leygardagur 15. juni 1985síða 22

Síða 22 Eitt ljó / á gøtu mini V/Johs. A. Næs »Tann, sum er i tykkum, er størri enn tann, sum eriheiminum.« (1. Johs. 4,4) Ti torir Jéhannes at siga, at tarugv okkara er tann sigur, id sigradi yvir heiminum. Tad ljóðar høpisleyst. Um vit spyrja vit okkara, fáa vit hetta svarið: Tað er ikki so! Heimurin er hin sterkari! Sært tú ikki, hvussu stórt veldi, ið heimurin hevur á ellum her? Sært tú ikki, hvussu kirkjan verður trokað burtur, og hvussu mannamúgvurnar seta kristin- dómin til viks. Tað kann tykjast ógvuliga djarvt at tora at vera við í tí lítla sterka flokkinum, sum treiskur heldur fram at stríðast. Men til tjúgunda og síðst er tað fákunna. Ja, um tað var bert hugsan okkara, tá ið vit halda fram, at tann, sum er í okkum, er sterri enn tann, sum er í heimionum, so var tað orskapur. Tala vit um stórleika og styrki, hevur tað almikið at siga, hvat mát vit brúka. Tá ið vit skula taka stødu hesum við- víkjandi, eiga vit at halda tveir menn fram. Teir standa lið um lið og tala fyri tey bæði ríkini, vit umreða her. Vit eiga at kanna gjølla hesar báðar menninar, áðrenn vit taka steðu. Menninir eru Jesus og Pilatus. Hver er sterkari av teimum báðum? Gev tol, áðrenn tú svarar! Stríðið millum tey bæði ríkini heldur steðugt fram. Hver fer at vinna? At halda seg aftrat sigurharranum kann ikki vera fákunna. Hin stersti vandin hjá okkum er, at vit gloyma at rokna, sum Gud roknar. Vit rokna við tí, vit síggja — ikki við tí vit ikki síggja. Vit rokna við tí, sum fellur lættast í letuni, men ikki við tí, sum varir. Vit rokna við sjón- ligari makt — ikki við tí kærleika, sum kann trokast í hel, men sum kortini er hin sterk- asta matk, ið til er. Vit rokna við tíðini — ikki við ævinieikanum. Men vit rokna skeivt, og so má verða roknað um aftur. Gud gevi okkum dirvi tilat halda fram í teirri djørvu trúgv til okkara seinastu sund, at tann sterkasti er hin upp- risni Jesus. Læknavaktirnar Tórshavn: Kaj Kalls- berg, tlf. 13150, leyg- ardag og Kristianna Nordendal, tlf. 12979 sunnudag. Eysturoy: Sigvald Kristiansen, tlf. 41517, leygardag og Pól Olsen, tlf. 47010, sunnudag. Norduroyggjar: Ol- avur Gaard, tlf. 56900 Vågar: Tlf. 32413 Suðuroy (norþur): rif. 71560. Suðuroy (suður): Tlf. () Tannlæknavakt Tórshavn: Bráðfeingis- hjálp fæst í dag og í morgin kl. 13.00— 14.00. Tlf. 14544. Framhald av síðu 7 hvert sum tey upptaka tey. Eiturnegdin hjá djór- um økist tískil við aldr- inum. Hetta verður nevnt >bioakumulatión Plantuátarar verð síðan etnir av kjøtetar djórum Sostatt erð eiturevnini flutt úr nið astu rok, frá plan 1pp til menniskja stóru rovdjórini Men eitt og hvort djór Gudstænastur 2. sunnudag eftir trinitatis Havnar kirkja: Ejvind Vilhelm, altargongd Vesturkirkjan: Hegni Poulsen Kaldbak: Hans J. Joensen, altargongd Hestur: Kjartan Merkere Kollafjerður: Jákup Magnussen, altargongd Nes: Jákup Kass kl. 11.00, altargongd Glyvrar: Jákup Kass, kl. 15.00, barna- og familju- gudstænasta Elduvík: Torkil Beder, altargongd Sandavágur: Svavar Stefánsson og David Johannesen kl. 11.00. Íslendskt kór syngur. Hov: Bjarni Bæk kl. 19.00, altargongd. Talvan gongur fyri urguna. Leiti: Bjarni Bæk kl. 11.00, altargongd Norea Radio Danmark Millumbylgja 1467 kHz kl. 21.30—21.45. Mánadagin: »Opdragelse med Himlen som mål«. Kjeld Nielsen, Svaneke, luttekur. Norskar sendingar eru hvønn dag kl. 8.00 å stuttbylgju 31 metrabandinum (9,6 MHz). Evangeliska Røddin Føroyska sendingin frå Trans World Radio, Monte Carlo hoyrist hvørt månakvøld kl. 21.45 GMT (Før. tid kl. 22.45) å millumbylgju 205 m (1466 kHz). Månakvøldid 17/6 talar Hanus Hansen ur Klaksvik Evni: »Vilt tú verða friskur«. Sangur: Sunnvá Háberg, Kirstin Andreasen og Betes dakórið Fødingardagur Sunnudagin 16. juni fyllir Liva Sørensen, Klaksvik 70 år. Fødingardagin er hon stødd hjå soninum. Adressan: Ville Hansen, Kastanjevej 21, Saxkøbing. etur å ævi sini fødi, id vigar mangar ferðir meira enn kroppstyngd teirra, eitrið í matinum íroknað Hetta merkir, at ju størri ein skepna er, tess størri verður nøgdin av eitri i henni. Hetta fyribrigdið verður rópt »biomagni- fikation«. Eitt slikt dømi siggja vit eisini i vatnumhvørv- inum. Vøkstur og små djør sum gjøgnum tåkn- urnar taka upp eitur bein- leiðis ur vatninum, verða etin av sterri djórum, og hjá teimum hegtstand- andi djórunum. ið eta fisk, til dømis kópur og fiska- ørn, savnast stórar nøgdir av hesum eit nynd 4) Flytist frá ættarlið til ættarlið I tí lívfroðilig jaðingini verður eitrið ini flutt frá ættarlið ættarlið Mong eit flytast nevniliga lættliga gjøgnum ef irðin frå móður til fostur. Nýbornir ungar hava tess vegna ofta umleið sama innihald av PCB sum móðurin, og byrja sostatt lív sítt undir vánaligari umsteðum enn undanfarin ættarlið. Eisini eftir burðin gevur mamman alsamt eitur til ungar sínar, eftirsum nógv eiturevni eru loys- andi í feitti og tess vegna fylgja við móðurmjólkini. Fuglar og fiskar flyta eisini eitur frá ættarlið til ættarlið, í tí at tey koma í eggini. Eitt og hvert nýtt ættarlið = byrjar tískil menning sína í einum um- hvørvi, ið longu inniheldur umhverviseitur, og Í ávísum ferum man hetta ivaleyst vera ein óheppin lívsbyrjan Goymist í feitti Av tí at eiturevnini goym- ast i livandi verum, kunnu tey fáa álvarslig árin, hóast negdirnar ofta eru heilt smáar. Orsekin til hetta er, at menniskjur og djór hava ilt við at sleppa av við feittloysilig evni, eftirsum vit vanliga sleppa At tørva I Tidindabladunum Sosialinum nr. 59, 28. mai i år skrivar A.J. um at tvørra og at tørva og heldur, at kanska kundi verid skrivad i einum målteigi um hesi bæði orðini Í Suðuroynni, haðani eg eri, verða hesi bæði orðini ikki søgd, ella ið hvussu er, sjáldan, uttan tá ið onkur situr og tverrar — talar ímóti. Ein Gjáarmaður tók soleiðis til: >Tað tvorrar, tá er ov lítið til. Tað tvorrar ikki — nóg mikið er til. Tverra er meiri orð enn so, tverrast — tråberast.« Sum Gjåarmadurin og tygum, A.J., siga, soleiðis man orðið at tverra verða brúkt. Maturin er farin at tvørra. Í ti gamla norrøna málinum er orðið at þverra. Í 17. kapitli í Laxdøla segu stendur: Hrappr hafði skaplyndi it sama, en orkan þvarr. Bjarni Nicla- sen sigur í týðing síni: Rappur hevði hitt sama skaplyndi enn sum áður, men orkan tvorraði hon- um. At tørva eitur í tí gamla málinum þurfa. Tad verður mest sagt um okkurt, tú skalt hava, sum er ikki til, ella tú hevur tað ikki hjá tær. Tær torvar ikki at siga soleiðis. Í 36. kapitli í Laxdela segu stendur: ... en hvárki þurftu þau um vetrinn at kaupa hey né met. Bjarni Niclasen sigur:... men hverki torvaði teimum um veturin at keypa hoyggj ella mat. Í Brynhildar tátti stendur: Tú tarvt ikki fals- nóta brigda mær tað svá. Brynhild sigur soleiðis við Guðruna. Brynhild heldur, at ikki torvaði Guðruni at siga soleiðis, henni nýttist ikki at sagt soleiðis, ikki skuldi hon lagt í at sagt soleiðis. Sv.T. Hetta er seinasti summarfrítiðina. okkum av við Sleppa út tá ið málteigur fyri ampaelvandi evni saman við landinum. Land er ein vatnskiljing, og hevur tískil ilt við at leiða burtur tey feittloysiligu evnini Eitt tað mest umráð andi, ið gerst kann til tess at aveitra likamið er tískil at broyta tey feittloysiligu evnini, soleiðis at tey kunnu blandast í vatn og á henda hátt koma út saman við Henda landinum broyting verður gjørd av livrini, sum noyð ist at arbeiða hart fyri at kunna uppgávu. sum livurin stríðist, gerst loysa hesa Samstundis hon alsamt tyngri og lærir seg steðugt at niðurbróta ymisk evni skjótari, men bert ein partur av eitur- evnini broytast somikið. at tey kunnu sleppast út saman við landinum Ein partur av eiturevn unum. oftast ein stórur partur, verður feittloysiligur og goymist í feittríkum likamspørt um, til dømis í undirhúð ini, í feittkvknun verandi Ii vrIÐI Og 1nervaskipal hungur er Goymslan av til demis DDT og PCB í feittvevn- aðinum er tó ikki nakað sakleyst fyribrigdi. Tá ið ein skepna hungrar, brúkar hon nevniliga av tí goymda feittinum, og tá fylgja eiturevnini við. Tey koma aftur út í blóðreinsl- ið og raka aðrar likams- partar, har tey kunnu vera til stóran ampa og enntá gera stóran skaða. Í náttúruni kemur hun- gursneyð ofta fyri. Nóg djórasleg svelta meira ell minni um veturin, og djór- ini sum á ymiskan hátt royna at klára tann harða veturin, enda í somu stødu. Djór, ið sova um veturin, noyðast jú at klára allan veturin við fødigoymslunum í kropp- inum, te. fyrst og fremst flytifuglarnir sjålvsagt at bruka alla eykagoymslu kroppsins til tess at klåra flutningin. (mynd 5). feitt, og nov dast NV æ ae I.