fríggjadagur 24. mai 1985síða 6

Síða 6 Telefon 118 20 Argjavegur 26, 3800 Argir Postsmoga 76, 3800 Tórshavn Útgávudagar: tysdag, hósdag og leygardag Lýsingar skulu vera okkum í hendi í seinasta lagi kl. 10 dagin fyri útgávudagin Útgevari: P/f Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Mútler Fyritaksstjóri: Krisjan Daht Blaðfólk: Høgni Djurhuus Randi Jacobsen Dagny Joensen Uppseting: P/f Sosialurin Prent: P/f Pressan 1981 s0siaiurin Breyð heldur enn deyð AFTUR í ár skipa bestu samfel- agskreftir okkara fyri friðargongu annan hvítusunnudag. TAÐ er at fegnast um, at hetta ál- varskenda og siðmennandi tiltak fær størri og størri undirtøku år eftir år. At góða fólkið, ið stendur fyri, hevur stóran heiður uppi- bornan fyri hesa frálíku undir- tøku, er einki at ivast i. TO man vaksandi ansurin manna millum fyri heimsumfevnandi týningarvandanum og tokkin til lívið og skapanarverkið alt verða meginmáttur teirra, sum, hóast vanvirðing og jagstran afturhald- sins, ikki hava mist úr eygsjón bjarta og lívsjáttandi aðalmálið »fridur á jørd og i menniskjum góður tokki«. LONDINI hava í søguligari tíð, so sum vit kenna hana, verið rættu- liga ósamd um, hvat leggjast skal í hugtakið friður. Ikki minni er ósemjan í okkara annars upplýstu tíð. TÓ hevur seinastu tjúgu árini verið semja um, at vápnamegin er so »einastandandi«, at nógvir heimar sum okkara lítla jørð við hesum vápnum kundu verið týndir upp til fleiri ferðir. VIT plaga at siga, at lívið er eitt- ans. Mest geva vit hesum gætur, tá vanlukka rakar onkran vit varða av ella á annan hátt kenna og tá hjúklast skal um fjarðandi lívsevni. Hetta er gott altsamalt, og átti ikki at verið ødrvisi. Men hví ikki víðka samkenslutiltøk okkara til eisini at fevna um týn- ingarhóttu bregður og systrar okkara í fjarskotnari londum. RÆTT er, at vit her á landi heims- politiskt ikki megna tað nógva. Kortini áttu at sær komin fólk at megnað at tikið støðu fyri ella ímóti týning og deyða, hernaðar- ligari neydtøku av halgu lívsvirð- unum og fyri varðveitan av tí, vit í bestu meining dag um dag stríðast fyri at fáa framt heima á landi. dagrein TAÐ má tí eingin ivi longur vera um, at føroyska fólkið eitt nú ikki ynskir at vera partur av hernaðar- ligum samgongum og at vit siga tvørt nei til krígsútbúnað á føroyskum lendi og til valdandi herseting. LATIÐ okkum í størri mun enn higartil skorða á ríkismyndugleik- arnar so sleppast kann undan ver- andi hersetingarøkinum og harvid økta tyningarvandanum. LATID okkum gera hernadarpåv- unum greitt, at vit nå av ålvara krevja egnan rætt i egnum landi, at vit krevja altjéda vidurkenning av samfelda føroyska fólkaynsk- inum um frid og såmuligheit, har avgerðin »åtti at verið okkara« og at løgtingssamtyktirnar um Føroyar sum våpnafritt og uttan- veltað økid verða virdar. LATIÐ okkum stuðla øllum teimum, ið leggja sálina í at stuðla sjálvum lívinum. Ræðist ikki teir quislingar heima á landi, sum veruliga eru í andstøðu ímóti friði her og allastaðni. TIT friðarfólk, fellið ikki i fått av háðanini og jagstranini frá okkara egnu hernaðar-isenkræmmarum, ið enn ikki vága sær at lata tað besta í menniskjuni fáa heima- og avgerðarrætt viðvíkjandi lagnu landsins, okkara og barnanna. TIT friðarfólk, halda tit á enn eina stund, tå fjølgast enn fleiri i takksemi um einastu mannaver- dugu stevnuna, nevniliga „friður á jørd og í menniskjum góður tokki«. Kr. Nr. 58 — 24, mai 1985 Sosialurin/Hanna Lisberg skrivaði Lisberg í Sos Nakað Hanna ialinum um innihaldið og av Deyva- herfyri uppsetingina blaðnum. har hon serliga fanst at. at lesnaðurin als ikki var vendur til tey deyvu og enn minni um deyv. Fyri okkum, arbeiða við at geva Deyva- blaðið ut, er tað eitt væl- signilsi at fáa eina reakt- ion, uttan mun til, um hon er negativ ella positiv, tí tað er betri enn als onga at fáa. Eg vil tí loyva mær i all- ari stillheit at gera nakrar viðmerkingar til tað, ið Hanna Lisberg skrivaði. Deyvafelagið hevur fleiri ferðir á aðalfundum sínum viðgjert, hvat enda- málið skal vera við blað- num: Skal innihaldið vera ætlað bert til tey deyvu og um deyv, ella skulu vit venda okkum meira til tann hoyrandi partin eis- ini. Um vit høvdu valt tann fyrra háttin, so kom Deyvablaðið helst bert út í so lítlum upplagi, at onki fíggjarligt grundarlag hevði verið til at rikið tað. Tað hevur tí valdað full semja um, at blaðið skal koma út í tí líki, tað nú ger. At Hanna Lisberg fær ilt í búkin, tí vit í tveimum fylgjandi blødum hava havt tilfar, ið onki hevur sum við devv at gera. er bert spell, men tað hevur sína orsek, tí at vit á henda hátt royna at geva okkurt til okkara mongu trúgvu hoyrandi lesarum Vit hava í ollum blødunum eis ini havt frágreiðingar um viðurskifti deyvu Frupulleikarnir her heima hjá okkum eru stórt sæð teir somu sum í Sveríki, Kina og Amerika og aðra staðir við, nevniliga sam- skiftistrupulleikar Men tá tú, Hann, ákærir okkum fyri ikki at skriva um viðurskiftini hjá teim- um deyvu í Feroyum, pín- ir tað meg inn á sálina at teirra noyðast at siga, at tú har- við avdúkar teg sjálva at hava lisið Deyvableðini ógvuliga ógjella. Vit hava í fleiri numrum júst við- gjørt konkret demi um, hvussu bett kundi verið um ymisk viðurskifti mót- vegis teimum deyvu í Fer- oyum. Men hevuðsendamálið er at geva upplýsingar út til tey hoyrandi um deyv sum heild, og fyri at hetta ikki skal vera so einstátt- aður lesnaður hjá teimum hoyrandi, hava vit eisini roynt at havt tilfar, ið er av meiri almennum áhuga Hinvegin skal eg við- ganga, at teksturin møgu- liga kundi verið settur upp meiri einfaldur og betur sundurgreinaður. Hetta vilja vit taka til eftirtekt- ar. Og um tú Hann, hevði viljað okkum til hjálpar við hesum. hevdu verið vit verið ógvuliga fegin Tað verður spurt um hví vit ikki greiða frá viður skiftunum hjá einseku deyvu í Feroyum Hetta hugsað um, og onkuntíð hevur okkurt verið, tað eru ikki oll, sum leggja í at fáa síni privatu viður- skifti vidgjørd alment Rætt er tad, at vit um seta onnur mål til føroyskt ur eðrum útlendskum blødum, men til tey deyvu, sum ikki hava lært før oyskt, gera vit heftir vid fotavritum av øllum teimum greinum, ið eru á skandinaviskum máli, og síðan umseta vit origin- alan feroyskan tekst til danskt. Hesi hefti verða síðan latin til tey 15-20 deyvu, sum hava terv fyri hesum. Alt í alt skal sigast, at endamálinum við Deyva- blaðnum hava vit fylgt, meðan vit altíð kunnu kjakast um mátan at seta tekstin upp o. s. fr. Vid hesum reglum vóni eg, at Hanna hevur fingið nóg góða fatan av, hví vit gera soleiðis, sum vit hava gjørt. At enda vil eg bert siga, at eg eri bæði bilsin og ikki sert vónbrotin yvir, at Hanna ikki skriv- aði beinleiðis til Deyva- blaðið, tá hon fór at kriti- sera. teimum hava vit eisini men S.E.R. Ruskbrenning og SF og UF Í eini grein í Information í apríl mánaða varð nevnd ein sjónvarpssending í for- brúkara-sendireðini »Kikkerten« i danska sjónvarpinum. Evnið í hesi sending var árin frá brennisteðum. Eitt evni, ið — milt sagt — er aktuelt i Føroyum just nu. Hvi man Sjónvarp Føroya, ið annars sendir bæði líkt og ólíkt, ikki hava havt hesa sending á skránni ? Nú tá ið ætlan er at byggja heilar tvær brenni- steðir her á landi, er so ov nógv kravt, at fólkið her fær at vita, hvat tað gongur inn til? Júst í hesum degum kemur ein rúgva av nýggjum fram viðv. ruskbrenning: tað, ið einaferð varð hildið at vera ótrúliga snilt — bara koyra ruskið inn í ein ovn, so hvarv tað upp í royk og preblemið var loyst — vísir seg nú at skapa eina rúgvu av vandamiklum evnum, ið breiða seg í um- hvervinum, fara inn í mannakroppin, savna seg saman har og hava so stór- ar avleiðingar, at tað fer at taka langa tíð, áðrenn granskarar nágreiniliga vit, hvussu víttfevnandi hetta árin er. Í áður nevndu sjónvarpssending varð víst á, hvussu stór nøgd av dioxini er funnin í móðurmjólk hjá donskum kvinnum; tað vísir seg at vera upp til 36 ferðir hægri enn markið, uð um- hvervisstýrið hevur sett, og eisini varð víst á sam- band millum brek hjá ný- fødingum og dålking frá nærliggjandi brenni- stødum. Hetta er fakta, id ikki kunnu burturvisast og um íbúgvarnir i hesum kommunum, ið nú skulu hava eina brennisteð kroysta inn á seg, íkki kunnu fáa høvi til at fáa upplýst allar vansar og fyrimunir — um teir finnast viðv. brenni- stoðum, hvussu kunnu tey so hava rættu fyritreytir til at taka steðu til hetta mál? Bæði Sjónvarp Føroya og Útvarp Føroya hava verið ógvuliga kúrr, tí ið tað snýr seg um upplýs- andi tilfar um brennisteð- ir/dålking og onnur tíðindi viðv. ruskbrenning. Hví hava SF og UF íkki so frægt sum nevnt, at frá- greiðingin frá danska um- hvervisstýrinum, ið varð almannakunngjerd í des. í fjør, nú er vorðin koll- demd av vísindamonnum eftir nærri og nágreini- ligari kanningar? Hesar kanningar vísa m.a., at dioxin-dálkingin í Dan- mark er nógv meira umfatandi, enn higartil hevur verið hildið, og eis- ini er komið fram, at dálk- ingin verður spreidd ikki bert sum partiklar, men mest sum gassartir — og er tí nógv vandamiklari. Hví hava hesir fjølmidl- ar, ið annars altíð eru á plettinum, tá ið eitthvert er á vási — ofta lítisvert — ikki grett um hesi ålvars- somu tíðindi? Nei, tá ið tað hendir í Seveso ella enn longur burtur, so