leygardagur 28. desember 1985síða 18

Síða 18 Íslendingar óðtaka NATO og Keflavikar steðina Meirlutin av íslendingum meinar, at Keflavíkarsteðin verjir trygdina í Íslandi, somuleiðis sum hon styrkir búskapin. Minnilutin meinar, at Keflavíkarsteðin hevur ringa ávirkan á íslendingar og ger Ísland fíggarliga bundið at USA Awaca-flogfarid, ið er mest framkomna radarflogfar í heiminum. Tvey slík hava tilhald á Keflavíkarsteðini Amerikanskir hermenn komu av fyrstan tíð til Íslands í 1941, tá teir avloystu eingilsku herliðini, ið hevdu hersett Ís- land. Tá kriggið var av, gjørdu amerikan- arar og íslendingar eina fyribils avtalu um, at amerikanarar kundu hava loyvi at nýta flogvellin í samband við herlið- ini, teir hevdu í Týsklandi. Í 1951 var ein endalig avtala gjørd um, at amerikanarar aftur kundu opna staðina í Keflavík, og síðani tå hava amerikansk herlið havt fasta stød har. Uppgávur og útgerð á Keflavikarstødini Uppgávurnar hjá Keflavíkarsteðini eru byttar upp í fýra: 1. At verja Island. 2. Eftirlitsstød. 3. Utgerdarstød. 4. Bjargingartænasta. Fyri at fullføra hesar uppgávur eru tvær minni stødir, ein radarstød í Hefn og ein útgerðarsteð á Hvalfjørdinum, knýttar at Keflavíkarsteðini. Ísland er liður í fleiri radarketum, sum hava til uppgávu at ávara ímóti og skráseta sovjetisk flogfer og kavbátar. Sum demi um hesar radarketur er Early-Warning ketan, sum eisini stødin á Sornfelli er ein liður í. Hendan hevur til uppgávu at skráseta flogfer. Ein onnur keta sum Island er liður í er SOSUS-ket- an, ið hevur til uppgávu at skráseta kav- bátar. Tað er ein kaðal, ið gongur frá Grenlandi til Skotlands. Kaðalin er út- gjørdur við smáum mikrofonum sum kunnu siga frá tá ein fremmandur kav- bátur fer fram við. Sum liður í radarskipanini eru eisini tvey AWACS radarflogfer, sum eru av heimsins mest framkomnu radarflogfer- um, á steðini. Flogferini hava dagligt eftirlit við økinum norðan fyri Ísland, norð til Jan-Mayen og langt eystur. Fyri at staðin í Keflavík skal vera fer fyri at halda óviðkomandi flogferum burtur frá islendskum loftrúmi, er stødin útgjerd við Phanton jagarum. Steðin hevur eisini bumbuflogfer av slagnum Orion, sum eru fer fyri at oyði- leggja kavbátar. Í samband við bjargingartænastuna, hevur staðin tyrlur sum altid eru til reiðar. Hesar tyrlur hava, sambært Sig- þór Eydal talsmanni á stødini, bjargað 210 sjómonnum síðani 1971. Til at hava flogfer og annað, ið er knytt at steðini, virkið, eru nógvir amerikanarar í Keflavík. Samlaða talið er gott 5000. Av hesum eru um 2000 hjúnarfelagar og bern teirra ið arbeiða har. Talið av íslendingum ið arbeiða á steðini er um 1050. Stødin gjørd nútíðarhóskandi Amerikanska stjórnin hevur sett 1 mia. $ av næstu fimm árini til at gera Kefla- vikarstødina, og tað ið til hoyrir, meir nútíðarhóskandi. Hendan milliardin Sosialurin Nr. 147 — 28. desember 1985 3. g á Studentaskúlanum í Gøtu, sum hevur verið á námsferð í Íslandi, hevur gjørt greinarød frá ferðini. Fyrsta greinin var í Søsialinum hós- dagin. Hon var um íslendsku kvotaskipanina. Hinar greinirnar koma í teimum bæstu bleðunum. dollars, skal m.a. nýtast til 18 framkom- in F-15 stríðsflogfer, sum koma ístaðin fyri 13 Phantom F-4E. Harafturat skulu flogferini útgerast til at taka meir brennievni enn áður, sum liður í ektari eftiransan av hernaðarvirksemi longur í landnyrðing. Talan er eisini um tvey nýggj AWACS radarflogfer, sum eisini styrkir eftirlitið við norðatlantshav- inum USA er í ferð við at byggja ein nýggj an floghavnsbygning til almenna nýtslu, men sum i krigstíð er ætlaður einans at vera undir amerikanskum eftirliti Nútíðarhóskingin umfatar harafturat eina sterka kommando- og eftiransing armiðsteð. Ísland er liður í fleiri eftiransingar ketum og innan hetta øki verða nútíðar- hóskingar eisini framdar. Eitt nú DEW- ketan, sum gongur frá Íslandi gjøgnum Grenland, Canada og upp til Alaska er, fráfyrr bert at kunna skráseta flogfer, Hjálmar W. Hanneson, fulltrúi í uttan- ríkisráðnum, hvers abbi var feroyingur nú útbygd til eisini at kunna skráseta smærri »missilir« Eisini er ætlan frammi um at byggja tvær nýggjar radarsteðir á norðeystur og norðvesturlandinum, sum skal vera liður í NADS radarketuni. ið skal ganga frá Grenlandi til Feroya. Hetta skal eisini økja um eftirlitið við tí hernaðar liga tydningarmik skinum millun Grønland, Island og Noreg Orsøkin til tær útbyggir ansgerðir, ið er kulu fremjast Keflavíkarsteðini, í allar liður í ti ekta eftirliti, USA ynsi ha við Norðat lantshavið, sum er Bið sera iydning armikið hernað Ein grund til hetta er, at Sovjet hevu ið kunnu rekka málum í USA heilt frá Svalbardsleiðini. Fyri at USA skal hava meguleika til at beina fyri hesum, er neyðugt fyri teir at vita, hvar teir eru staddir. Norðurlendska javnvágin Keflavíkarsteðin er ikki uttan týdning í norðurlendskum samanhangi, ti hon er ein týðandi liður í norðurlendsku javn- vágini. Hetta er týðuliga komið til sjóndar eitt nú i 1956 og 1971, tá Alþýðuflokk- urin og Framsóknarflokkurin sótu í stjórn og hevdu ætlanir um at siga av- taluna um stødina upp. Sambært sam- reðu við Hjálmar W. Hanneson, fulltrúa í uttanríkisráðnum, fekk íslendska stjórnin tá áheitan frá bæði donsku, norsku og svensku stjórnini um at sleppa hesum ætlanum. Svenskir her- nadarserfrødingar meintu, at hetta vildi økja munandi um altjóða spenningin í Norðurlondum. Serfreðingarnir meintu, at um stødin í Keflavík varð nidurløgd, vildi ein verið bygd í Noregi í staðin. Hetta bar í sær, at Sovjet fór at krevja loyvi til at seta upp verjuútgerð í Finn- landi. >Sveríki, ið er uttanveltað, var sostatt við til at forða fyri at stødin í Keflavík var nidurløgd«, sigur Hjálmar W. Hanneson at enda, hvers abbi ann- ars var føroyingur. Stødan hjå veljarunum til hernadarmål Frå ti, at amerikanarar byrjadu virksemi sitt å Islandi, hevur ein partur av islendska fólkinum verið ímóti hesum,