamál í sær sjálvum Men tað er maktarloysi, sum býr undir spelunum og illbenunum hjá teimum stóru dreingjunum. Tað gamla í Osterbotten er vorðið til vanamentan hjá amaterum, tað er viknað. Menninir í »Osterbot- ten< eru veikir, hóast teir royna at sýnast sterkir Kvinnurnar i skald- søguni hava sersteðu. Lítið sæst til tær. Og tá menninir tosa um tær, eru tær slaturkellingar ella konur, teir noyðast at feða og klæða. Eftir tosinum hjá monnunum at dema eru kvinnurnar bara til fyri at órógva ta bróður- ligu samveruna millum menninar. Hinvegin letur Tuuri júst ein mann, frásegu- mannin í seguni, lýsa kvinnurnar sum tær, ið Teir spæla fyri teimum tilkomnu — Danmark hevur eisini sín- januar spæla kveldið 31 eldloti, fríggja- ar Dudle Bugs. Teir eita teir í Kv Ragnar og Combo og teir kveldið VB-húsinum, koma til Førova um eina leygarkveldið í Kl-hellini góða viku. Far Con skipar og sunnukveldið í Glyvra ( 18T xX x KK Ss g hoyra mun å honum og gamla, g6da Elvis Ragnar og Combo spæla í fleiri londum og serliga í Sveríki eru teir væl um heiminum undan órógv og knýta saman tey forða ymsu ættarliðini. Eins og hjá Grass og Marguez gera ágrýtnar og konkret- ar kvinnur lívsins lógir til veruleika. Menninir gera mótsteðu, flokjast í sínum egnu gernum ella geva skarvin yvir á hálvari leið. Teir, sum viðurkenna broytingina ella, at hon er ógjerlig, fara heim aftur til mammu. Antti Tuuri hevur ser- liga góðar gávur at geva ollum gætur, hann er frá- líkur eygleiðari. Eisini dugur hann væl at gera mótsetningar burturúr kendum lutum, sum taka lesaran á bóli. Hann er frá- segumaður burturav. Í »Osterbotten« er bara ein einasti replikkur og hann er allarfyrst í bókini. Síðani tekur frásegnin við. Ofta við einum kom- iskum, men vælmeintum, orðalag greiðir hann frá tí, onnur siga og gera. Hann skrásetir, men ger ikki viðmerkingar. (Leysliga umsett eftir grein hjá Irmeli Niemi, sum varð almannakunn- gjørd í sambandi við inn- stillingina til virðislenina). Tann 25. Antti Tuuri er 25. hevundin, sum fær bókmentavirðislen Norðurlandaráðsins og fimti finnin. Virðislenin er latin á hverjum ári síðani 1962. Tað eina árið, 1965, fór hon í tveir partar. William Heinesen fekk annan fyri skaldseguna „Det Gode Håb«. Í 1984 fór virðis- lenin til svian Gøran Tunstrøm. Hann var tíggjundi sviin, sum fekk hana. Fimm ferðir er heiðurin farin til Finnlands, fimm ferðir til Dan- markar (Danmark innstillaði William Heinesen i 1965), tríggjar ferðir til Noregs og tvær ferðir til Íslands Nú kunna Feroyar og samar eisini inn- stilla til virðislenina. Føroyar innstillaðu Regin Dahl og yrk- ingasavn hansara »Eftirtorv« Antti Tuuri fær rðislenina 75.000 En rystende og stærk realistisk beretning om hvað der sker før, under og efter et atom-angreb THE DAY AFTER »Hvad Fanden skal vi dog med al den atomare ondskab? Skaffe os af med den så hurtigt som muligt simpelthen for at overleve. Paul-Jørgen Budtz, Ekstra Bladet »Virkeligheden bliver meget værre« BT »Vi skal skynde os ind og stå ansigt til ansigt med de barske spørgsmål, filmen rejser« Aktuelt »Spiller dygtigt på den nagende frygt for katastrofen, der er en stadig større del af stadig flere menneskers liv« Morten Piil, Information Instruktion: NICHOLAS MEYER = JASON ROBARDS JOBETH WILLIAMS - STEVEN GUTTENBERG Men hetta er eisini ein filmur um eina heimsum- Hetta er filmurin um eitt kjarnorkubumbuálop á USA, sum hevur skelkað fólk. Hann varð sýndur fyrstu ferð í amerikansk- um sjónvarpi tann 20. november 1983. Filmurin er um eitt hugsað kríggj í Tysklandi, sum skjótt breiðir seg um allan heimin, og greiðir síðani frá tí, sum hendir í Kansas City, einum stór- býi, sum hevur hernaðar- ligan týdning, tí har eru nógvar rakettsteðir. Sum amerikanskum filmum líkt, snýr hesin seg eisini um nøkur fá fólk, nakrar hetjur, sum vit fylgja í ellum filminum, fyrst undir sjálvum álop- inum og síðani dagarnar aftaná. fatandi vanlukku, tí ongin tekur longur fyri fult tosið um avmarkað atomkríggj. Hetta er altso ein filmur, sum eisini viðkemur okkum, hóast Kansas City fyri okkum er ein fjar- skotin býur. Tað er sjálvandi upp til hvenn einstakan at taka steðu til, antin hesin film- ur er veruleikafjarur ella ein hugsandi veruleiki. Í øllum ferum er hann bygd- ur á óttan hjá fólki, ótryggleikan og politisku steðuna. Og hetta er veru- leiki. »Dagin eftir« kemur i Havnar Bio ella Sjónleik- arhusinum Brævasamband Lesandi 23 åra gomul kvinna ur Ghana ynskir brævasamband vid føroy- ingar Serlig áhugamál eru Bókmentir, tennis og tón Á boom Ghana Á fric O. Box 1080 toad í ape Los Feðingar- dagur I dag 24. januar, verður Edith Joensen, Vågi, 70 ar Barnadansur