leygardagur 2. mars 1985síða 14

Síða 14 Børnini skilja ikki danskt — lærararnir duga ikki grønlendskt Otolandi steða hjá grønlendskum skúla- børnum við donskum lærarum M m 60 og 7( iv øll im lærarum folkaskul inum Grenlandi í dag eru danir. Hetta skapar stórar trupulleikar, ser stakilga smærru fyri tey bernini Steðan er nevniliga tann, at meginparturin av teimum donsku lærarun um skilja ikki grenlendskt og duga bert nekur heilt fá grønlendsk orð. Og tá tey grønlendsku skúlabernini hverki skilja ella duga danskt, verður undirvis- ingin ti meira ella minni á fingramáli Hetta eru grenlend- ingar als ikki negdir við Langt á mál Tíðindablaðið Sosialurin tosaði í vikuni við nakrar grønlendskar lærara- skulanæmingar, sum just hava vitjad i Føroyum og greiddu teir okkum m.a. frå hesum vidurskiftum Hóast strongt verður á at útbúgva grenlendingar til lærarar, so er enn langt á mál, tí stórur tervur er á lærarum. Í Danmark er stórt arbeiðsloysi millum læararnar og sekja ti nógvir starv í Grenlandi. Fyrimunirnir hjá donskum lærarum í Gren- landi eru eisini fleiri, um vit sammeta tað teir kunna forvinna í mun til ein grenlenskan lærara 2 ár Danir binda seg til tvey ár. Aðrenn teir fara til Grenlands, skulu teir á málskeið í grenlendskum, tað varir í einar triggjar vikur. Hetta er so tað ein- asta, teir hava av barlast, tá teir fara til Grenlands Mangir danir fara heim aftur eftir tveimum árum ti tå hava eir vunnið sær væl av peningi. Stødan er nevniliga tann, at danskir lærarar umframt at fåa eitt sonevnt »grønlands- tillæg« eisini fåa bonus og fria ferð heim einaferð um árið ILINNIARFISSUAQ GRØNLANDS SEMINARIUM NVUR Samanumtikið fær danski lærarin í Grenlandi munandi meira fyri sama arbeiði sum grenlendski starvsfelagi hansara ger Hetta eru grenlendingar sera ónegdir við. Ov fáir lærarar Tað ger so eisini sítt til, at so fáir grenlendingar fara á læraraskúla. Í ár verða klæktir 13 nýggir lærarar í Nuuk. Í fjør var talið bert 9. Ein onnur orsek er so eisini tann, at tað er so torfert hjá grønlendingum at fáa nakað at búgva i, har teir kunnu fáa eitt starv. Ein stórur partur av íbúðunum í Grenlandi verður í dag leigaður út til danir, ið arbeiða har Ado Egede, ein av teim grenlendsku lærara- skúlanæmingunum, sum vitjaði í Føroyum í vikuni, sigur við Sosialin, at lenar- og íbúðarmunurin er so bert eitt Tað ringasta er, at tann støduga útskiftingin av donskum lærarum er sera óheppin fyri skålabørnini. Ti júst sum lærarin so dánt hevur sett seg inn í grenlendsk viðurskifti og børnini eru komin at kenna hann, so rýmir hann av landinum og skulu aftur hava ein nýggjan lærara næmingarnir Børnini ótrygg Hetta ger børnini 0- trygg og Ofridarlig, og tey akta ti illa. Eg haldi, at —— fremmandir lærarar áttu at verið í Grenlandi í meira enn tvey ár, um teir so fegnir vilja kom higar at undirvísa og vinna sær nakað av peningi, leggur Ado Egede aftrat. Grenlendingar hava roynt ymiskt til tess at fáa útbúgvið fleiri gren- lendskar lærarar. M.a. hevdu teir nekur ár her- fyri eina royndarskipan, har grenlendingar kundu útbúgva seg til lærara uppá 2 ár. Í dag tekur tað 4 ár og tú skal hava HF- útbúgving eisini. Tá vórðu so klæktir einir 45 lærarar, men hetta var so bert ein roynd. Nú í summar verður ein nýggj roynd gjørd fram til 1987, sum hevur við sær at grenlendingar kunnu gerast lærarar eftir trim- um árum. 10.000 danir Men tað eru ikki bert lær- araviðurskiftini, sum skapa illstødu i Grønlandi. Av teimum 50.000 ibugv- unum eru teir 10.000 dan- ir. Hesir arbeiða fyri stóran part innan fyrisit- ingina. Hesi seinastu árini hava nógvir grenlendingar fingið sær útbúgving inn- an skrivstovu- og fyri- sitingaryrki. Vanlagna teirra er, at einki arbeiði er ti danir hava hesi sterv í dag Nú Grenland hevur fingið heimastýri og nógv av tí fyrisiting, sum hevur verið í Danmark, skal flyta til Grenlands, flyta teir donsku umsitararnir við og hetta skapar upp- aftur sterri trupulleikar í Grenlandi fyri tey mongu, sum hava útbúgvið seg á hesum økjum, og har- aftrat skapar tað enn størri íbúðarneyð, ti hesir danir skulu hava nakað at búgva í Gott at Grønland er farið úr EEC Annars heldur Ado Eg- ede, at tað er gott, at Grenlendsku læraraskúlanæmingarnir her í Tinganesi Grenland er farið úr EEC og visir hann á, at tann mótsteða, sum hevur verið ímóti utlimanini, nú er við at vikna. Fleiri og fleiri grønlendingar eru fegnir um avgerðina, tí teir meina, at hetta er ein- asti máti at fáa sín egna identitet Tað er eisini ynski í Grenlandi at gerast minni heftir av Danmark, so- leiðis at teir sjálvir sleppa at avgera lagnu sína. Men Ado Egede leggur tó aftr- at, at Grønland er ikki ført Nr. 26 — 2. mars 1985 at standa einsamalt sum steðan er í dag. Ti eru teir um at hava samstarv við Danmark Men hetta samstarv eigur so avgjert ikki at skapa trupulleikar fyri grenlend ingar. Tað ger tað í fleiri forum í dag, so her er at fara til verka til tess at beta um viðurskiftini. Eitt mál á leiðini er at loysa læraratervin við at útbúgva fleiri grenlends- kar lærarar seg fegnir jan Steðgið ørskapinum Vit, sum í Havnini búgva, noyðast nokk enn í mong ár at lata okkum lynda at vera »styrd« av hinum einaræðislynta Poul Michelsen og skutils- sveinum hansara. Vit hava t.d. i henda vetur havt met i arm- og beinbrotum, orsakað av eini út av lagi ringari kavatænastu, sjálvt um veturin hevur verið ein hin mildasti í mannaminni. Yvirlæknin, ið er ein av skutilsveinunum, skal nokk lata vera vid at koma vid nøkrum hagtølum yvir hesar vanlukkur. Men so mikið fingu teir tó burtur úr hesum, at 2 býar- politikarar sluppu ein túr til Danmarkar — ja haldi tykkum fast — at kanna, hvussu danir skumpa kava Nógv verður í hesum degum tosað um umdemi okkara uttan- lands, men hetta kann so í útlondum bert fatast sum ein molboarasøga, ti so leingi Feroyar hava verið til, so hava tær eisini havt mangan kavaveturin. Versta ógerð Pouls man tó vera tann eitrandi rusk- ovnurin, sum hann beint móti fólkaviljanum, skal seta á hitt mest óhepna stað í »riki sinum«. Vit, sum í Havnini búgva, kunnu bert hjálparleys hyggja at, tí »meirlutin rædur« Tit íbúgvar í Hoyvík, á Hvítanesi og kring Kald- baksfjørdin, eru í ti væl- signaðu stødu, at standa tit saman, tá kunnu tit slíta frá Havnini og so- statt sleppa av við hin ein- ræðislynta borgarstjóran. Men von min skal vera, at tit eisini gerast okkara bjarging, ti hin rådariki, ið hvørki skilir fólkaviljan ella vandan i ti, hann er vid at fremja, man fara at hugsa seg 2 ferdir um, åd- renn hann letur so stóran part av »riki sinum«, gleppa sær av hondum. Tu, býráðskvinna, í hulu hond tíni liggur maktin hjá Pouli, hevur tú longu gloymt, hvat tú segði, tá tú havnaði til- boðnum um at gerast borgarstjóri hjá vinstra- vonginum (tein:um menn- iskjansligu)! Hevur tå gloymt, at tå segði teg best vera føra at verja kvinnusakina, ein rættvísan sosialpolitikk o.m.a. har tú nú situr. I tínum hondum liggur av- gerðin um henda ovn, sum í eldir skal dryppa eitur yvir okkum og eftirkom- arar okkara Tá tú, sum kvinna og móðir, frættir um dioxin í móðurmjólk — bylgjast tá ikki onkrar kenslur í barmi tínum — sama barmi, sum einaferð gav lívsins mátt til komandi ættarlið??? Havnarkona Profa máling besta dygd Sámiligir prísir MIÐBÝURIN TÓRSHAVN TLF. 16066