leygardagur 24. august 1985síða 6

Telefor 118 20 Argjavegur 26, 3800 Argir Postsmoga 76, 3800 Tórshavn Utgåvudagar: týsdag. hósdag og leygardag Lýsingar skulu vera okkum í hendi í seinasta lagi kl. 10 dagin fyri útgávudagin Útgevari: P/f Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Miiller Fyritaksstjóri: Krisjan Dahl Blaðfólk: Hegni Djurhuus Randi Jacobsen Dagny Joensen Uppseting: P/f Sosialurin Prent: P/f Pressan 1981 Loysa íbúðarneyð HERFYRI var Vilheim Jo hannesen, landsstýrismaður í íbúðarmálum í Danmark. har hann hevði fund við umboð fyri danskt íbúðarfelag. Hetta var í samband við, at lands stýrið nú fer at endurskoða lógina um íbúðargrunnin TAÐ hava nú verið settir pengar av til íbúðarbygging í fleiri ár, soleiðis at eitt nú ungfólk sum leita sær til størri plássini í skúla, kunnu fáa okkurt at búgva í ENN eru hesir pengar íkki brúktir, men nú sær tað so út til at landsstýrið ætlar at fáa gond á eina almenna íbúðar bygging. sum er so harðliga TAÐ er heilt greitt, at vit øll eiga at leggja okkara ítarsta í at fáa teimum ungu, sum vilja fáa sær útbúgving av onkrum sla og tí mugu flyta heimani frá, tak yvir hevdið. Hetta er ikki bert nakað, sum vit mugu royna, men hetta er skylda okkara og rættur teirra, sum skulu taka við eftir okkum VONANDI fer landsstýrið nú ikki at sova á hesum máli men at arbeiða skjótt jamú tiltrongd Framhald av sidu 3 Heilsuverk og heilsu- politikkur — Nu verdur so nogv tosad um at vidgera sjukur. Hvat verður gjørt fyri at fyribygja. soleiðis at tað í sterri mun slepst undan viðgerð ? — Tað ber ikki til at siga, at vit skulu fyribyrgja heldur enn at viðgera, og at vit læknar takast ov nógv við sjúkur. Tí sjúkrahúsverkið er nettupp til fyri at taka sær av sjúkum og sjúkum fólki. Nakað annað er at tosa um ein heilsupolitikk, sum kann minka um talið av sjúkum. Erik Holst heldur, at vit eiga at skilja millum heilsu- verk og heilsupolitikk. Við- gerð av sjúkum er nakað, sum heilsuverkið tekur sær av. Men tá talan er um at reka heilsupolitikk eitt nú við fyribyrging av sjúkum sum aðalmál, tá eru tað fleiri aðrir av samfelags stovnum, sum koma inn í myndina, eitt nú myndugleikarnir, sum hava ábyrgd av samferðsluni, arbeiðseftirlitinum, íbúðar- byggingum, útbúgvingar- verkinum o.s.fr Figgjarmålarådharrin kann reka heilsupolitikk Eitt nu kann sjålvur armálaráðharrin fyribyrgja sjúkum við at reka ein ávísan heilsufremjandi politikk Hann kann t.d tubbakk og rúsdrekka Men. sigur Erik Holst víðari figgj- seta gjald á eydnast tað ikki at inka um nýtsluna av alko holi og tubbakki og at minka im ferðsluóhappini,. so koma at emma heiður iegna stødu Fleiri og fleiri gerast sjuk og tí verður tørvurin á øktari heilsutænastu enn sterri og um somu tíð sigur so innan- ríkisráðharrin, at tað skulu ikki latast fleiri pengar til heilsuverkið. Hetta er rættiliga torfer steða, kann einhver skilja. — Heilsuverkið kann ikki framleiða heilsu. Vit kunnu hjálpa fólki, sum gerast sjúk Vit kunnu sjálvandi eisini luttaka í einum heilsupol- itikki, sum kann gera fleiri fólk frísk, eitt nú við at gera kanningar, sum vísa, hvussu vandamikið tað er at roykja og hetta kunnu vit so siga við myndugleikarnar fyri at teir kunnu leggja ein heilsu- politikk til rættis, sum forðar fyri, at fleiri gerast sjúk. Erik Holst sigur víðari, at hetta er í veruleikanum ikki uppgávan hjá heilsuverk- inum. Kanska er tað heldur uppgávan hjá eitt nú fíggjar- málaráðharranum at forða fyri, at fleiri fólk fáa lunga- krabba og hjá umhvervisráð- harranum at forða fyri at fólk fáa aðrar krabbameins- sjúkur em Økonomiskur effektivitetur! Men eg eri samdur i ti, at ein sum lækni ikki bert kann Vit vid menniskjum iskjum beida eru við at doy ggja Erik Holst politiska kravið mugu elsinm ar sum tað øKon heldur. at fø niskun etfektivitet terminalrøkt uppå ein betri måta Vit mugu av reint human- iterum grundum siga, at vit eru eitt samfelag, sum er til- reiðar at lata so og so nógv til okkara sjúku medborgarar og so og so nógv til tey doyggjandi. Tað gevur ikki nakran sterri økonomiskan vinning, men tá hava vit betri sam- vitsku, og soleiðis vilja vit sjálvi eisini hava tað, tá okk- ara túrur komur. — Tú heldur at vit eiga at leggja sterri dent á ein heilsu- politikk ! — Ja, tað geri eg. — Sum sosialmedisinari haldi eg, at vit sjálvandi eiga at fyri- byrgja og upplýsa, ikki minst um arbeiðsumhvervi. Men fólk eiga ikki at koma til heilsuverkið við ábreiðslum, um hesin heilsupolitikkur miseydnast, tí tað er jú heilsuverkið, sum skal bera byrðarnar av einum miseydn- aðum heilsupolitikki. — Lat meg tí endurtaka. Heilsupolitikkur snýr seg um at varðveita og betra heils- una hjá fólki, meðan heilsu- verkið skal taka sær av teim- um menniskjum, sum eru vorðin sjúk — Men átti heilsuverkið ikki at gjert meira fyri at víst á ein betri og virknari heilsu- politikk? ikki krevja ein brovttan feråslupolitikk, ein brovttan alkohol- og tubb- akspolitikk vit bert siga, at tað hevði verið tóku tað, tá verkið kann men kunnu im politikararnir tad gott stig til og sluppu vit undan at fåa øll menniskjuni til Holst Erik — Nr. 95 — 24. august 1985 Viggo á Mølini i Skålavik 75 år Í morgin verður Viggo Dals- gaard, vanliga nevndur Viggo á Melini í Skálavík. 75 ár Viggo vaks upp á Mølini, har påpi hansara Valdemar i Dalsgarð hevði sett bugv fyri at kunna reka handil, fiska- og mjólkarvirki. Eisini hevdi hann hendi og Smirils avgreidslu, so har var ivaleyst at taka sær av Men hóast hetta strev, so var barnaheimið altíð merkt av tokkanum til Kanska Sunneva, um postin nógva lívið og tess strev mundi mamman, sum var ættað úr Skopun, við hennara frágera sangi og frá- seguhegni keldan til hetta bjarta og lívsjáttandi umhvervi og mong eru tey, vera sum ferðandi hava sitid væl bæði hjá foreldrum og honum sjálvum bilaði påpanum rættiliga tíðliga og tóku syn- irnir so við. Fyrstur eftir páp standa fyri var Hans, hin elsti av níggju brødrunum Vitto, hvør blidari og vinsælari enn ann- Heilsan an at teimum hjå ar Viggo undantak i so máta, ti hóast hverki heilsa ella lagna hava verið honum blíð, so er hann altíð fúsur til at gloyma dags- ins strev og geva sær stundir at tala við fólk um tað, tey nú einaferð vilja tala um. Men tey, ið kenna Viggo, vita eisini, at best dámar honum at tala um bókmentir, sið- segulig viðurskifti og poli- tikk. Í politikkinum hevur hann verið trúgvur sum trellið og ongantíð snávað av teirri stevnu, hann setti sær frá ungum árum. At javnaðar- hugsjónin í tríati- og seinni í øsandi fýratiárunum ikki var hon, sum í borgarligu esing- ini var hin »hepnasta« at studla, merkti Viggo sanni- liga å egnum kroppi. Men stinnur stóð hann og stinnari stendur hann nú, eftir at hava arbeitt upp eina stinna fyritøku og fjålganin av teirri unditøku, just hans- ara hugsjónir seinni hava fingið, hava seinnu árini helst verið við til at veita honum ta orku, hann seinnu árini hevur nýtt til stóra seguliga frá- sagnararbeiði, ið tjóðin øll hevur fylgt við størsta áhuga. sjálvur er einki Fyri okkum, sum starvast á einum blað, er tað altíð kær- omið at fáa vitjan av segu- fróum mentafólki, sum vit halda Viggo teljast millum. Tær letur, tá Viggo hevur leitað her út til okkara í blaðhúsinum á Argjum, hava man ikki verið so fáar, og tær vera heldur ikki gloymdar At Viggo hevur verið ikki bert blaðnum ellum okkara hollur stuðul og áhugaverdur men eisini 1 lesarum ein fråsøgumadur er ein sann- roynd. Tær mongu greinar serliga vid tilfari ur Føroya søgu, sum Viggo hevur skriv- ad i Sosialin, munnu teljast millum tær frægastu i blad- num — skulu vit meta eftir ti ovurstóra áhuga, fólk hevur víst blaðnum aftaná at grein- arnar hava verið prentaðar. Ikki so sjáldan hava vit fingið fyrispurningar um tey og tey bleðini, sum Viggo skrivaði í. Hóast tú hevur rokkið tey 75, so er tað vón okkara, at tú ikki hevur lagt pennin heilt frá tær, men at vit fara at síggja fleiri greinar frá tíni hond. Tá Viggo vitjaði her í blað- húsinum herfyri spurdu vit hann, um ikki hann hevði okkurt serligt at minnast aftur á, nú hann fór um tey 75 árini. Hann svaraði, at hann hevði kent nógv fólk, og hevði so nógv gott at bera so nógvum. Men serstakliga tveir menn vildi hann nevna. Teir vóru Magnus og Johan Dahl í Vági. Teir vóru honum so góðir menn, tá ið ástóð, tá ið serliga handilsmenn í Sand- i Ti æduljg stødu, at teir fingu einki mjøl Tad er eitt gamalt orå sum sigur, at tad segåi »um matin er stridast«, helt víðar vorðið. at kip hetta var í munkarnir V 1IgZO Og fyri, at tad var so ikki gangandi niður 1941, teir teir, sum høvdiu voru fyri ti van byti, at teir fingu einki mjøl Tá kom Magnus Dahl ókravdur til Viggo og spurdi hann teir høvdu aldrin talast fyrr — hvussu til stóð, tí hann visti væl, at tað stóð illa til hjá bygdahandils- monnunum, og hann segði so, at hann skuldi skaffa sær mjøl og mælti at »sørur <"a! tú ikki vera.« Tá Smyril kom aftur á Skálavík dagin eftir, vóru 50 sekkir av mjøli til Viggo um- borð. Hetta gjerdi hann ferð eftir ferð. Vit á Sosialinum fara at ynskja Viggo hjartaliga til- lukku við degnum við vón um mong góð ár aftrat og takka honum fyri, at júst okkara blað untist heiðurin at seta á prent tað nógva, ið er komið frá hansara hond. Starvsfólkið á Sosialinum Viggo er burturstaddur á fød- ingardegnum.