leygardagur 17. august 1985síða 8

Kreppurnar veraldarparutr Afrika: Høvdu orð mettað var eingin neyð So nógv hevur verið skrivað um upprunan og orsekirnar til neydarstøduna í Afrika, at kundu orð mettað, so hevði als eingin tørvur verið á teimum matvørunøgdum, sum bidid verdur um. Men mangar av frågreidingunum sleppa okkum rætt og slætt undan at kenna åbyrgd i hesum syrgiliga måli, skrivar Karl Nolsøe, sum fyrr i år vitjadi i Afrika. Sagt verdur, at neydarstødan kemur av klimatiskum orsøkum Veruliga vita vit ikki, um veðurlagið er við at verða turrari. Teir flestu meteorologar halda nú- verandi turkan vera úrslit av náttúrugivnum klimatiskum broyt- ingum, men hugsast kann, at menn- iskjansligt árin ávirkar hesar. Men vist er, at vánaligur búnaðar- atburður ikki nýtir avfallið á bestan hátt. Sagt verður, at Afrika ikki kann breyðfeða seg sjálvt So seint sum í 1970 var meginlandið sjálvbjargið við matverum. Rætt er, at í Afrika sum heild er jørdin vånaligari enn i Asia, og at grundvatnid stendur lægri enn har. men hóast tað eru góðir møguleikar fyri framburði. Við rettum atburði kundi frukta- góða jørd Chad's breyðfott alt Sahel økid tíðindablaðið Folkatilvøksturin hevur verið ov storur Rætt er, at í Summum iondum hevur veksturin verið sterri enn nakra iðrastaðni í verðini, men sum heild er ikki ov nógv fólk í Afrika Í meðal eru 16 fólk pr. km“ saman- borið við 100 í Kina og 25 í India Bæði hesi sjálvi, og harafturat hevur India av- lop til útflutning. Summastaðni á lond brevdføda seg meginlandinum búgva fólk so spjatt, at trupult er at samskipa felags virki Okta talið á kriaturum Longu í tjúgunum ávístu antro- pologar, at eysturafrikanskir neyta- bøndur vóru partur av sosialum og politiskum mynstri, ið noyddi teir til altíð at hava flest megulig kría- túr uttan mun til meguligt skaðiligt árin á lendið. Í dag koma kanningar til tað úrslit, at vanliga eru neyta- flokkarnir ikki ov stórir, men at teir manga staðni forða fyri, at lendið verður til ónýtiligt »buxhland«, og at grassvørdurin skjótt mennir seg aftaná ovurbit, um ikki at tað er í fjallalíðum, ið lætt loysna og skríða oman. Tað kann ikki prógvast á álít- andi hátt, at týðandi oyðimarkar- vekstur er komin av yvirskipan og ovurbiti. Hóast alt kann tíðarbundið ovur- bit í turkutíðum fremja stóran stað- bundnan skaða. Tað mesta av uttanífrá komandi hjálparveitingum er farið til fremjan av landbúnaðinum Aftaná skerpingin í 1968-73 átóku hjálparveitarar og staðfestar stjórnir sum fyrsta málsetning at virka fyri sjálvhjálp Sahel's við fødi- evni. Milliardir av dollarum floymdu inn sum hjálparveiting. Men millum 1975 og 1981 vórðu 35% av veit- ingunum nýtt til gjald av flutningi úr útheiminum Ein triðingur varð nýttur til infra- struktur, flutning, heilsurekt og til vatnveitingar telesamband, 1 1 Finans 4% vórðu nýtt til avfals tørvandi matvøruframleidslu og ein- ans 1,5% til træplanting, jørd og vatnvernd. Vit vita, hvat id veruliga hendir Hagfrødisligar upplysingar ur Afr- ika eru ikki altid eftirfarandi. Fylgjandi dømi er ikki óvanligt: Sambært nigeriansku stjórnini var kassavaurtøkan 6,7 mill. tons í 1980. Sambært FAO var hon 9,2 mill. tons. Landbunadarråd USA's hana til 14,8 mill. tons. So stórir munir gera, at ætlaði eingin veit, um væl gekst ella heilt vána liga Ð Vit vita, hvat ið skal gerast Frásagnir um, at nýtsla av núver- andi visindaligari vitan saman við tervandi politiskum vilja kunna ts falda úrslitið, eru ikki rætta Sera lítið veruligt kanningar arbeiði hevur verið innar fødievnisøkid Øgiliga lítið av ti, sum hevur verið gjørt burturúr, eru royndir í veltum undir staðfestum økologiskum og búskaparligum viðurskiftum Frammanfyristandandi metingar og hugsanir stava partvís úr nýggju bók Lloyd Timberlake's >Africa in Crises<, sum Earthscan hevur givið Nr. 92 - | | | 17. august 1985 ut. Hon letur til at vera nógv tann besta av ritgerðum og bókum, sum komnar eru út um hetta evnið hesar seinastu mánaðirnar. Men hvat kunnu vit gera? Tað er freistandi fyri vælmeinandi ráðgevar og hjálparar at tveita seg útí arbeiðið, men hetta letur ikki til at vera rætta leiðin. Sambært frágreiðing til World Food Council hevði Burkina Faso vitjanir av 340 hjálparveitingar- stovnum. Teir illa píndu embætismenninir nýttu stóran part av tíð síni til at taka ímóti og at senda avstað aftur vitjandi. Fleiri enn 80.000 útlendingar ar- beiða fyri almennar stovnar í Afrika og meir enn helvtin av teim 7 mill iardum dollarum, ið hjálparveitar arnir nýta árliga, fara til lenir Ein senegalskur ST-embætis maður gremur seg: »Størsti trupulleiki Afrika's er alt ov nógv fólk reika á meginland inum og svara spurningum, ið tey sjálvi ikki skilja« Aðrenn farið verður undir av stórar! Marshall A frika i langari tøgn til at hugsa seg væl Krevja at slag ætlan til at bjarga , er tørvur um og sidan at fara hóvliga og varisliga fram Karl Nolsøe