hósdagur 24. oktober 1985síða 3

Nr. 121 — 24. oktober 1985 Norðmenn ynskja loft á foroyska rækjuveiði við Svalbard Norska Reiðarafelagið hevur sent skriv til myndugleikarnar, har teir ynskja sterri eftirlit við eitt nú foroysku og grøn- lendsku rækjuveiðini við Svalbard. Um ikki so langa tíð byrja samráðingar um sínámill- um fiskirættindi. Samráð- ingarnar við norðmenn fara uttan iva at vera torferar — skulu vit ganga eftir teirri umreðu, sum eitt nú føroyski fiski- skapurin við Svalbard fær í norsku fjølmidlunum. Nú um dagarnar hevði norska fiskivinnublaðið »Fiskaren« grein um fiski- veiðina hjá útlendskum skipum við Svalbard. Tað er norska reiðarafelagið „Fiskebátredernes For- bund<, sum hevur vent sær til bæði norska fiski- vinnufelagið og »Norges Fiskanlag« og til fiski- málaráðið og uttanrikis- málaráðið viðvíkjandi spurninginum um út- lendska veiðu við Sval- bard, íroknað teirri føroysku. Reiðarafelagið ynskir, at myndugleikarnir í teimum komandi sam- ráðingunum um síná- millum fiskirættindi seta sterri krev fram um eftir- lit við fiskiveiðini í Sval- bardsonuni. Í einum skrivi frá Reið- arafelagnum verður m.a. sagt, at tann legfreðiligi rætturin og skyldan, sum norðmenn hava viðvíkj- andi eftirliti við fiska- stovnunum í Svalbardson- uni hevur ikki givið norð- monnum tað eftirlit, sum annars er ynskiligt. Fiskiveiðan nógv ekt Víst verður á, at fiski- veiðan hjá eðrum tjóðum við Svalbard er munandi ekt hesi seinastu árini. Serliga verður víst til grønlendsku og føroysku rækjuveiduna og sponsku toskaveiðuna. Hvat við- víkur norsku veiðuni í hesum økinum, so er tað ein heilt onnur steða, vil Reiðarafelagið vera við. Orsakað av at nógv eki í Barentshavinum eru stongd, tí ov nógv av toska- og hýsuyngli hevur verið uppi í veiðini, hava norðmenn verið noyddir til at fiska meira í Sval- bardsonuni enn higartil. Sum nakað nýtt nevnir ' stýrið í Reiðarafelagnum tann vaksandi portugis- iska fiskiskapin við Sval- bard. Teir hava so kortini gingið við til at gera av- talu við norðmenn um at fiska í mesta lagi 2500 tons av toski í Svalbard- sonuni. — Tann týdnigarmesti spurningurin í framtíðini verður, í hvussu stóran mun Noreg megnar at hava eftirlit við teirri út- lendsku veiðini — í eini steðu, har fleiri av fiska- stovnunum verða sera nógv troyttir. Roknast kann við at tað i 1986/87 møguliga verða veidd millum 50.000 og 100.000 tons av toski í økinum. Reiðarafelagið vísir so á fýra tjóðir ella bólkar av tjóðum, sum hava rætti- liga ymisk áhugamál við Svalbard, og sum norð- menn hava ymsar megu- leikar at hava eftirlit við. Grenland Hvat viðvíkur grenlendsku rækjuveiðini, so hevur talan higartil bert verið um eina »spor- adiska« veiðu. Tað verður nú upplýst, at ein gren- lendskur verksmiðjutrol- ari fiskar tosk í Svalbard- sonuni. Grenland hevur annars framt eina sera stóra útbygging av fiski- flotanum, ið fyri stóran part er farin fram í Noregi við sera lagaligum fígg- Norska Reiðarafelagið vísir á, at bæði feroyingar og grenlendingar hava og eru í ferð við at útbyggja fiskiflotar sínar, sum serstakliga skulu fáa urtøkuna við Svalbard. Normenn óttast, at feroyingar og grenlendingar eisini fara at fiska tosk í Svalbardssonuni ingartreytum. Orsakað av tí vánaliga útlitinum fyri toskaveiðu í Grenlandi er grund til at óttast, at grenlendingar fara at ekja munandi um bæði rækju- og toska- veiðuna í Svalbardsonuni, sigur Reiðarafelagið. Feroyar Hvat viðvíkur Feroyum, so sigur felagið, at teir stóru feroysku rækju- og toskatrolararnir kunnu ikki vera veiðina við Sval- bard og í Barentshavinum fyriuttan. Feroyingar hava fingið toska- og lodnukvotu frá norðmonnum og russum í Barentshavinum, tilsam- ans 30.000 tons av lodnu og 7000-8000 tons av toski/hýsu. Við Svalbard fiska feroyingar rækjur. Feroyingar eru so gott sum útihýstir í Grenlandi. Annars hava feroyingar bygt fleiri nýggj verk- smiðjuskip í Noregi við sera lagaligum fíggingar- treytum. Í letuni verður ein ætlan gjørd um at byggja 16 nýggj fiskiskip. 8-10 av teimum verða helst bygd í Noregi. Øll hesi skipini skulu klåra seg vid at fiska vid Sval- bard og i Barentshav- inum. Tað eru tí av álvara orsekir til at bera ótta fyri ektari toskaveiði við Sval- bard, sigur Reiðarafelagið. Spania/Portugal (EF) Víðari verður sagt, at Spania hevur verið stersta hóttanin við teirri stóru toskaveiðini. Hetta kemst so av tí, at landið er úti- hýst í Kanada. Spania hevur annars ein fiski- flota, sum eftir stuttari tíð kann økja sína veiðu heilt nógv, um hetta verður neyðugt. Portugal hevur í sínum kvotasamráðingum við norðmenn avmarkað sína veiðu til 2500 tons av toski. Norðmenn meta ikki, at nakar vandi er við hesi veiðuni. EF hevur í veruleik- anum góðtikið at >skikka sær væl< í Svalbardeki, tá talan er um tosk, tí kvotan í norskum eki norðan fyri 627N eisini fevnir um fiskiveiðu við Svalbard. Tað sama er galdandi fyri lodnu. Tá talan er um rækjur, hava tað verið „sporadiske tillep< til franska, bretska, italska og danska veiðu. Negdir- nar hava kortini verið smáar. Reiðarafelagið vísir ann- ars á, at tá Portugal og Spania koma upp í EF 1. januar 1986 verða helst betri meguleikar at fáa eftirlit við fiskiveiðini við Svalbard. Eystanlond Um eystureuropeisk lond verður sagt, at eitt nú Bul- garia og Eysturtýskland hava eina avmarkaða veiðu í Svalbardsonuni. Neyvan er orsøk til at halda, at hesi londini sam- an við Pólandi fara at skapa serstakar trupul- leikar í framtíðini. — tí, sigur Reiðarafelag- ið, at tað verður neyðugt at virka fyri, at sterri eftirlit fæst við fiski- veiðini hjá Grenlandi, Feroyum og EF í Sval- bardsonuni. — Hóast bæði Fiski- og Uttanríkismálaráðini leggja stóran dent á hesar spurningar, so er helst neyðugt, at vinnan sjálv eisini framhaldandi leggur trýst á myndugleikarnar. Hetta er serliga aktuelt, nú veiðan hevur verið so góð. Hvat viðvíkur bæði Grenlandi og Feroyum, so kunnu norðurlendskar metingar koma við inn í myndina, metingar, sum kunnu fáa politiskan týdn- ing og verða við til at leggja eitt trýst, sum verður til skaða fyri norsk fiskiveiðiáhugamál. Niðursteða Stýrið í norska reiðara- felagnum kemur til hesa niðursteðu : 1. Økta utlendska veiðan í Svalbardsonuni kann hava álvarsligar fylgjur. Telini fyri veiðuna higartil í ár vísa, at talan er um munandi ekta veiðu. Nýggja steðan hjá fiskastovnunum ger, at spurningurin og tervurin á at seta loft á útlendsku veiðuna gerst meira týdn- ingarmikil enn nakrantíð. 2.Tað hevur stóran týdning at leggja merki til tað paradoksið, at bæði Grenland og Freoyar við hjálp av norskum útflutn- ingskreditti nútímansgera og byggja ein sera stóran flota av verksmiðju- skipum, sum fer at skapa ekt trýst við fiskiveiðini við Svalbard og meguliga eisini í Barentshavinum. Um somu tíð fær norski flotin, sum fiskar í hesum ekinum, ikki somu treytir at virka undir eitt nú við- víkjandi nútímansgerð o.l. 3. Møguleikarnir at meiri eftirlit vid utlendsku veiðuna i Svalbardsonuni eiga at verða kannaðir, antin við sáttmálum við tey aktuellu londini, ella við at fremja enn sterri norskt legfreðiligt vald í Svalbardsonuni. At enda sigur stýrið í Reiðarafelagnum, at tað hevur stóran týdning at fáa fáa eftirlit við sponsku toskaveiðuna, nú landið gerst limur í EF. jan