leygardagur 23. februar 1985síða 6

Síða 6 Telefon 118 20 Argjavegur 26, 3800 Argir Postsmoga 76, 3800 Torshavn Utgåvudagar: týsdag, hósdag og leygardag Lýsingar skulu vera okkum í hendi í seinasta lagi kl. 10 dagin fyri útgávudagin Útgevari: P/f Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Mútler Fyritaksstjóri: Krisjan Dahl Blaðfólk: Hegni Djurhuus Randi Jacobsen Dagny Joensen Uppseting: Pi/f Sosialurin Prent: P/f Pressan 1981 Tillukku William ÅRID 1985 fara vit at minnast aftur å sum eitt merkisår i føroyskari søgu. Hetta årid fylti ein av okkara mæt- astu listarmonnum, William Heine- sen, 85 år, og hetta árið fekk sami William ta størstu vidurkenning, sum nakar føroyskur listarmadur nakran- tíð hevur fingið. William Heinesen hevur fingið Sonning-virdislønina frá lærda háskúlanum í Keypmanna havn WILLIAM HEINESEN fær hesa virdis lønina fyri tað stóra megnararbeidi hann hevur lagt eftir seg sum rithøv undi og listarmaður. Virdislønin er uppá 200.000 kr. og er ein slík upp hædd kærkomin hjá øllum listar fólkum TAÐ sigur ikki so lítið um William, at so frægir menn sum Albert Schweit zer, Niels Bohr Haldor virdislønina Bertrand Russel og Laxness hava fingið somu So tað er sanniliga eitt ið William her er fint seisk Ip komin sum útvarpsmaðurin mál ir seg ;amreðu við William hós 219 aðrar virdislønir fyri sítt virki. M.a bókmentavirðis Norðurlanda Rådnum Hann hevur eisini verið uppá tal, tá Nobel-virdislønin fyri latin hevur hann fingið lønina hjá bókmentir er TAÐ man froða mong hjørtu i Før oyum at hoyra, at okkara William nú hevur fingið so fræga virdisløn og samtíðis viðurkenning. TAÐ skerst tó íkki burt, at tað eru fólk í hesum lítla oyggjalandi, sum hesi seinastu árini hava brúkt nógva orku til at dálka og spilla út henda sama mann, sum nú verður settur millum teir stóru í heiminum. Eitt ávíst blað hevur skrivað síðu upp og síðu niður um William og har hildið hann fyri spott og gjøldur. OG hví hevur hetta blað tá borið seg so at kunnu vit spyrja. Svarið er einfalt: øvund og tørvandi virðing fyri fólkum, ið hava aðrar meiningar oddagrein um hetta samfelag vit liva í — ella sagt við orðunum hjá sama blað: fólk, sum hava vinstrahallar mein- ingar. WILLIAM hevur ongantíð verið limur í nøkrum politiskum flokki. Hann hevur halgað listini alt lív sítt, men í hesum arbeiði sínum hevur hann sjálvsagt nomið við samfelagsligar álvarsspurningar og tí eisini við politisk viðurskifti. Hann hevur ongantíð krógvað, at hann er vinstra- hallur HANN hevur hesi seinastu árini eisini víst seg sum ein undangongumann í arbeiðinum fyri fríði í heiminum. M.a hetta hevur fingið tær vidgongdu høgrakreftirnar at leggja eftir honum við meira ella minni persónligum út spillingum. Tey. ið vilja vita meira um kunnu fara á bókasevnini og Dagblødini árini. Har er ikki so lítið av svertu hetta har leita fram seinastu brúkt til at sverta okkara William út TAÐ var so n á Sosialinun a C við Stein skrivað sum fyrst sætt so sætt Mourensius fødingardag heilsu til William. Har segði Mourer sius, at William hevur gjørt Føroyar okkara best størri at hanr er ambassadørur, sum letur allar hurðar upp til útheimin ins fólk sleppa at kaga inn í hesa lítlu pinkuverð, sum William er partur av og letur oll heims JÚ vist hevur William fingið tað, sum hann hevði uppiborið eina virðis løn, sum samtidis er ein viðurkenning av hansara langa og stóra arbeiði sum skapandi listarmaður. Tað eiga vit oll at vera fegin um. Vit eiga ikki at gloyma, at neyvan nakar føroy ingur hevur gjørt okkara lítla og vakra oyggjaland so kent úti í stóru verð sum okkara William. TILLUKKU WILLIAM. Vónandi fer heilsan og elli íkki enn at taka frá okkum tey framúr evni tú fekst og sum tú dugdi so væl at brúka og menna. Vit bíða spent eftir teimum komandi listarverkunum frá tínari hond jamú Nr. 23 23. februar 1985 „Man-menniskjað<É ella vanamentanin eitt uppískoyti til málteigin Málfroðingar. rithøvund- ar og onnur, ið tora at brúka føroyskt mål, hava helst i øldir havt vanda- mål burtur úr vanliga brukta orðinum »man« (man ger hetta, man meinar hetta, man eigur. man átti at, man heldur osfr) tí hetta »man« eisini er til á donskum og týsk- um. Og tí kann tað >pr. definitión< ikki brúkast á føroyskum, ti alt sum lík- ist ti ið sunnanfyri til er, er målslig »imperialisma«. Eg fari at koma við ein- um uppskoti til loysn av hesum øgiliga vandamåli Menn hava roynt at fåa folk at siga »ein« istadin fyri »man«. Hetta er hvørki gamalt føroyskt, norrønt ella nakad, men eitt tilgjort orð, sum ongin feroyingur sigur, sjálvt ikki í teirri mest av- byrgdu bóndabygdini Hetta er >fróðskaparmále, ikki fólksins mál Allastaðni í Feroyum brúkar fólk orðið »man«. I veruleikanum er hetta ikki eitt danskt innflutt ord, men ein stytting av orð inum »madur« sum fyrr merkti »menniskja« ella báðum kyn ugtakið eini stødu, einum morali, gildi staðin fyri at alment (»generalis ering«). I siga »man åtti« kann sig ast »eg åtti, tu åtti, ella hann ella hin ella hesin bólkurin av følki.« So skiltist någreiniliga hvat ið hugsað varð um. Ti »man« ella »ein« ella »madur« ella >fólk< ella alt hitt sum líkist, er ein roynd til flótta frá ábyrgd. Um tú ikki gerst tað sum eg haldi tú átti at gera, so eigi eg ikki at siga >man ger ikki so< men »eg meini, at tú ikki átti at gjørt so«. Og so grunda hvi Vit at algilda hugsan ella moral fråtekur ein persónur sær sjálvum á byrgdina fyri sinum egnu hugsanum og morali. Eg minnist einaferð eg var til arbeiðis. Eg fann ein nýggjan hátt at gera eitt lítið handverk. Tá kemur arbeiðsfelagin til mín og sigur: >Soleiðis mást tú ikki gera!< Eg spurdi hví, ti hetta riggaði minst líka væl. Hann soleiðis ger man ikki<. Var svaraði: »Ti tað í dag, hevði eg spurt hvor er hesin »man«? Ert tað t er rbeiðs "€ ta lø í ið J Car | Sy % frå någreining av hvørjum ið hugsað er um i hverjum for! Og so fara at nýta orðið veg< meira í samrødum »Eg« meini hetta, men tað meinar »hann« kanska ikki. (Viðm.: eg skrivi »meina« ti vanliga før- oyska umsetingin »eg hugsi« ikki heilt sam- svarar ti at »meina«. 1s- lendingar = siga eisini »meina« — eins og danir) »Man ger, man fer, man eigur, ein veit væl« osfr. eru hugtek frá tí sjálvs- flýggjandi åbyrgdarfrå- kastandi vanamenniskj- anum. Latum okkum siga: eg, tú, hann, hon, tær, teir, tey, hasi, hini, arbeiðsmannafelagið, reiðarafelagið, losjumenn, mimismenn ella hvat tað skal vera. Og ikki »man« ella »ein« Ella hvat »man« so kann finna fram av orða- leiki múli. (E.S.: Annars haldi eg, at málteigurin í Sosial inum, hóast hann 4 i hugaverdur. stendur alt € Sé a I it + P % x logtingskvinnur Harra blaðstjóri! Ger mær tann beina, at seta mær hesi mini hugskot í Æraða Tidindabladid. Eitt gam- alt ordatak sigur: »Eitt orð er eitt orð, og ein maður er ein madur.« Tað vil siga, at tað, ið maðurin segði, kundi tú líta á Hetta man helst vera elligamalt Kanska frå teirri tidini tå kvinnan ikki allastaðni var í eins høg- um meti sum maðurin Tað er hon júst heldur ikk enn. Fyri stuttum síðani hoyrdu vit i Utvarpinum, at onkustaðni máttu tvær kvinnur til fyri at vera eitt vitni. So galið er kortini ikki um okkara leiðir Eitt fellur mær kortini fyri bróstið, og tað er, at so sum legtingsmenn bliva oll kallað, um tað so ] Hetta er kallur ella kona Somu átala ir eg ;t leiðis hava vit friska snotiliga kvinnu landsstýrinum Eisini hana gera menn til figg) armálaráðharra. Eg skilji bara ikki, at í eini tilikari tid, hvar kvinnan er komin so væl við í líkarætti og stillað eins og menn, skulu lata sær lynda, at blíva kallað við einum mansískoyti Eg vil sláa fast, at mál okkara er ríkari enn so, at vit skulu taka kvinnu heitið frá kvinnuni, hvat antin hon so er í langa buksum, og hevur stytt sær hárprýðið ella íkki Eg vil venda aftur til kvinnuna, og tað. og tá hon sigur eitt, so loypur hon ikki verri frá orðinum enn maðurin ger tað eina so Sum nýtt innslag haldi SS ] kann eg, at tað eins va standa: »Eitt orð er eitt | Um løgtingsmenn — rð. og ein kvinna er so guddoy ein kvinna. Væl vita vit øll, ið trúgva ti. at maðurin var tann fyrri lið urin frá Skaparans hond Men var tað rættiliga skjótt, at hann (Skaparin) kom eftir, at maðurin var ein hálv ónytta. Ti, hvat við allir húshjálpini! Og ikki at plantningslógini! So tað var onki logið í ti, at Gud tók tilfarid til kvinnuna, frå rivjabein inum å manninum. Men hetta var nokk ikki sum at siga tad gloyma for Min metan er i roynd og veru tann, at stóð tað bert til mannin, at lata eitt heilt riv burturfrå sær sjålvum, so hevði hann noktað. Ti so stórir ego istar eru vit menn. Góð ferðina ikki Framhald á síðu 10 ráð vóru ta