týsdagur 5. mars 1985síða 16

SEKSManna- tingnevndin gjø t um orkubygging Løgtingi0 eigur at steðga Eiðis- — og eigur at virka fyri, at motorar verða keyptir fyri at greiða tervin fyri mátti í 1986. M.a. hetta sigur meir- , lutin i teirri seks- mannating-nevnd- ini, sum varð sett at kanna vatnorku- útbyggingina hjá SEV. Legtingið samtykti fyrst í desember 1984 legtingsmál nr. 33/1984 (vetrarting), sum er soljóðandi : 1. Legtingið heitir á SEV um at steðga allari vatnút- byggjan í 3 mánaðir, so legtingið kann viðgera hesa verkætlan 2. Av tí at drúgv tíð kann ganga áðrenn nýtt landsstýri er skipað, velur legtingið eina 6-mannanevnd til at viðgera málið og útvega neyðugar upplýsingar. Á legtingsfundi 18. desem- ber 1984 varð 6-mannanevnd- in vald, og vóru hesi vald: Thomas Arabo — Javn- aðarflokkin — formaður. Jógvan Sundstein — Fólka- flokkin. Agnar Nielsen — bandsflokkin. Karin Kjelbro — Tjóðvel- disflokkin. Asbjern Joensen — Sjálv- stýrisflokkin. Sam- Tordur Niclasen — Kristi- liga Folkaflokkin, Feroya Framburðs- og Fiskivinnu- flokkin. Nevndin hevur havt fylgj- andi fundir: 8. januar 1985 fund um arbeiðsgongd. 15. januar 1985 við Orku- ráðið. 21.januar 1985 við SEV. 22. januar 1985 við Yvir- friðingarnevndina. Steðan í dag Samlaði teki mátturin hjá SEV í hevuðsekinum er 53,4 MW — býttur á 144 MW máttur frá vatnorkuverkum og 39,1 MW máttur frá term- iskum verkum. Allur mátt- urin er ikki altíð tekur, og verður í meðal roknað við, at 48,1 MW máttur er tekur Um hædd skal verða tikin fyri, at 98% vissa er fyri mongdini av tekum mátti, verður roknaða negdin av tryggum mátti 37,4 MW. Tað er ein spurningur, um ein metan av hesum meira teoretiska talinum skuldi verið gjerd út frá teimum framleiðsluvirkjum, SEV hevur í høvsudøkinum. Tað er ikki framlagt tilfar um regularitetin á rakstrinum, men á fundi við SEV varð nevnd, at tað átti at verið roknað við at tryggur máttur var teki mátturin minus sterstu og næststerstu eind. Hesinútrokningarháttur ge- vur at tryggi mátturin er 35,7 MW (samlaði teki mátturin 53,4 MW — máttin á stersta motorverkinum 12,0 MW —måttin á næststersta motorinum 5,7 MW). Tervurin fyri mátti er sterstu í degurðatímanum, og sýna nýggjastu tel, at hesin tervur í juli 1984 var minstur 28,2 MW og í januar 1985 var sterstur 33,5 MW — hendan dagin var neyðugt vegna maskinbrek við skamt- an. Neyðugt við eykamáti, um tryggur = máttur verður mettur til 35,7 í 1986 eftir prognosu hjá SEV og í 1985 eftir prognosu hjá Orku- ráðnum. Um tryggur mattur verður mettur til 37,4 er neyðugt við eykamátti í 1987 eftir prognosu hjá SEV og í 1986 eftir prognosu hjá Orku- ráðnum Tað er ein spurningur í hesum samanhangi, um omanfyrinevndu tel yvir Tummas Arabo, sum hevur verið formaður í seksmanna tingnevndini, ið hevur kannað orkuútbyggingarnar hjá SEV tekan mátt eru galdandi um tvey ár, tí t.d. motorverki í Tórshavn er rættiliga gam- alt, og turbinan á Fossáverk- inum er rættiliga gomul. Útbyggingarmeguleikar Meguleikarnar hjá SEV at ekja um máttin eru við kendum teknnikki tríggir : 1. útbyggjan av vatnorku 2. útbyggjan av termiskari orku 3. eykaturbinu til verandi vatnorkuverk. Útbyggjan av vatnorkuni er í gongd norðuri á Eidi,o g vil partur av hesum — Eiði 1 — verða liðugt um heystið 1986, um alt gongur sum ætlað. Hetta vil ekja um máttin við 6,3 MW. Broytan av vatnorkuút- byggjan til Eiði C — t.v.s. lægri byrgingar enn eftir Eiði 1, kann, um friðingarmyn- dugleikarnar loyva hesa broyting, verða avgreidd eins skjótt, og vil hetta ekja um máttin við 5,6 MW. Onnur vatnorkuútbyggjan kann verða gjørd, men av ti at vidgerå av slikari tekur langa tíð, kann máttur av slíkari útbyggjan ikki rok- nast at verða tekur fyrr enn í seint í 1988. Skipanin hjá SEV er fyri- reika til ein 2-takst motor upp á 12 MW uppi á Sundi. Um slíkur motorur verður ordraður, kann hesin verða uppsettur og koyra um 12-21 mánaðar, t.v.s. í 1986, um hesin verður ordraður beinan vegin. Onnur motorútbyggjan kann verða gjerd Í hesum samanhangi eru kanningar gjerdar av orku- ráðnum (februar 1985) við- víkjandi útbyggjan við 4- takst motorum, sum sýna, at ein slík útbyggjan hevur nógvar fyrimunir. Motor- verkini kunnu setast upp ymsastaðni, og verkini kunnu samkoyra við vatn- orkuverk við ongari ella litl- ari goymslu Sum alternativ til ætlaðu vatnorkuútbyggjanina er útbyggjanin á Sundi við 12 MW nóg skjótt, og verður mett av teimum ymisku ráð- gevarnum sum eitt neyðugt stig rættiliga skjótt, um út- byggjanin ikki verður gjerd við 4-takts motorum. Uppsetan av eykaturbinu til eitt verandi verk gevur bert eykamått við somu orkunegd, og er verandi maftur frá vatnverkunum ikki so stórur, at ein munandi turbina kann verða uppsett uttan at aðrir trupulleikar verða at koyra vatnverkið rímulig aoptimalt. Hesin háttur er tí ikki roknaður sum realitiskur í teimum ymisku metingunum. Um nóg nógvur tryggur máttur er, eru meguleikar at gera útbyggjanir, sum minka um oljunýtsluna. Slíkar út- byggjanir eru vatnorkuverk við smáum goymsium og i framtíðini vindorkuverk o.l. Gongdin í málinum Í mars 1978 varð samtykt í umboðsráðnum hjá SEV at útbyggja vatnorkuna Í Eysturoy, síðan Norður- streymoy og Vágar. Arið eftir í mars 1979 var skitsuprojekt liðugt, og varð hetta samtykt av umboðs- ráðnum. Uppskotið varð í apríl 1979 sent Feroya Landsstýri, sum 4. sept. sama ár sigur frá, at áðrenn steðutakan verður málið lagt fyri Orkuráðið, og varð hetta mett at taka í mesta lagi eitt hálvt ár. SEV undirritaði 29. mai 1979 sáttmála um vatnorku- útbyggjan við Hejgaard og Schultz. Í 1979 varð útbyggingar- ætlan fyri Eysturoynna lagt fyri Friðingarnevndina í Eysturoynni, og samtykti ein einmald friðingarnevnd at nokta útbyggjanini. Í desember 1980 ummælir Orkuráðið verkætlanina, og Tá motorurin kom til verkið á Sundi. Enn ein motorur eigur at verða settur upp sum skjótast ílegurnar í eru metir ráðið, at vatnorkuútbygging rættiliga stórar í mun til olju- sparingina, og at kanningar um regnnegdirnar eiga at verða gjerdar, ráðið mælir til at motorur verður keyptur Yvirfriðingarnevndin skri- var 3. mars 1980 til Feroya Landsstýri ummeguleikar at fáa gjert eina árinskanning, og í juli 1981 kemur svar frá landsstýrinum at SEV skal gjalda kanningarnar Nýt tilfar verður framlagt fyri Yvirfriðingarnevndin 26. mai 1982, og varð hetta sent til Eysturoyar Frið- ingarnevnd, sum aftur sýtti at geva loyvi. Landsstýri gevur 5. juli 1982 SEV loyvi til útbyggja- nina, og umfatar loyvi Eiði 1 og 3. Yvirfriðingarnevndin fær í januar 1983 vissu fyri, at Vandkvalitetsinstituttet kann gera kanningar, og eisinier tá greitt, at Feroya Landsstýri, Orkuráðið og SEV skulu rinda hver sín triðing av útreiðslunum til kanningarnar. Tá kanningarnar fyrilógu, varð málið lagt fyri Eystur- oyar Friðingarnevnd, sum sýtti, og málið varð reist sum kærumál. Yvirfriðingar- nevndin var liðug við við- gerðina 30. des. 1983. Um várið 1984 kom fram í tjakið útbyggjan á Veðra- nesi, og fór Orkuráðið eftir áheitan frá legtinginum undir at kanna hetta og aðrar vatnorkuútbyggingar í Eysturoynni. Hetta kann- ingararbeiðið varð gjert saman við donsku el-fyritek- uni Elsam ognorska ráðgev- arafyritøkun: Berdal. Í aug- ust 1984 var arbeiðið liðugt. Hesi kanningarúrslit vísa vissa ósemju millum SEV og ráðgevarar teirra eðrumegin og Orkuráðið og teirra ráð- gevarar hinumegin. Partarnir eru samdir um, at búskapar- liga besta loysnin er Eiði C — útbyggjan av vatnorku- verkið við tilrenning frá norð- aru vestaru síðu av Eystur- oynni í Eiðisvatn, har byrg- ing upp á 9 m. verður gjerd. SEV metur tó, at rættast er at fara undir Eiði 1, t.v.s. at hægri byrgingar verða gjerdar. Í brævi 7.nov. 1984 sigur Feroya Landsstýri, at tað hevur ongar viðmerkingar til útbyggingarætlanina hjá SEV. Legtingið samtykkir fyrst í desember 1984, at heita á SEV um at bíða við útbyggingini í 3 mánaðar, meðan legtingið viðgerð málið SEV metir ikki, at útbygg- ingin kann bíða, og tey arbeiði, sum koma at verða gjørd í 3 mánaðar ikki eru nekur fíggjarlig tung byrða, um endaliga úrslitið verður, at vatnorkuútbyggingin steðgar Í februar 1985 gera komm- unurnar Gjógv, Funning og Elduvík vart við, at tær geva ikki byggiloyvi til vatnút- byggjan, har vatnið, sum annars rennur í Funnings- fjørð, verður veitt burtur Sáttmáli millum SEV og Hejgaard og Schultz A fundi millum legtings- nevndina og SEV, handaði SEV í trúnaði nevndini sátt- mála millum SEV og Høj- gaard og Schultz. Stýrið fyri SEV metir, at sáttmálin er internt arbeiðs- skjal, og tað tí ikki var rætt, at almannakunngera sátt- málan. Sáttmálin var áðrenn undir somu treytum útflýggj- aður Feroya Landsstýri. SEV-stýrið metir eisini, at ætlaða arbeiðsgongdin við skitsuprojektum og aftnaá góðkennan av hesum at gera arbeiðini skjótast gjerligt peikaði á, at hetta var ein gongd leið, tí hetta minkaði um projekteringsarbeiðið. Um útbyggingin av vatn- orkuni verður útsett ella sáttmálin verður uppsagdur, kann føra við sær endur- gjaldskrav. Tað er tó líkt til, at møguligt endurgjaldskrav bert kann snúgva seg um beinleiðis utreiðslur, og ikki um væntandi vinning av endaligum arbeiðið, og tí vil steddin av slíkum endur- gjaldið ikki verða nekur stór upphædd. Umhvervi Við útbyggjan av elorku eru altíð umhvervislig árin. VIð vatnútbyggjan eru tey sjónligu árini á áir, vetn og lendi, minni sjónlig um- hvervislig árin eru viðvíkj- andi plantuvekstri og brúks- meguleikum av firðum vegna eðrvísi vatntilrenning. Við termiskari útbyggjan ekist luftdålkingin, og tey ter- misku virkini eru rættiliga stór og síggjast væl í lands- lagnum. Friðingarnevndin í Eystur- oynni og yvirfriðingarnevnd-