týsdagur 29. januar 1985síða 19

Nr. 12 — 29. januar 1985 Hópkopping móti meningitis — Tíðleikin er framvegis nógu storri enn í Danmark til domis. So skjótt nýtiligt koppingarevni fæst, verður hópkopp- ing. Beinanvegin koppingar- evni fæst, skal hóp- kopping móti meningococ- meningitis fáast í lag í Feroyum. Hetta varð samtykt á einum fundi á Statens Seruminstitut í fjør, upp- lysir landslæknin, Høgni Debes Joensen í einum tíð- indabrævi um hesa álvars- ligu sjúku, sum síðani 1977 hevur beint fyri 11 fólkum í Feroyum. Nær hendan hópkopp- setingin kann byrja, veit ongin enn. Men í Noregi, USA og Hálandi verður arbeitt dúgliga við at gera nýtiligt koppingarevni Orsekin til, at heilsu- myndugleikar halda tað vera neyðugt við hóp- kopping her í Feroyum, er tann einfalda, at her er tíð- leikin nógv sterri enn til demis í Danmark. Í 1984 var tíðleikin 78 fyri hverji 100.000 fólk. Í Danmark var hann bert 3. Í 1984 blivu skrásettir 35 tilburðir í Føroyum og i ár er longu ein. Síðani 1. januar 1977 eru skrásettir 199 tilburðir av meningo- cocmeningitis i Føroyum. Landslæknin sigur, at sjukan er ålvarssom og krevur skjóta viðgerð. Umleið 90% av teimum sjúklingum, sum ikki fáa viðgerð, doyggja. Fyribyrgjan og viðgerð Landslæknin hevur fleiri ferðir sent út upplýsingar um sjúkuna og hetta ger hann aftur nú, tí tað er greitt, at tíðleikin ikki er minkandi. Landslæknin skrivar: »Meningococcarnir smit- ta vid dropasmittu frå nasa- og svølgrumi. Tad eru fleiri sløg av meningit- 1 ir 1 10 - 14 år | 1 19 år 1 20 - 79 ár Til mans Dey3 0 is, men tað er bert hetta eina slagið, sum er smitt- andi. Royndir vísa, at tað er bert heilt sjáldan at bakterian, meningococc- urin, elvir meningitis. Vanliga livir bakterian i nasa- ella svølgrumi hjå ti smittada uttan at hetta førir vid sær sjuku. Tad er ein rættiliga stórur partur av frískum fólki, ið gongur við meningococcunum, serliga børn. Hugsast kann, at millum 10 og 30% av okkum í Feroyum í let- uni hýsa hesum bakter- ium. Tær halda sær í okkum í vikur ella kanska upp í nógvar mánaðir Sum nevnt ferir hetta van- liga ikki til sjúku hjá okkum. Hví tað eru nekur okkara, sum fáa menin- gitis, tað vita vit ikki Sum tað skilst, so er hetta ein bakteria, ið er vanlig okkara millum, og tí er fyribyrgjan torfer. Tær fyribyrgjandi at- gerðir, ið vit í letuni fylgja her í Feroyum, eru komn- ar í lag eftir samráð við Statens Seruminstitut og Sundhedsstyrelsen Í Keypmannahavn, sum vit hava samband við viðvíkj- andi tí ekta tíðleikanum av meningitis, sum fram- vegis er i Føroyum Av hesum fyribyrgjandi atgerðum er tann, id hevur nógv sterstan týdning, at tey, ið hava havt nært samband við meningitis- sjúklingin í tíðini við sjúkubyrjan, skulu vera serliga ansin við sjúku- teknum, ið kunnu stava frá meningitis, serliga eitt nú hevuðverkur, skjálvta, fepur, ússalig almensteða, eitt útbrot við smáum bleðingum í húðini, ið kunna gerast sterri, spýggja, svimbul og stirni hekuna niður á bringuna), og tey skulu, um sjúkutek- in vísa seg, beinanvegin fáa fatur á lækna við skjótari viðgerð fyri eyga. Hin atgerðin er fyri- byrgjan við heilivági, van- liga rifampicin, sum vit í Føroyum hava nýtt við atliti til fyribyrgjan síðan 1981. Rifampicin verður mett betur hóskandi sum fyribyrgjandi evni enn pencillin, ið varð nýtt til 1981. Í teimum forum, har talan er um ein einstakan tilburð av meningococ- meningitis, verður mælt til, at rifampicin verður givin til fólk í næsta um- hvervinum, tað vil í flestu forum húskið Rifampicin verður givið í tveir dagar. Tolir fólk ikki rifampicin, ella er annað, siga til ið ger, at tey ikki skulu taka tað, verður annar heilivágur givin. Allir kommunulæknar hava hann eftir nærri tilskil- aðum reglum Tað er av stersta tydn- ingi at eisini tey, ið fáa hesa viðgerð, eru sera ansin ella at ansað verður væl eftir teimum, so at tey við byrjandi sjúkuteknum sum skjótast verða sædd av lækna, tí tað er eingin trygd fyri, at rifampicin í ellum førum verjir móti sjúkuni. Snýr tað seg um tilburð í barnagarði, veggustovu ella barnaheimi, skulu ell bernini á barnastovninum og starvsfólkið viðgerast við rifampicin. Harum- framt skal húskið hjá tí sjúka viðgerast, men ikki húskini hjá starvsfólk- inum ella hinum bern- unum. Snýr tað seg um ein til- burð hjá skúlabarni skulu ell bernini í flokkinum og lærararnir, ið undirvísa í hesum flokki, viðgerast í nakka og ryggi (fáa ikki pr + mans 82 B z 17 1 + 1 196 C 1 11 Yvirlit yvir fráboðaðar tilburðir seinastu átta árini við rifampicin. Húskið hjá tí sjúka skal eisini hava viðgerð, men ikki húskini hjá hinum bernunum ella lærarunum. Bern og starvsfólk í dagrøktarstovnum og i flokkum, id er i profylak- tiskari viðgerð, nýtast ikki at halda seg við hús undir viðgerðini, eins og fólk annars, ið fáa profyl- aktiska viðgerð, vanliga kunnu rekja dagliga arbeiði sítt. Av heilsufreðiligum tættum, sum meguliga kunnu hava ein ávísan týdning til tess at minka um vandan fyri meningo cocsjúku, hevur verið nevnt, at ein eigur at hava góða luftnýgging (av og á lata vindeyguni upp) í hús- inum og hava rúmhitan undir 22 hitastig. Vissa er tó ikki enn fingin fyri, at hetta hevur nakran týdn ing. Viðvíkjandi fyribyrgjan skulu vit taka upp aftur, at tað, ið hevur stersta týdning er, at tey, ið hava havt nært meningitissjúkling í tíðini við sjúkubyrjan, skulu ansin við samband við vera serliga teimum ådurnevndu sjukuteknum, id kunnu stava frå meningitis ella blóðeitran elvd av menin- gococcum, soleiðis at tey, um slík sjúkutekin vísa seg, beinanvegin fáa fatur á lækna. Vit hava her nevnt, at tey, ið hava havt bein- leiðis ella nært samband við meningitissjúkling, skulu vera serliga ansin Hetta er galdandi fyri eitt nú húski, arbeiðsfelagar, floksfelagar og foreldur hjá hesum. Hetta ansnið fyri áður- nevndu sjúkuteknum skal tó eisini vera galdandi fyri okkum onnur í hesi tid, har vit hava ein so stóran tíðleika av meningitis- sjúkuni í Feroyum. Enn ber tíverri ikki til at koppseta móti tí slagnum av meningoccum, ið elvir okkum hesar stóru trupul- leikar í Føroyum«. sostalurin telf. 11820 sjonvarp føroya Tysdagur 29. januar 19,30 Fraglurnar 20,00 Dagur og vika 20,30 Rithøvundurin Antony Powell 21,10 Til vitan En. sv-leikur 23.05 Tórshavnar jazzfestivalur: Riverside Big Band/ Græsset Gror 23,25 Lidugt I kvøld kl. 20,30: Millum teir frægu i Onglandi oe Enski rithøvundurin Anthony Powell er føddur i 1905 I 1918 kom hann å kostskulan Eton og har hitti hann George Orwell. Seinni, i Oxford, hitti hann Evelyr Waugh, sum gjørdist ein av bestu vinum hansara Anthony Powell er millum tydningarmestu rithøv undar i Onglandi nu á døgum. Hann hevur m.a. lýst eitt 40 ára skeið i sosialu søgu Onglands í bókini »Å dance to the music of time« I kvøld kl. 21,10: Frá góðu gomlu døgunum »To the Lighthouse« eitur enskur Sjónvarpsieikur, sun er gjerdur eftir skaldsegu hjá Virgina Woolf Hugh Stoddart hevur skrivað handritið og leikstjóri er Colin Gregg Tað er í teirri tíðini, áðrenn heimurin fór av lagi. Í teimum sokallaðu góðu gomlu døgunum Hásummar er og eftir ellum at dema friður og ró. Í stóru familjuni Ramsey er Mrs. Ramsey (Rosemary Harris) so avgjørt miðdepilin. Hon ræður yvir hinum, men tey draga sær eisini gagn úr hent . -— U. F. Mikudagur 30. 09,30 Leikur og lestur Týsd 29 10,00 Veðurtíðindi og tíð- ysdagur 23. indi 09,30 Sjónarringurin 10,05 Fyrrapartsleg 0,00 Veðurtiðindi og tid- 11,00 Tíðindi indi 11,01 Kveðuljómar til sjó- 10,05 Fyrrapartsleg fólkið 1,00 Tíðindi 11,30 Undir degurða 1,01 Føroyskt búset- 19,00Skerjingarnar byrja ingarmynstur Í Triðja sending um seguna 11,30 Undir degurða um rækjuveiðuna. Jógvan 9,00 Barnaútvarpið Jespersen leggur til rættis Oddvá Nattestad skipar 19,30 Leg mær dámar med fyri HF-næmingar ur Suduroy 19,30 Tónleikasending hjá leggja til rætt Hans J. Egholm 20,00 Kirkjuárið 20,00 Klassiskur tónleikur Sending sum Axel Tór Martin Restorff Jacobsen garðleggurtilrættis skipar fyri 20,30 Big Band-tónleikur 20,40 Guð fyriláti Eiríki Sonne Smith skipar fyri kongi Sálmar, sangir og vísur Janus Mohr skipar fyri Norea Radio Danmark - Millumbylgja 1467 kHz kl. 19,30-19,45 I dag: »Lad dig forlige med Gud« Temasending, sum Bent Ryborg leggur til rættis Í morgin: »Håb eller håbløshed « Ejnar Lindbjerg, trubodari, hevur andakt -