leygardagur 26. januar 1985síða 3

Nr. 11 26. januar 1985 Vandi fyri Funningsfirði sigur donsk VKI-frágreiðing Fjørdurin tolir ikki fleiri alistødir — kanningin hjá VKI er alt ov ofullfigg)- að og sigur einki um vind og sjóvarfall, sum hava stóra ávirkan á útskiftingina. Neyðugt at gera kanningar í tvey ár, um vit skulu kunna siga nakað um fjørdin sigur feroyskur havfrødingur, sum heldur, at føroyingar eiga at gera hesar kanningar sjålvir, danir gera tær. Spurningurin um hvørjar avleiðingar útbygging av vatnorkuni í Eysturoynni fer at hava á Funnings- fjørå og alingina har hevur verið nakað frammi í orðaskiftinum um orku- útbyggingina hjá SEV nú 1 seinastumi. Tað eru tey, sum halda, at tekur SEV allar áirnar, sum renna í Funningsfjerð og ferir tær í Eiðisvatn, so verður grundarlagið heilt tikið undan alingini har á fjørdinum, og vit missa meguleikar, sum kunnu verða eitt stórt ískoyti til samfelagshúsarhaldið. Aðrir halda, at útbygg- ing SEV's hevur als einki at týða fyri alingina á Funningsfirði. VKI Nú hevur so danski stovn- urin VKI, Vandkvalitets Instituttet, gjert eina kanning og frágreiðing fyri Landsverkfrødings- stovnin. Henda frágreið- ing snýr seg um Funn- ingsfjørd. Kanningin er júst komin til Føroya og er ikki almenn enn. Men Sosial- istadin fyri at lata urin hev ur frætt, at nidur stødan i frågreidingini er tann. at tað eiga ikki at verða løgd fleiri alibrúk á Funningsfirði, tí tað er ikki nóg mikið av ilt í sjónum til tess, at fjørdurin kann bera meira aling. Henda nidurstøda hevur fingið fólk at spyrja, hvat kann henda, um SEV fer at taka allar áirnar eis- ini!!! Metingarnar eru nógvar og hava vit biðið Boga Hansen, sum starv- ast á Fiskirannsóknar- stovuni um eina við- merking. Hann er útbúgv- in havfreðingur/hydro- grafur. Vit spurdu Boga Han- sen, um ætlaða vatnorku- útbyggingin hjá SEV fer at oyðileggja Funnings- fjorð heilt. Til tað sigur hann: — Tað er ikki so lætt at svara uppá. Tað, sum er avgerandi, er spurningur- in um útskifting, t.v.s. hvussu nógv reint vatn við ilt í kemur inn í fjørdin uttan úr havi og hvussu skjótt tað >brúkta< vatnið inni í fjorðinum verður skolað úr honum. Útskiftingin verður Funningsfjørdur kann gerast okkum ein sannur dýrgripur í framtíðini sum alifjørdur, men verður Eiðisvatn útbygt til vatnorku so verða allar áir Funningsfjarðarmegin tiknar og eingin tilrenning verður í Funningsfjerð drivin av trimum kreft um: Tilføringin av feskum vatni frá áunum, vindi og sjóvarfalsstreymi Ætlaða vatnorkuút- byggingin fær ávirkan á tilforingina av feskum vatni men ikki á vind og sjóvarfall. Ti mugu vit vita, hver av hesum trim- um kreftum er týdningar- mest fyri at svara spurn- inginum, men teoretiska grundarlagið er ikki nóg gott til, at ein kann seta seg niður og rokna tað út uttan víðari, tað krevur mátingar á staðnum, og tær eru ongantíð gjerdar. Bogi Hansen vísir á, at meðan hann starvaðist á Steðisútbúgvingini, gjørdu tey eina tilika kanning á Skálafirði og tó at hon ikki var fullfiggjad, so bendu úrslitini á, at har var vindurin avgerandi; regnið hevði minni at týða. — Persónliga vildi eg mett, at sama helst man vera galdandi á Funnings- firði, men uttan mátingar er tað ilt at siga við vissu og aftrat ti er sjálvsagt spurningurin, hvat hend ir, tá long tidarskeid vid stilli eru. Tá er ofta lítið regn eisini, men skal ein meta um meguleikan fyri árini, mugu tel setast á, og tað gerst ikki uttan beinleiðis mátingar, sigur hann og heldur fram Vit standa enn á berum — Á heysti 1982 gjørdi eg saman við Kára Morten- sen, biokemikara, eftir á- heitan frá alinevndini uppskot um eina kanning av dálking í sambandi við aling. Hetta uppskot var í tveimum og annar partur- in fevndi um kanningar av útskifting á Skálafirði, Kaldbaksfirði og Funn- ingsfirði. Eftir ætlanini skuldu Heilsufreðisliga Starvsstovan, Náttúru- gripasavnið og Fiskirann- sóknarstovan gera kann- ingarnar. Alinevndin fekk pening frá Legtinginum til at gera kanningar- nar men ta saman un kom vildu teir ikki hava okkum til at gera kann ingarnar og formaðurin í alinevndini bað í staðin danska stovnin Vand- kvalitetsinstituttet (VKI) gera fyribils kanningar Tær vórðu gjerdar, og frá- greiðing er nýliga komin, men hesar kanningar fevndu ikki um nakrar mátingar av útskifting, so vit standa enn á berum. Bogi Hansen vónar, at tilikar kanningar nú fara i gongd. Hann vísir á, at á fundi í summar bað frá- farni legmaður teir gera eina nýggja kanningar- ætlan og hava tey sekt um pening á komandi figgjarlog. — Verður hann jått- aður, byrja vit kanningar- nar í summar. Hinvegin hava vit frætt, at lands- verkfreðingurin hevur biðið VKI gera uppskot um nýggja kanning, so enn er ógreitt hvussu verður, leggur Bogi aftr- at. Tvey ár at gera kanning Kunnu vit tá í dag siga uakað um, antin orkuútbyggingin hjá SEV tekur grundarlagið undan alingini á Funningsfirði ella ikki? Tá vit í fyrstu at legu, fyri nekrum árum síðani vórðu spurdir, um útbyggingin hjá SEV fór at skaða Funningsfjorð, segdu vit, at við vissu kundi tann spurningurin ikki svarast uttan eina gjellari | kanning Vit hevdu vónað, at kann- ingin, sum VKI gjerdi fyri Yvirfriðingarnevndina fór at geva eitt grundarlag fyri einum svari, men hverki hon ella henda seinna frágreiðingin, sum nú er komin, gera tað, og niðursteðan er, at eitt endaligt svar uppá spurn- ingin kann ikki gerast fyrr enn ein gjellari kanning er gjørd og tað tekur eini 2 ár, endar Bogi Hansen. vatn- jan Ársins utsøla byrjar mánadagin kl. 9 Gunder Harratoy