týsdagur 26. mars 1985síða 3

SU mr i Nr. 36 — 26. mars 1985 Maskinan sum skal kollvelta om á SK » á EN fy + krum sg FÁ vo HØ vinnuna spennandi roynd gjerd umborð á feroyska rækju trolaranum, Sólborg. Ein nýggj donsk rækjupilki- maskina stendur umborð á Sólborg og er hetta fyrstu ferð, at hon verður roynd umborð á einum rækjuskipi. Tað er Kronborg-fyri- tekan og almenni gransk- ingarstovnurin Jydsk Teknologisk Institut, sum standa fyri hesum spenn- andi royndunum. Sosialurin var umborð á Sólborg, áðrenn leiðin varð legd norður í Bar- entshavið at fiska rækjur. Við umborð vóru eisini tríggir danir, tveir frá Kronborg og so Ditlev Hansen, verkfreðingur frá JTI. Teir tríggir skulu royna nýggju rækjupilki- maskinuna á hesum túrin- um. Sólborg fer at fiska á Svalbardleiðini. 4 mill. kr. at útvikla fyri Ditlev Hansen sigur, at higartil eru einar 4 mill. kr. brúktar til at gera hesa nýggju maskinuna. Teir hava arbeitt við henni í meira enn 3 ár og halda teir nú, at hon er so mikið liðug, at hon skal standa sína roynd umborð á ein- um rækjuskipi. Higartil hava teir ann- ars roynt maskinuna á landi, har teir hava pilkað ísaðar og frystar rækjur. Hetta eru rækjur, sum eru veiddar fleiri dagar, áð- renn tær eru koyrdar gjegnum maskinuna. — Nú vilja vit fegnir síggja, hvussu maskinan virkar, tá rækjurnar verða pilkaðar heilt stutt aftaná, at tær eru fiskaðar, sigur Ditlev Hansen og vísir á, at júst her liggur tann stóri fyrimunurin við nýggju maskinuni. At rækjurnar ikki nýtast at liggja í vatni og búnast, áðrenn tær verða pilkaðar Ditlev Hansen sigur víð- ari, at henda nýggja mask- inan arbeiðir eftir einum sokallaðum vacuumprin- iniskum prinsippi Tad er sostatt meira ar beiðshátturin sjálv maskinan, sum er nýggj- heitin Verandi pilkimaskinur brúka rættiliga nógv vatn og har missa rækjurnar eisini nógv av sjálvum smakkinum, so nógv tær verða vaskaðar. Við nýggju maskinuni eru rækjurnar bert í vatni í heilt fá sekund og verða tær upphitaðar til tær koma út sum ein bland- ingur av skæli og pilkað- um rækjum. Ditlev Hansen sigur, at vit fáa eina munandi betri góðsku á rækjunum við at brúka hetta vacuumprin- sippið, tí tær verða ikki lestaðar ella missa smakk- in. Samanumtikið meta teir, at urtøkan verður eini 30% við hesi maskinuni, og hetta er munandi meira enn við verandi pilkiút- gerð umborð á rækjutrol- arunum. Fæst so eisini ein mun- andi betri góðska, so eru allir meguleikar at fáa munandi meira fyri rækj- urnar, tá avtornar. enn Allar steddir Ditlev Hansen sigur, at teir við hesi maskinuni kunnu taka allar steddir. T.v.s. at skipini kunnu viðgera tær smærru rækj- urnar eisini, sum annars oftani fara út aftur í havið ella tær verða frystar og fluttar til lands at pilka. Í dag er prísurin fyri hesar smárækjurnar einar 6-10 kr. kilo, men kunnu skipini ístaðin pilka tær umborð við nýggju mask- inuni, so kann skipið fáa einar 40-60 kr. fyri kilo. So her er skilligt, at betri oko- nomiur fæst við eini slík- ari nýggjari maskinu, um hon fer at virka eftir ætl- an. Ditlev Hansen sigur, at fyrimunirnir = við hesi nýggju maskinuni eru so nógvir, at hon kann koma heilt at kollvelta vinnuna. rækju- tíðindablaðið Síða 3 Bo Umborð á Sólborg. Vit síggja nýggju maskinuna, sum danir hava útviklað og nú skulu til at royna umborð á Sól- borg. Tríggir danir eru við til at gera hesar royndir. Frá vinstru: Ditlev Hansen frá Jydsk Teknologisk Institut, Poul Simonsen og Jacob Nielsen frá Kronborg. Avleiðingar fyri virki á landi Hon fær eisini avleiðingar fyri tey virkini, sum pilka á landi. Tí tey virkini fáa vanliga rækjur, ið eru fleiri dagar gamlar og tá hesar rækjur verða tiðn- aðar uppaftur, so missa tær nógv í smakki, út- sjónd og sostatt í virði. Alt hetta kann vinnast inn aftur við at pilka tær um- borð. Vit spurdu Poul Simon- sen frá Kronborg, hvussu tað ber til, at teir royna hesa fyrstu maskinuna umborð á einum feroysk- um rækjubáti. Til tað sig- ur hann, at teir hava havt sera gott samstarv við Sólborg, og at teir tí meta tað vera heilt náttúrligt at royna maskinuna her um- borð. Sólborg hevur so eisini tryggjað sær rættin til at keypa ta fyrstu mask- inuna, tá hon fer í fram- leiðslu. Gongst eftir ætlan og eru úrslitini góð, so fara tað helst bert at ganga nakrir mánaðir, til danir kunnu fara undir at seriuframleiða nakrar maskinur av hesum nýggja slagnum Krill! - Vit eru sera spentir, tí henda maskinan kann eis- ini brúkast til smærri skeljadjór so sum krill, sigur Ditlev Hansen, ið vísir á, at krillveiða kann gerast eitt alternativ til vanliga rækjuveiðu. Hann leggur tó aftrat, at vitt enn vita ov lítið um krill- negdirnar her í Norðurat- lantshavi. Men longur suðuri við Antarktis verður krill veitt, men eisini har hava teir havt trupulleikar við at gera maskinur til at pilka henda lítla skelja- fiskin. Við nýggju Kronborg- maskinuni skuldi borið til at farið undir krillveiðu og -viðgerð. jan Eilar Jacobsen, reiðari um nýggju maskina: — Ég eri era spentur Reiðarin á Sólborg, Eiler Jacobsen er sera spentur um, hvussu nýggja mask- inan, sum er sett upp umborð á Sólborg, fer at rigga. Hann heldur, at henda maskinan lættliga kann kollvelta alla rækju- vinnuna, soleiðis at skip- ini kunnu fáa munandi meira burturúr Eiler heldur eisini, at tað kann vera spennandi at royna hesa maskinuna til annað enn rækjur eitt nú til krill. Hetta er skjeljadjór, sum er væl minni enn rækja. Eiler sig- ur, at teir oftani fáa krill í trolið. Serliga tá tað líður út á heystið og teir fiska svartkjaft, eru ícrolini oftani loðin av krill. Svalbard álitið Vit spurdu eisini Jacobsen, hvussu metir framtíðar hjá rækjuflotanum. — Tað veldst alt um, hvussu góðir samráðing- armenn okkara politikarar verða, tá teir skulu til at samráðast við norðmenn aftur. Eg ivist ikki í, at Svalbard verður álitið eis- ini í framtíðini. Økid við Svalbard er so stórt og alla staðni eru rækjur, so eg beri ikki ótta fyri, at rækjurnar verða niðurfisk- aðar. Vit eiga at fiska alt tað, vit eru ferir fyri við Svalbard og ikki bert lata aðrar tjóðir fara av stað við rækjunum beint fyri nesina á okkum. — Vil tú tá mæla lands- stýrinum til at geva loyvi til bygging av nýggjum rækjutrolarum ? Eiler hann úrslitið Tað veldst so um. hvat teir tora. Tora teir at + seta Noregssåttmålan uppá spæl, so meini eg, at vik uppá longri sikt koma at vinna nógv við ti. Vit spurdu Eiler Jacob- sen, um hann nakrantíð hevur hugsað um, at frø- oyingar áttu at gjert eina »føroyingahavn« á Sval- bard. Til tað sigur hann, at hesin tankin er íkki fremmandur, men nú skip- ini eru vorðin so stór, so er einki til hindurs fyri at liggja leingi á feltinum og sigla heim við rækjunum Men tað finnast eisini so mong onnur fiskasleg við Svalbard, so tað er helst rætt at vit vísa hesum økinum enn størri áhuga enn higartil, endar Eiler Jacobsen jan