leygardagur 23. mars 1985síða 9

UR EN SE Nr. 35 — 23. mars 1985 Rådgeving innan Føroya Felag moti Krabbamein: tíðindablaðið Onkran at tosa við Hóast fleiri fólk doyggja av hjarta- og kersjúkum, so er krabbamein enn tann sjúkan, sum flest fólk eru bangin fyri. — Viðvíkjandi bróst- krabba, so hevur sjúkan tað við sær, at kvinnur kenna tað, sum hava tær mist ein part av sær sjálv- um. — Hygg bert at lýs- ingatilfarinum í bleðun- um. Hvussu ofta verða bróstini ikki tikin fram í ljóssnála, sum ímynd fyri kvinnuna? — Hetta sigur Súsanna Johannesen, sjúkrasystir og ráðgevi í Feroya Felag móti Krabbamein. Felagið hevur nú fingið skrivstovu á Hoyvíksvegi 22, og Sosialurin hevur havt eitt prát við Súsonnu Johannesen, um hennara arbeiði innan felagið. Hverjar uppgåvur hev- ur tå sum rådgevari i felagnum? — Eg havi ikki bein- leiðis nakrar reglur at ganga eftir, men enda- málið við hesum arbeiði er, at verða teimum til hjálp og stuðul, sum hava fingið skurðviðgerð — eitt nú í bróst ella hava fingið lagt tarmin fram (colo- stomi) — Hóast vit ikki hava nakrar skrásetingar fyri colostomi sjúklingar, so vita vit, at umleið 60 sjúklingar eru í Feroyum — Nógv teirra hava fingið skurðviðger fyri nógvum árum síðan, og tí vilja vit fegin í samband við slíkar sjúklingar, ti so nógv nýtt tilfar er komið seinnu árini, sum kunnu lætta um hjá tí einstaka í gerandisdegnum. Viðvíkjandi teimum sjúk- lingum sum fáa lagt tarm- in framm er at siga, at sjálvandi duga sjúkra- systrarnar á deildini at passa hesar sjúklingar, sjálvt um vit ikki hava serdeildir á hesum eki. Eg fái tó at vita tá ein sjúklingur fær lagt tarmin framm, og komi so á deild- ina meðan hann er inn- lagdur. Tað ræður sjálvandi um hjá okkum, at fyrireika sjúkling og familju so væl sum gjerligt áðrenn heim- ferðina. Tey læra at skifta posa og í heila tikið passa colos- tomiina sjálvi. Heimasjúkrasystrar taka so um endan tá sjúk- lingurin kemur heim. Tað hevur týdning bæði fyri sjúkling og meg at vit kennast áðrenn viðkom- andi verður útskrivaður. Sambandið okkara millum verður betri. — Tað er soleiðis við colostomi sjúklingum, at teir mangan kenna seg illa og ikki tora at fara millum fólk, ti tey halda seg vera til ampa fyri medmenn- iskju síni. — Tað er ikki neyðugt, at fólk skulu hava slíkar trupulleikar, ti tað í dag er meguligt at fáa ymiskt til- far, sum fullkomiliga tek- ur burtur ótryggleikan og trupulleikar, sum stand- ast av colostomi. - Eg vil ti fegin í hes- um sambandi heita á fólk, sum hava brúk fyri at fáa upplýsing og leiðbeining um nýtt tilfar, sum kann fáast, sigur Súsanna Jo- hannesen, sum hevur samband við stovnar uttanlands, ið senda til- far, so hvert sum nýtt kemur fram. Hverja hjálp kanst tú veita sjúklingum, sum hava fingið skurðviðgerð í bróstið Tað er so ymiskt, hvussu sjúklingar taka tað, tá teir koma í slíka stødu. Tað er fullkomiliga upp til ti einstøku, hverja hjálp hon hevur fyri neyð ini Summar hava brúk fyri at tosa um tað, aðrar vilja hava upplýsing um, hvussu tær skulu fyri halda seg Min upp gáva er at verða teimum til hjálpar og tá er oftast lættari at byrja við prakt iskum spurningum Tá kvinnur hava fingið skurðviðger, fái eg boð um tað á Landssjúkrahús- inum. Eg kann t.d. geva teimum eina fyribils pro- tesu, sum kann nýtast, meðan ein liggur á sjúkra- húsinum Tá kvinnan kemur heimaftur, skal hon hava nýggja protesu og ser- ligan brósthaldara. Vit kunnu avtala eina tid, so eg kann fara við henni í handilin Siri, sum selur hesar lutir. Í dag er tað lætt at fáa avgreitt slík erindi. Áður noyddust vit at bíleggja í Danmark, og ofta passaðu protesurnar ikki serliga væl. Bíðitíðin var eisini long. — Ti er hugsandi, at kvinnur, sum hava fingið Súsanna Johanne- sen, rådgevi: — Fólk í kreppustødu hava bruk fyri at tosa um tað, sum er hent teimum. Fáa tey ikki møguleika til tess, verður kanska tor- fort at koma sær víðari skurðviðgerð fyri árum síðan, ganga við vánalig um protesum Hesar kvinnur kunnu eisini venda sær til mín, so vit meguliga kunnu finna fram til protesu, sum er meira nútíðarhóskandi Hetta eru tey prakt- isku tingini, men annar partur er eisini sálarliga stødan hjá kvinnum, sum hava fingið bróstið tikið. Sálarliga er tað ein stór broyting, einamest ti slík viðgerð sigur, at kvinnan hevur havt krabbamein. — Hóast læknar og sjúkrasystrar royna at stuðla sjúklingin, so nógv sum gjerligt, so er tað frameftir torfert hjá eðrum at tosa um sjúk- una. Vit eru øll ótrygg við steðuna, og hóast kvinnan veit, hvat bagir, so hava vit mangan ilt við at tosa beinleiðis um tað. — Seinastu 20 árini hava verið gjørdar kann- ingar um menniskju, sum koma í kreppusteðu. Á Sjúkrasystraskúlan- um er læran um kreppu- steðu í dag ein partur í út- búgvingini, tí tað er prógvað, at menniskju koma í slíka steðu, tá eitt- hvert ógvisligt verður teimum fyri. — Tað er líka mikið um kanningar hava verið gjørdar í USA ella Svøriki Gunnver last n lelkarnar ella aðra staðni, so visir Skála. Tær hava báðar Bærentsen í hava kent Havn og Palma Joensen á kropp. Tær sama mynstur seg verið fyri at missa bróstið og kunnu siga sjúkling Fólk bera seg eins at. Tey og vilja sjálvbodnar átaka unum meira um tað. sun hava brúk fyri at tosa um sær at fara út til kvin tær av egnu royndun tað, sum er hent teimum og fáa loyst upp fyri tí, verið sum plágar tey í hug- anum. Um tey ikki fáa høvi til tess, Hevur ein kvinna brúk fyri at tosa við hesar liga báðar, so skulu tær venda verður sær til mín, og eg sendi sær víðari sanna Foroya Felag nóti Krabbamein hevur eisini sett tvær kvinnur, undir hjálpararbeiðnum, sum kallast: >At liva sum ådur«. Tað eru tær báðar Johannesen og leggur afturat: samreður kunnu fáa ómetaiga stóran týdning fyri kvinnuna, júst tí at Gunnver Bærentsen og Palma Joensen sjálvar Kvinna søkist Sekt verður eftir kvinnu at átaka sær arbeiði í handlinum SIRI, sum selur verur innan sjukrarøkt. Kvinnur, sum hava arbeitt innan Heilsuverkið, hava fyrimun. Nærri upplýsingar kunnu fáast, við at ringja til: P/F SIRI Telf. 16610 J.C. Svabosgøta 17 3800 Tórshavn somu steðu, sum tær hava hava funni Umleið 11 krabbamein í Súsanna kanska torført at koma boðini víðari, sigur Sú- at hitta á månadag, Slíkar fríggjadag frå 1 fram kvinnur fåa år skurðviðgerð fyri brósti Johannesen er telefon 14276 mikudag og 7.00-18 Of i Dagny er LS 0 — + | A