hósdagur 18. juli 1985síða 9

Orð: Jan Miiller Nr. 80 — 18. juli 1985 tíðindablaðið Myndir: Kalmar Lindenskov, Mondul og Náttúrugripasavnið so til fjarskotin lond, sum hava sama veðurlag, sum vit, eitt nú Eldlandið í syðra partinum av Suður- amerika, so finna vit tre, sum vaksa væl í Føroyum. Sama er galdandi fyri ávís tre í Alaska. Men tað er so i nýggjari tíð, at menn eru farnir at gera royndir við hesum og tað eisini við góðum úrsliti. Hvat viðvíkur kanning- unum í Hetlandi, so sigur Jóhannes, at hann eina- ferð læs tað ein vísinda- maður skuldi hava skriv- að, so stórar skógir høvdu verið í Hetlandi fyri nógv- um túsund faum síðani. — Hetta fekk eg ikki at samsvara við viðurskiftini Førovum og fór eg ti til Hetlands at kanna hetta nærri. Eg kom til somu nidurstødu sum Føroy um, at tað heldur ikki hev ur verið veruligur skógar vøkstur í Hetlandi, har hevur verid nakad av vøkstri, sum ikki hevur verid her hjå okkum. men Buseting år 650 e.Kr. Tad, sum kanska fyri fólk flest er meira áhugavert í hesum arbeiðinum hjá Jó- hannesi, er tann parturin, sum snýr seg um forna bú- seting. Jóhannes greiðir frá, at hann í arbeiði sín- um kannaði nekur ávís pláss í Feroyum. Plássini vóru Saksunarvatn, Hov og Hoydalar. Her kannaði hann serliga, hvussu veksturin hevur verið øll hesi seinastu 10.000 árini. Aftrat hesum plássum var hann eisini í Tjørnuvik og í Mykinesi. Men hví kanna um forn buseting hevur verið í Mykinesi undan landnámi norðbúgva! Jú, her var tað Sverre Dahl fornfreð- ingur, sum vísti á nakrar akrar í Mykinesi, sum bendu á, at her hevði kanska verið búseting áðr- enn víkingarnir komu til Feroya. Hann hevði sæð líknandi fyribrigdi í Ír- landi og bað Jóhannes royna at kanna hetta við pollenroyndum. Jóhannes helt, at tað kundi verið áhugavert og fór so undir kanningar í Mykinesi. Urslitið av hes- um kanningum var eisini kollveltandi. Polenanalys- urnar og kolevnis 14- dateringarnar korn hevur longu um ár 650 í Myki vistu, at verið velt nesi og at har eisini hevur verið seyðabrúk Jóhannus gjerdi líkn andi kanningar í Tjørnu vík, ti eisini her voru fyr brygdi, sum bendu á forna búseting. Tær kanningar- nar góvu sama úrslit: bú- seting um ár 650 Jóhannes Johansen heldur, at henda búseting- in er tann sama sum írski segumaðurin Diqiul skriv- ar um. Hann skrivar, at irskir munkar budu i Før- oyum um år 650 e.Kr. T.v.s. umleið 200 ár áðrenn norðbúgvar komu til Føroya. Jóhannes heldur ikki, at nakar ivi er um, at kann- ingarúrslit síni eru á góð- ari leið. Nú heldur hann, at tað kundi verið áhugavert um fornfreðingar fóru at kanna akrarnar í Myki- nesi, har pollenkannignar- nar eru gjørdar. Uppå fyrispurning um møguleiki er at finna fram til uppaftur eldri búseting í Ferovum. sigur Jóhann- es, at hetta so eigur at vera gjert á annan hátt. Endamálið viðo pollen- kanningunum er í jardløg- unum at finna leivdir frá eldri vekstri. Tað vísir seg, at har fólk og fæ hev- ur verið, har fylgir eisini ávísur vekstur. Um tað so hevur verið fólk í Feroy- um áðrenn 650 so hava tey livað av fiski, fugli ella eðrum. Men higartil eru so einki funnið, sum bendir á tað. Kanska eru heldur ongar miðvísar kanningar gjørdar at finna fram til slíka búseting. Men tað eru so í hvussu so er týðulig tekin um, at tað hevur verið bú- seting í Feroyum. áðrenn komu víkingarnir higar, leggur Jóhannes aftrat Hvat viðvíkur kanning ararbeiðinum annars. so er Jóhannes fegin um sera tað. sum hevur eydnast sær at finna fram til í Het hetlend- ingur ella skoti undan Jó- hannesi kannað plantuvekstur í Hetlandi landi. Tí eingin hevur so nágreiniliga sum Jó- hannes nú hevur gjert. Eingin hevur tí heldur vita xið vissu, hvussu gomul *búsetingin í Het- landi er. Mett hevur verið nøkur 1000 ár. Jóhannes kundi tó ávísa við sínum pollenkanningum, at bú- seting hevur verið í Het- landi longu 3400 fyri Krist. Seinni hava so skotskir vísindamenn gjørt somu kanningar og eru komnir til somu úrslit. Ein kann skilja, at hetta er nakað, sum gleðir ein, leggur Jóhannes aftr- at. [ | | Í eva "SN zørorar H 31 >“ HÆTI 9 - al Cc - +60'N ve" FAIR ORKNEY US? fx NY i 4 Breti skal kanna skorddyr I gjår kom ein visindamadur til bretskur Feroy a at gera kanningar í Myki nesi og í Tjernuvík Hann skal bora í jørdini og kan or skorðdx eru í teimum ymsu legi nun Endamálið er vita, um pollenkanningar nar hjá Jóhannesi Johar hesar skorðdvra sen og kannigar geva sama úr slit, hvat fornari búseting í Føroyvum viðvíkur Jóhannes Johansen sig ur, at hóast pollenkann ingarnar eru ålitandi, so er tað altíð gott at hava eitt annað slag av royndum eisini at halda okkum til Við arbeiðinum hjá Jó- hannesi Johansen er fer- oysk búseting vorðin 200 ár eldri. Nú er so spurning- urin, um tað nakrantíð fer at eydnast at prógva frá- segnina hjá írska presti num Brendan, sum var í Feroyum longu um ár 500 e.Kr. og sum segði frá, at fólk búðu í Feroyum longu ta. jan Tað eru meira enn 15 ár síðani, at Jóhannes Johansen fór at gera pollenkanningar í Tjørnuvik. Hann gjørdist ikki sørt kløkkur, tá úrslitini vístu, at her høvdu fólk búð longu um ár 650 e.kr. Seinni kann- ingar í Mykinesi góvu sama úrslit. Síða 9 Føroyskt úrtak | erðimi ver gróðrarseguligum ka høvund hevur gjø m og Hetland . Føroyar Fyrs t utt yvirlit yvir legu. stødd. landslag, jarðfræði. jerðild £ > g Siðan < t 1 »drarsøgulig 1 i í rá kr tøv kannað dar strik nd F 9 k r H F Sak y På gH A F | Jarskeiðið > LOKA ið BP) 3 y MK i Ba sáðstrík I Mkr I H R íF ø k Í KK k Tiðarskeið 1 2 A HUN Diðarskeið 8 Iidarskeid 6. /1 ngur baraidu í A Tíðarskeið 7. í myr « korn A x Mw Í r rsk k - Kr k Hetland Fidarskeid 1 A x i k Í 1 liðarskeið 2 Tiðarskeið 3 Fidarskeid 4