týsdagur 23. juli 1985síða 5

Fataðu ikki hvat var hent — Tað var ongin osing í Vester Farimasgade eftir álvarsligu bumbusprong- ingina í gjár. Tað var sum um fólk ikki reiðiliga fat- aðu, hvat veruliga var hent, sigur foroyingur, sum var millum tey fyrstu á staðið. Eg var beint komin upp á á hevuðsjarnbreytar- steðini, tá eg hoyrdi eitt brak og sá eina ljósglæmu. Karl Nolsæ var millum tey fyrstu uttan fyri oyði- skrivstovuna hjá flogfelag- Orient í logdu amerikanska num Northwest miðbýnum í Keypmanna- havn fyrrapartin í gjár. Tað var klokkan hálv- gum ellivu danska tíð, at ein bumba ovdilegdi skriv- stovuna hjá flogfelagnum í Vester Farimasgade. Karl Nolsee var beint tá komin til høvudjarnbreyt- arsteðina við toki og var á veg út haðani, tá hann hoyrdi brakið. Fyrst helt hann, tað vóru tveir bilar, sum stoyttu saman, men gjørdist tó skjótt greiður yvir, at hetta var álvars- ligari enn so. Tað eru bert einir 200 metrar frá jarnbreytar- steðini yvir til Farimas- gade, men tá Karl kom yv- ir, hevði løgreglan longu byrgt av getuna. Karl sigur, at ongin es- ing var at síggja ella hoyra og tað sýntist, sum legreglan hevði fult tam- arhald á steðuni. Skadd fólk blivu borin út til sjúkrabilarnar, men tey vóru ballað í teppi, so tað sást ikki, hvussu illa lest- að, tey vóru. Hol upp í gjøgnum Skaðin var stórur. Rútar vóru knústir í fleiri hædd- um og eisini var hol upp gjøgnum bygningin. Eg tosaði við ein poli- tist, sum var staddur beint hjá, tá sprongingin var. Hann kom til gongu á horninum Gammel Konge- vej og Vester Farimas- gade, tá hann sá ljósglæm- una og hoyrdi brakið. Hann var um at fara um koll av trýstinum, segði hann mær. Karl Nolsøe hann kennir ein, sum ar- beiðir hjá Kuwait Airlines, sum eisini hevur skriv- stovu í Vester Farimas- gade. Hann ætlaði at tosa við hann, men ongin slapp inn um innaru politi byrg- ingina, sigur hann. Teir vistu ikki, antin fleiri bumbur vóru. Annars vóru politistar- nir trekir at upplýsa nak- að. sigur, at Tvær bumbur Tvær bumbur brustu í Keypmannahavn um somu tíð fyrrapartin í gjár. Hin brast í jødisku synagoguni í Krystalgade. Men har fekk ongin skaða. Hinvegin fingu fleiri fólk skaða á skrivstovuni hjá Northwest Orient. Nekur vóru í lívsvanda. hd Nu verða børn fødd á sjukrahusi, í fjør 99,97. Fyri tiggju ár- um sidani, i 1975, var talid 97,7%. Myndirnar eru tiknar å fødideildini a Lands- sjukrahusinum so at siga øll Stødugt fleiri fødd uttan fyri hjunaband Ongantíð fyrr eru so nógv børn fædd uttan fyri hjúnaband sum í 1984. 695 børn blivu fødd i Førovum i fjør, stivliga triðja hvert uttan fyri hjúnaband. Foreldrini hjá 242 børnum vóru ikki gift. Prosenttalid er 34,8 ella 0,2 hægri enn í 1982. Í 1983 var prosentið 30,9. Telini eru at finna í árs- frágreiðingini hjá lands- læknanum fyri 1984. Har stendur eisini, at øll bernini uttan eitt blivu fodd á sjúkrahúsi. Tað eru 99,9%, sum eisini er tað mesta nakrantid. I 1983 var talið 99,7%. Tvey bern vóru deyð- fodd í fjør, annað, ti mamman fekk meslingar, meðan hon gekk við tí Fýra bern doyðu, áðrenn sjey dagar vóru farnir frá foðingini. Í 1983 blivu fedd 672 livandi børn og i 1982 729 Viga nogv Føroyskir nyfødingar viga nógv vísir ein kanning, sum landslæknin, Høgni Debes Joensen, og Sjúrð- ur F. Olsen, stud. med. gjørdu i 1984. Teir roknaðu ut miðal- vektina hjá 10.132 livandi feddum bernum í árinum 1969-81. Hendan vekt var 3.610 gramm og tann stersta í 32 londum, teir báðir hevdu upplýsingar úr. Kanningin var grund- arlagið undir einari grein um evnið í tíðarritinum Journal of Epidemiology and Community Health í mars í ár Smábarnadeyðin er van- ligari i Føroyum enn i hin- Norðurlondunum, tå um Grønland er undantikid Tølini fyri 1984 eru ikki tek enn, men i 1983 doyðu 10,4 av hverjum 1.000 liv andi føddum i fyrstu vik uni. Hetta vóru fleiri enn dupult so nógv sum í hin- um londunum. Eisini vóru lutfalsliga munandi fleiri deyðfedd i Førovum Landslæknin nevnir årsfrågreidingini ikki nakra orsøk til, at Førovar eru so kediliga fyri i hes um samanhanginum hd ESSEN Vanlukkur raka oftast menn Niggju doyðu i ferðsluni i Føroyum i fjør. Talan er bert um menn, tann yngsti 17 og tann elsti 78 ár. Upplýst verður í ársfrá- greiðingini hjá landslækn- anum, at tríggir doyðu, tí teir blivu yvirkoyrdir, fýra koyrdu á ella útav við bili, ein var við í einum bili, sum fór útav og ein doyði, tá hann á prutli stoytti saman við ein bil inni í einum bergholi. Fimm av teimum, sum lótu lív í ferðsluni í fjør, vóru 25 ár ella yngri. Ein var 47, ein 54, ein 70 og ein 78 ár. Aðrar vanlukkur kravdu 16 mannalív í 1984 og vóru tað munandi fleiri enn árini frammanundan. Millum annað verður upp- lýst, at ein 81 ára gomul kvinna kvaldist í einum røktarheimi, tå hon gleið úr songarhesti, soleiðis at hevdið kom fast. Hetta óhappið ferdi til, at heilsustýrið í Danmark eftir áheitan úr Feroyum bað brúkaraumboðsmann- in kanna meguleikarnar fyri at beta um slíkar songarhestar, so tílík óhapp ikki henda aftur. Annars eru tað fyrst og fremst menn, sum doyggja av vanlukkum í Feroyum. Av teimum 25, sum doyðu í fjer, vóru bara tvær kvinnur og eitt barn. hd Fleiri fostur- tekur 83 fosturtekur vórðu framdar á sjúkrahús- unum í Feroyum í fjør, 78 á Lands- sjúkrahúsinum, tvær í Suðuroynni og tríggjar í Klaksvík. Í 1983 vóru fostur- tekurnar 69, upplýsir landslæknin í ársfrá- greiðing sínari fyri 1984. Síðani 1959 hevur fosturtøka verið loyvd í Feroyum, tó við ymiskum treyt- um. Læknar á foroysku sjúkrahúsunum kunna taka avgerð um fosturteku, um lív ella heilsa hjá kvinnuni eru í álvars- ligum vanda, verður fostrið ikki tikið, og orsekin til vandan er sjúka. Ynskir kvinna av eðrum grundum at fáa tikið fostur, skal avgerðin um hetta takast eftir samráð við læknan, sum skal taka fostrið, og ein annan lækna. Ikki er loyvt at taka fostur aðra- staðni enn á sjúkra- húsi.