leygardagur 29. juni 1985síða 6

Telefon 118 20 Argjavegur 26, 3800 Argir Postsmoga 76, 3800 Tórshavn Utgåvudagar: tysdag, hósdag og leygardag Lýsingar skulu vera okkum í hendi í seinasta lagi kl. 10 dagin fyri útgávudagin Útgevari: P/f Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Miller Fyritaksstjóri: Krisjan Dahl Blaðfólk: Hegni Djurhuus Randi Jacobsen Dagny Joensen Uppseting: P/f Sosialurin Prent: P/f Pressan 1981 Rentudeydi BROYTINGARNAR i livihåttinum hjå fålki seinastu årini hava ført nógv gott við sær, men hetta hevur eisini ført vid sær, at ut- reiðslurnar at liva í hesum landi eru alsamt vaksandi og fleiri eru teir, ið fyrst í mánaðinum standa og skulu hava føst inngjøld fyri teirra tænastur. Her skulu nevnst SEV, Telefonverk, trygging. olju- felog og bankar og síðst, men ikki minst, skattavaldið ella landsmyndugleikarnir. PARTAR av hesi innkrevjingar skipan eru undir eftirliti av tí al- menna og undir ávirkan av politikarum, td. fær SEV íkki loyvi at hækka sínar prísir, sum teir vilja, heldur ikki Telefon- verkið og í prinsippinum heldur ikki Skattavaldið. Oðrvísi er tað við øðrum stovnum, t.d. bank- unum, sum vísa seg at kunna taka fyri teirra tænastur, heilt uttan stýring frá teimum fólka- valdu. NOGV hevur gjøgnum tíðirnar verið tosað og skrivað um hetta mál, men tað hevur verið soleiðis, at rentustødid í Føroyum hevur verið rimuligt og altid verið til- lagað danska rentustødinum, oftast heldur lægri. Hetta kemst av, at føroysku peningastovnar- nir hava eina skipan vid rentu- skatti, sum ikki finst aðrastaðni. JAVNAÐARFLOKKURIN metti áðrenn valið, at rentan tá var eini 2% ov høg, mett við ta donsku, og nú danskir bankar hava lækk- að sínar rentur aftur við 1—11/2%, so mugu vit út frá hesum meta, at rentan í Føroyum er 3—31/2% ov heg. TAÐ ER soleiðis, at av teimum gjøldum, ið verða goldin til tað al- menna, td. skattur og annað ti- líkt, so erggreitt, at tann berandi kraftin eru fólk í besta aldri, og tað skal tad eisini vera. Sam- stundis' er innkrevjingarskipanig frå pealngastovnum eisini harð- ast akkuråt við henda bólk. Hetta eru-néyniliga fólk, ið sita í nýggj um Húsum, og vit vita oll, at lán oddagrein ioni í dag fyri at byggja hús eru stór, og lán uppá !/2 millión kr. og meira eru als ikki óvanlig. HESI 3'/2%, sum javnadarflokkur- in metir er ov nógv, svara sostatt til eina útreiðslu í húsarhald- inum, aftaná at skattur er trektur, uppá eini 15.000 kr. um árið; t.v.s. at fólk skal vinna 2500 kr. um mánaðin fyri at gjalda henda rentumun. Víst verður nakað trekt av í skatti, men hetta verður so ikki ødrvisi enn, at fólk skal vinna 2.000 kr. um mánaðin fyri at gjalda hesa ov tungu rentubyrðu. TAÐ UNDRAR meg ógvuliga nógv, at nú rentan enn einaferð er lækkað í Danmark, at vit íkki hoyra eitt kis um at nakrar so- vorðnar ætlanir eru á veg her hjá okkum. SPURNINGURIN er so, um okk- ara politikarar ætla at lata eina innkrevjingarskipsn vera í sam- felagnum, sum er púra ókontroll- erað av politiskum myndugleik- um, ein innkrevjingarskipan, sum í stóran mun er heilt munandi størri enn tað, politikararnir hava kontrol vid, tå ein sær burtur frå sjålvari skatta- og tollinnkrevjing- ini. SAMGONGUSKJALID sigur nakad um, at vit skuldu hava skil å rentupolitikkin i Føroyum og kapitaltilførsilspolitikkin til land- ið. Tað er heilt givið, at bankernir ella peningastovnarnir við heilt at yvirsíggja tey lyfti, ið eru givin áðrenn valið av sitandi sam- gonguflokkum og heilt at yvir- síggja tær avtalur, sum eru 'nn- gingnar av samgonguni, seta seg í eina støðu, ið beinleiðis provo- kerar. EFTIR míni metan eigur sam- gongan at prioritera peningastýr- ingsproblematikkin væl hægri enn tað higartil hevur verið gjørt og konkret at fara í holt við arbeiðið. Ongantíð ov skjótt. T.A. Markleysur frekleiki og hartil lodrætt lygn Hetta orðini, ið myndaðu greinina hjá Smith, samband við at Sosialurin vóru mótmælis- Tórfinni býráðslimi, Í sam- herfyri hevði eina rødu við meg um Tinghús- - vegin og umhvervið har í nánd Alt avgerandi fyri Tór- finn Smith var í hesi grein at lata fólk vita, at hann var hevuðspersónur og hetjan í hesum leiki, og eg var skurkurin. Térfinn Smith hevur væl, sum onkur annar politikari funnið út av, at til ber at liva ella yvirliva sum politikari bert ein er nóg grovur í orð og talu, og við hesi dygd gera eina karri- eru á politiska vigvøll inum. Sjálvur trúði eg uppá at hann átti sterri eginleikar — men sum danin sigur spring op og fald ned Sum iyrr nevnt var hetta ein samreða millum blaðstjóran á Sosialinum og meg, og spurningarnir vóru rættuliga persónlig- ir, og svarað varð tí út frá tí leikluti mær hevur unst at havt í býráðsarbeiði, so Tørfinn Smith um mær er loyvt at hava eina per- sónliga meining so er ongin orsek, at leggja mær í munn hvat aðrir politikarar hava sagt og gjørt — ella er hetta neyð- ugt, so kenni eg meg full- vísan í, at tað hevur sína orsek. Mál um bygging fram- við Tinghúsvegnum hevur í míni tíð í býráðnum bert verið umfatað av eini um- sókn frá Spari- kassa, so at draga Telefon- verksmálið og annað tílíkt uppí hetta mál, og blanda meg uppí er ikki rímuligt. Byggimálið frá Feroya Sparikassa og bygging fram við Tinghúsvegin í heila tikið, kann fyri mær býtast í tveir partar. Ein áðrenn Feroya Sparikassi keypir ognina við Ting- húsvegin og ein eftir at teir hava keypt Fyrra partin í málinum haldi eg at eg royndi at lýsa sum frægast, við at úttala meg um hvat eg átti at havt gjørt — eg eri tó hóast alt uppvaksin har í nánd, og tí náttúrliga áhugaður. Blaðstjórin á inum spurdi meg, og tá hann so at siga altíð nýtir banduppteku í slíkum samtalum, eigur hetta at kunna prógvast: Føroya Sosial- »Petur Christiansen hevur sum býráðsfor- maður lovað forngripa- felagnum: at gera serstaka byggisamtykt fyri kring leiðis at húsini har kunnu ekið Tinghúsvegin; so- varðveitast Hesa borgarstjórin Poul Michel sen ikki?« Ein persónligu uppfatan hevur spurn- ingur, ið sjálvsagt eigur at svarast uppá soleiðis, at eg ikki kann ella eigi at út- tala meg um hvat Petur Christiansen hevur lovað ella ikki, men bert um hvussu eg uppfati hetta mál og tað varð eisini gjørt Rovnt målid soleidis, at um vit nú vóru staddir tidarliga sæð í fyrra parti av mál- inum, t.v.s. áðrenn enn at Sparikassin ina, ja so bar alt til, og ser- støk byggisamtykt kundi verið gjørd, og helst átti at verið gjørd. Hetta var tó ikki gjørt, og so kunnu vit harmast uppá skift um at so er. Ég skal venda aftur til hetta seinri. Annar partur av mál varð at lýsa keypir ogn inum byrjar tá Sparikass- in keypir ognina og sekir um byggiloyvi — sum teir sambært galdandi byggi- samtykt hava allan rættin til Undir hesi viðgerð kemur fram hópur a skrivligum og munnligum upplýsingum, men byggi- og byarplansnevndin (ein- mælt) má út frá galdandi byggisamtykt, mæla býráðnum til at geva loyvi Býráðið roynir at fáa friðingarmyndugleikar inn í málið, við tí fyri eyga, at teir kanska við ødrum heimildum kunnu koma upp í leikin, men hesir svara aftur, at húsini ikki eru nóg gomul til at varðveitast eftir fornfriðingarlóg okkara Byggisamtyktin er galdandi fyri ell, og sjálv- sagt eisini fyri Tórshavn- ar byråd, og at Tórfinn Smith og Jåkup Linden- skov hava roynt at fåa hetta at siggja ut sum um, at bert talan er um ein banka ella ein sparikassa er eitt galdandi og tå talan er um Telefonverkið so er annað galdandi, hetta vera teir um. Sjålvur havi eg ongantíð havt við annað mál enn hetta eina at gera — og havi tí hildið meg til tað At Tórfinn Smith kallar meg markleysa frekan og lygnara, tí at eg havi sagt at eg ikki kendi hetta mál, áðrenn enn hetta verður reist sum byggimál verður hann tó noyddur at smyrja seg við. Víðari sigur Smiht at madurin hevur havt fyra år um at Tórfinn býráðsfor- serstaka byggisamtykt, um hugur var til tess Ikki skal skilja at eg eri ikki sinn- gera naxar mis- Nr. 72 — 29. juni 1985 Brent barn ræðist eld aður at taka mín part av skuldini fyri hvat kundi verið gjert seinastu by- ráðssetu Men at vera so einvís, er tilpassað inn í tær liðugt seymaðu meiningar Tórfinn Smith fær ordrar til at hava — og skal eg ikki troytta nakr- an við hesum, men áður enn barn ræðist eld skal tað fyrst hava brent seg, og man hetta helst vera orsekin til, at býarplans- nevndarlimurin Leivur Johannesen ikki hevur fingið hesa uppgávu hann hevur nevniliga brent seg Tórfinn Smith hevur onki boð uppá, hvenn leik- lut javnaðarflokkurin kanska átti í seinastu setu tí av góðum orsekum eigur hetta at gloymast skjótt, men Tórfinn Smith hevur valt at leggja sítt býráðsarbeiði tilrættis so- leiðis at ein so at siga ikki sleppur undan at vera mintur um hetta hvenn dag Skiftandi meirilutar seinastu setu góvu hóast alt javnaðarflokkin tann meguleika alla tíðina at mynda býráðsarbeiðini í heili fýra ár — og eiga vit at vera samdir í, at muna- betur hevði verið um slíkur møguleiki bleiv nýttur til skapandi virk- semi — sum f.eks. at gera serstaka byggisamtykt við Tinghúsvegin. Bert ein lítil heilsa við á vegin til tín Tórfinn Smith tað er bert ein pástand- ur at ein tryggast verður afturvaldur bert ein ferir negativan kritiskan politikk sjálvur eri eg fullvísur í, at tú hevur eins góðan, ivaleyst betri møguleika um tú hevði ført positivan kritiskan politikk. Ti ongin orsøk er fyri at missa mótið um vantandi varðveitingarpolitikk i Havn her er sum tu sjálvur sigur hópur av møguieikum enn, og ikki er rætt at gera eina niður- stødu á hesum spinkla grundarlagi. Viljin ímill- um byrådslimir er sera stórur og virðingin fyri tí gamla frammaliga — so við ella uttan forngripa- felagið eigur kortini at ákæran skal vera farið til verka. Poul Michelsen býráðsformaður