leygardagur 31. august 1985síða 17

x Í Y niður til min Tå var eg so nidurundi KOMIN at tað var un reppið at eg tor at de oman. Øll min k pstyng ia ti eina folinum um nu var farin at rista og geva eftir. Tå kom endin frá Edmundi sum ein bjargandi »hond«. Ég fekk júst fatur í troyggjuermuni, og Edmund togaði meg upp samstundis sum eg sjálv- ur hjálpti til. Stutt frá eggini hegdi Edmund í ryggin á mær og fekk meg upp á slætt. So fast tók hann í ryggin, at eg dagin í dag kenni tað á rygginum. Teir báðir vóru útlúgv- aðir aftaná skelkin og løgdu seg skerflatar á bein at rinda mødina. Hetta var so fyrstu ferð, Dia var í lívsvanda og kortini varð bjargaður. Seinast í 30-árunum bygdu Dia og tríggir vin- menn á Strondum eitt áttamannafar og fóru við tí til Grønlands at rógva ut. Teir fiskadu 330 skip- pund av saltfiski hetta fyrsta árið. I 1939 fóru teir so heimaftur til Fer- oya við tí 4000 tons stóra farmaskipinum Niels Fin- sen. Hetta var tann minni- liga ferðin, tá Feroyar mundu mist 250 av sínum raskastu synum. Og hetta var so aðru ferð, at Dia var í lívs- vanda, at hann kendi á sær, at nú var seinasti tímin komin . Hann greiðir soleiðis frá túrinum við Niels Finsen. — Vit svóvu allir á mill- umdekkinum. Tá vit fóru framvið Kappanum um kveldið var av besta veðri. Men klokkan 4 á morgni vórðu vit vaktir av einum øgiligum bresti. Skipið fekk ein sjógv, sum nærum gjerdi av við okk- um. Nakrar tímar seinni fekk skipið enn ein sjógv. sum var nógv harðari. Eg minnist, at skiparin bað 12 teir sterkastu menninar koma upp á dekkið at hjálpa til at fáa motorarnar av dekkinum. Teir lógu og sløddust har, nú nærum allir deksbát- arnir vóru farnir í knús og skolaðir yvir borð. endanum á Hop er so leingi vit flóta Hesin seinni sjógvurin var so harður, at eg minnist, at ein av manningini kom niður á millumdekkið og bað okkum gera okkum tilreiðar at doyggja, ti eingin vón var fyri skip- inum ella okkum. Skipið fór helst at sekka. Tá var tað, at eg spurdi síðumannin, um einki hop var kortini og hann svar- aði mær við teimum lívg- andi orðunum: »Soleingi vit flóta omaná, so er hop«. Og hvussu enn gekk, so vórðu vit allir bjargaðir og ferðina kendi hann tað eins og Skolabjørgunum for hann at dovggja, eisini hesaferð stod alt klárt fyri sær EG hugs aði, at tað fór at vera ein álvarssamur smeitur fyri Feroyar at missa 250 mans í b esta aldri Dia sigur, at ein av or søkunum til at teir komu frá hesi hendingini við li inum mundi vera tað ar beiði, sum teir, ið hildu pumpurnar gjørdu. Pumpurnar gingu dampi, og menninir stóðu og skovladu upp i eldin meðan teir stóðu upp um Tað er teimum at komu frá ti gangandi, við miðjuna í sjógvi ikki minst takka, at vit við lívinum Týskarar bumbaðu og skutu Henda hendingin tók ikki dirvi frá tí unga Dia. Sjógvurin dróg framvegis, og frå 1940 til kríggið endaði, sigldi Dia við sluppini Gunhild. Teir førdu fisk úr Íslandi til Bretlands. Men ikki hevdi skelk- urin frå vandaturinum vid Niels Finsen lagt seg, fyrr enn Dia aftur skuldi koma i lívsvanda. Hesa ferð ikki av náttúrunnar ávum men heldur av mannaávum. Hetta var í 1941. Teir vóru júst farnir av Hornafjørdinum og høvdu fulla last av isfiski, id skuldi til Bretlands. Teir vóru b ert einar 15 fjórð- ingar úr landi, tá teir fingu eyga á ein týskan bumbu- flúgvara Hóast týskir flúgvarar ikki plagdu at vera so nær landi, so var hetta ikki so langt frá rutuni, har Mur- mansk-konvoyurnar plagdu at sigla. Hetta týska flogfarið hevur tí helst verið og leitað eftir farmaskipum, tá tað so fekk eyga á feroysku sluppina. Tveitti 7 bumbur Og vit lata enn einaferð Dia greiða frá: Hóast týskarin ikki kláraði at bumba okkum í »senk«, so skjeyt hann okkum kortini »sundur og saman<. Hetta var eitt stórt flogfar, sum hevði maskinbyrsur bæði framman og aftan. Vit vóru sjey mans við Gun- hild og teir flestu vóru undir dekki, tá flogfarið fleyg yvir skipinum. Ég var sjálvur staddur á brúnni. Flúgvarin mundi kasta 7" einar 6-5 hur eftir okkum, sum to allar raktu vid siduna av skip inum. Ta einu tern nbvrsurnar aA ur i kendist sum heglingsæl yy var als ikki komandi ut dekkið, tá tyskararnir skutu eftir okkum. Skip arin, sum tá var staddur undir dekki, royndi at koma upp við eini maskin hann og syft niður frá byrsu, men byrsan vórðu aftur av brestunum skotunum So lítið gera enn at inum soleiðis at ikki rakt. annað var at stýra skip- tyskarin Eg haldi I é så S ftiult Í ste onnun a far: { Í lands a míða bátar. Dia tók av hesur tilboði og var fyra á Norðfjorð Havna har hann smid inum og ett ar á fjorðinum aði bátar úr 15 upp í 80 tons kom so aftur til Forova í 1957 og arbeiddi Hann tá eitt ár í Havn sum húsa smiður. Fyrst í 60-unum arbeiddi Dia so á skipa smiðjuni á Skála. Har var hann í gott og væl tvey ár Tá var hoyrnin farin at t lå SI Í ið ef mm t a ir DD) Har n VISU hava verið eitt ndur óhepnir Herfyri kon bvggifelagið Kanjon grabba ein stóran part ” bedingsskinnaranum burt, soleidis at teireinki hava fingið gjørt i ein mánaða. Nú hava teir so umvælt nakað. soleiðis at teir kunnu taka skip upp I 10 tons Vit spurdu Dia um Stranda Bátasmiðja, sum framvegis umvælir útróðrarbátar. sjálvur, at tað, sum bjarg- aði okkum, var, at hann alla tíðina setti kós lang- skips og at vit tá settu fulla ferð á maskinurnar og dreygaðu róðrið í borð- ið. Hetta var ein stríggin tími og kann einhver ætla um, hvat vit hugsaðu, tá vit hevdu hetta stóra týska flogfarið beint omanfyri mastrina á sluppini. Men eisini hesaferð sluppu teir við lívinum. Dia helt fram at sigla við Gunhild oll krigsårini. Eftir kriggið fordi hann eitt skifti Coraliu úr Havn og seinni eisini Mari Margrethu. Í land at umvæla skip Dia greiðir frá, at hugur hansara altíð hevur leitað til sjógvin ella til skip sum so. Hann hevði tá fram- vegis áhuga fyri skipa- smíð, og í 1948 fór hann tí á land fyri at arbeiða uppá bátar. Har var nógv at gera um heystarnar, tá sluppirnar komu aftur av fiskiskapi. Hesi árini um- vældu og reinsaðu teir skip, sum lógu tyri akkeri bila og oyrnalæknin bað hann gevast við at arbeiða uppá nýbygningar á Skála. Stranda bátasmiðja Dia so gjørdi, og i 1966 tók hann so stigið til sjálv- ur at fara undir at byggja og umvæla smærri útróðr- arbátar. Stranda Báta- smiðja gjerdist veruleiki. Dia greiðir frá, at tað tá vóru einar 6 skiðasmiðjur í Feroyum, men hann helt at tørvur var á eini smiðju, sum legði seg eftir at byggja og umvæla smærri útróðrarbátar. Teir bygdu so eisini ein- ar 4 20-tons bátar og einar 5-6 15 tons bátar tey fyrstu árini, men tað skuldi so vísa seg, at frakt og tollur vaks so nógv, at tað varð ikki lenandi at byggja hesar bátarnar longur. Eitt árið hevði Dia sostatt eitt nettoundir- skot uppá 200.000 kr., tí báturin teir smíðaðu, gjørdist so nógv dýrari, tí allar útreiðslur vuksu. Hetta var ein dyggur smeitur fyri Stranda Báta- smiðju, men kortini mistu ikki mótið. Síðani hava bert teir 1970 teir so ætlanin er at fara atbyggja útróðrarbátar aftur. Til tað sigur hann, at hetta má tíðin visa,um ein fær semdir til Soleiðis sum frakt og toll satsurin er í dag, er eingin møguleiki at smida smærri útróðrarbátar Dia dylur tó ikki fyri, at júst henda skipum tess støddin á verður nakað, førovingar fara at leggja seg eftir í tíðini Hvat annars viðvíkur skipasmíði í Feroyum, so heldur hann, at tað er sera nógv vert at hava hesi mongu arbeiðsplássini. — Men eg haldi ikki tað skuldi verið loyvt at bygt stór skip uttanlands. Eg eri vísur í. at bæði Skála og Tórshavnar Skipa- smiðjur eru førar fyri at halda okkara flota við lika. Tað er >hol í høvdid« at fara av landinum at byggja skip. tá vit eiga so frægar skipasmiðjur sjálvir Og Dia heldur fram: — Eg veit væl, at tað verður sagt. at tað er ofta bíligari at byggja í Noregi t.d Men vitgloyma, at vit við at byggja skip í Føroyum varðeita fleiri hundrað ar- beiðspláss og haraftrat sum fram- x erð í p 1 hésun ot ur Dia, og nú nomið ður ð poli IKK S hann alt liv sitt hevur verið javnaðarmaður Sjálvur hevur hann verið stillari hjá flokk inum og hevur sitid í nevnd KEysturovar javn aðarfelags Uppå fyrispurning hvi hann so dugliga hevur tik- ið undir við javnadar- flokkinum alt sítt liv, og hvi hann fer at gera tað i framtidini eisini, Dia, at hann er greivasonur sigur eingin Pápi min var van ligur skipasmiðjur og vit vóru 9 systkin. Tað var ikki altid vit fingu nokk Ofta var ikki breyðmoli í húsinum. Eg havi tað ti í blóðinum at halda meg til javnaðarflokkin. Tað er grógvið fast. Og hóast tidirnar í dag ikki eru tær somu sum fyrr. so haldi eg, at tað altíð verður brúk fyri einum sterkum javnaðarflokki. Sjálvandi haldi eg, at okkurt kundi verið ødrvisi, men tað er so tað. Eg fari altið at at- kveða fyri javnadarflokk- inum, sigur Dia á Treð ella Andreas Fr. Rasmus- sen, sum er rætta navn hansara, í samreðu við Tíðindablaðið Sosialin Vit ynskja Dia tillukku við feðingardegnum jan