týsdagur 25. mars 1986síða 2

Síða 2 tíðindablaðið Ein vakin pressa er besta trygdin fyri demokratii Í einum dagblaði herfyri vildi O.B. hava Útvarp Føroya til at lýsa støduna hjá »båtaflottarfolkinum« úr Vietnam sum flyggja undan kommunistiska styrsinum i landinum. Eg dugi sjålvandi ikki at siga um U.F. tekur uppskot hansara til eftir- tektar, men um so er, eigur endiliga ikki at gloymast orsøkin til hvi tey gjørdust flóttarfólk. Sum ellum kunnugt endaði hjålandakrigg) Fraklands i Vietnam vid, at franski generalurin de Castries saman vid monn- um sinum gav seg yvir til vietnamesarar, eftir at hesir hevdu vunnið tann endaliga bardagan um franska skansan Dien Bien Phu undir leiðslu av navnframa generali teirra Giap. (Viðmerkjast kann í hesum samanhangi um general Giap, at hesin júst ikki hevði nakran alsk til fraklendingar aftaná at kona hansara var dripin í franskari fangalegu). Amerikumenn stóðu longu tá til reiðar at >taka um endan< aftaná frak- lendingar og royna at leggja Suðurvietnam und- ir seg, ella í hvussu so er, royna at gera tað til teirra serliga »åhugamål«. Hes- ar royndir endaðu 20 ár seinni við einum skammi- ligum ósigri fyri amerik- anarar, og sum enn tann dagin idag er eitt blødandi sár í amerikansku sálini. Tað sum einahelst gjerdi, at amerikanarar taptu kríggið var júst tann vakna pressan. Hvenn dag, ár út og ár inn fingu amerikanarar aft- urvið kveldkaffinum, bjóðað ræðuligar myndir av meiningsleysa kríggi teirra í einum fjarskotnum fátækum landi, har fólkið aftaná mong krigsár ímóti fraklendingum, nú vóru brend til deyðis — menn, kvinnur og bern — av amerikanskum napalm- bumbum. hetta vakti slíka and- stygd í vanliga amerikan- aranum, at andstæðan ímóti hesum ræðleikanum vaks stødugt, og at enda sigraði. Hetta prógvaði einaferð enn — og mangan síðani — at ein vakin pressa er besta trygd fyri demokratiið Men heygarnir í Penta gon leikaðu egiliga i. Te) vildu steðga leysu terrorbumbingini og hópmorðunum av verju- melnings- leysum civilistum, vóru av vidgongdum hegra- sinnaðum skýrd kommun- istar. O.B. sigur m.a.: >Navnið Vietnam hvarv úr tíðindamonopolunum tá amerikanarar góvust við royndum teirra at bjarga landinum undan kommunistiskar her- tku«. Hertil er at siga: Um amerikanarar hildu fram vid »bjargingarroyndum« teirra, so hvar ikki bert navnid, men alt Vietnam sum tað var. Sjálvandi er flóttar- fólkastreymurin av >báta- følki« úr Vietnam ein sorgarleikur, og áttu am- erikumenn sjálvandi at hjálpt meira til fyri at loysa hesar trupulleikar sum teir sjálvir hevdu skapt, ístaðin fyri at stinga av, og yvirláta hondlangarar sínar til hevndartiltek vinnarans. Vietnamesiskir borgar- ar — oftani av kinesiskum upprina — streymaðu i túsundatali av landinum, og kostnaðurin at koma sær umborð á onkran »plimsollara« var eisini høgur. Orsøkin til, at ameriku- menn heldur ikki vunnu sær nakrar sigrar av tydn- ingi undir bardøgunum var jå tann, at sjålvt um FNL — stuðlaðir av norð- urvietnamesarum — vóru munandi verri útgjerdir vápnarliga, høvdu teir tó ein fleiri ferðir hægri moral enn amerikansku soldatarnir. FNL bardust fyri sítt egna lands frælsi og fri- unum og vunnu. Am- erikumenn hevdu sjáldan ánilsi um hví teir vóru staddir í hesum fjarskotna landi, og hvat teir bardust fyri. Sum tíðin leið, vóru hesir so erkymlaðir av alkoholmisnýtslu og narkotika, at teir høvdu bert eitt í hevdinum, og tað var at sleppa sær heimaftur til USA. Ja tað gjørdist vandamikið, at vera heryvirmaður á her- mótinum, tí fleiri vórðu skotnir av sínum egnu monnum: Hj nógvum amerik ungum monnum var einasta liviliga staðið fyri at fáa eina út- teir) og annars eina trygga fram- tid. Aftaná stutta polit- iska heilatváing um tann kommunistiska vandan, vórðu teir so sendir til Vietnam. Eg sá einaferð eina slíka uppteku av rekruttum í einari sjóvarpssending. Ein sersjantur fortaldi vitt og breitt um komm- unismu og sosialismu fyri hesum ungu monnum. Knappliga spyr ein teirra „but what about Swed- en?< (hvat er Svøriki?). Sersjanturin misti sjálv- andi tráðin, hann hevði sjálvandi íkki roknað við, at nakar teirra kendi nakað til sosialistiska kongaríkið Svøriki. Men stutt eftir mannadi hann seg upp og segði, at Svø- ríki toppaði á listanum við sjálvmorðum, orsakað av sosialismuni. Her er sjálvandi neyð- ugt at skjóta inn hví am- erikanarar høvdu og hava illvilja ímóti Svøriki. Or- søkirnar eru i minum eygum tvær: 1. Palme gekk sum svenskur ráðharri krav- gongu í Stockholm saman við norðurvietnamesarum ímóti Vietnamkrignum. 2. Sveríki lá sum sosial- istiskt land langt framm- anfyri USA í vælferð og rikidømi. Og hetta er ímóti allari amerikanskari uppfatan. Hetta kann als ikki lata seg gera sambært „the american way of life«. Tað var heldur ikki av ongum, at Palme varð væl eygleiddur av CIA. Tá amerikanarar hevdu sum flest av hermonnum í Suðurvietnam vóru teir 550.000 í tali og alt til fánýtis. Ístaðin fyri at seta hampafólk at stýra Viet- nam, settu amerikanarar nakrar av teim sterstu kriminellu og korruptu búrhundunum teir kundu fáa hendur á. Ja ein teirra, Cao Cy segðist vera fyrr- verandi narkosmuglari. Ovastin fyri Suðurviet- namesiksa gestapo Nhu (bróður fyrrv. forsetan Diem) framdi í sínum opiumsrúsi hópin av yvir- gangi og morðum á and- steðuna, og sigst hesin vera ein av hevuðsorsek- unum tilat FNL av álvara gerdi vart ið seg At kun Kennedy forseti ikki longur góðtaka rå og syrgdi Søgur vilja vera við, at Kennedy var skelkadur tå Nr. 35 — 25. mars 1986 hann frætti, at stjórnar- skiftið í Saigon hevði ført við sær, at Diem og bróð- urin vóru jagstraðir í gøt- unum í Saigon, koyrdir burtur í einum bili og skotnir. Well, bjargingarroyndir USA's í Vietnam gjerdist ein stórur og ræðuligur sorgarleikur frá byrjan til enda, og er ikki av enn. Líka til tað seinasta gjørdu amerikanarar fundamental og katastrof- al mistøk hernadarliga og umsitingarliga. Sjålvt aftanå at fridar- avtalan var undirskrivad i Paris í 1973 royndi Suður- vietnamesiski forsetin van Thieu av allari megi at basa FNL, men uttan úr- slit. Samstundis basti hann allari andsteðu í Suðurvietnam sum royndi at yvirhalda friðarav- taluna sambært Paris- sáttmálan. Men endin var nær 23. apríl 1976 sigur am erikanski forsetin Ford >USA hevur sína hjáveru í flest øll m'nast Helikoptarar håsatekjum til onsk krigsskip utfyri viet- namesisku strondini Ræðslusligin folk heingja seg uppundir hjólupp hongini á flogførum, og detta niður yvir havinum uttanfyri Saigon Prísurin á krignum var hesin: Vietnam: 1 mill. dripin USA: 65.000 dripin endad Vietnam«. Og endan flúgva úr amerik Kostnaður í US-doll- arum frá 1965—1973: 165,1 milliard. Uttan at vilja tað sjálvt, kastar USA fleiri og fleiri lond í fevningin á kominunismuni. Vietnam var onki undantak. Sum vanligt settu teir bert eina treyt til Sudurvietnam- esisku marionetturnar i forsetastólunum : Teir skuldu vera antikomm- unistar burturav. Alt annað sýntis „second hand«. Nu er søgan gud hjålpi okkum vid at endurtaka seg i Nicaragua. Aftur her gjørdu amerikanarar klassiska mistakið. Teir hildu Somoza familjuna við ræði, tí hesir jassarnir vóru av argastu komm- unista-jagstrarum, men samstundis mest korr- upti, órættvísu og ódemo- kratisku bølmenni, nøkur bananrepublikk hevur fostrad. Soleiðis var Fidel Castro á Cuba. Hann var als ongin kommunistur tá hann tók valdið á Cuba í 1959. Men hann nerti við »amerikanska har meginparturin var matia eisini vid so skjótt ogn< ogn hjá skálkum úr Miami. slóðu amerikanar ar hondina av honum steðgaðu allari innflyting av sukri, og ætlaðu so statt at oyðileggja Cuba Hvat hjá Castro at gera enn at venda sær til Sovjetsam- veldið? Hendan segan kemur tíverri at endurtaka seg ferð eftir ferð, inntil amerikanarar vidganga, at risafyritøkur teirra s.s. United Fruits og ITT ikki hava ognarrættin til lond ini i Midamerika. annað var Upplestur og sangur úr Finnlands- svenskum At O.B. citerar okkurt. hann hevur lisið úr >Det Bedste« kann eg íkki reypa mær av, skuldi eg gjert slíkt, hevði eg í hvussu so er ikki sagt tað fyri nøkrum. Tann seinasti eg hoyrdi argaðan við at grunda meiningar og verðaldar- uppfatan sína á lesnað úr »Det Bedste« er Ronald Reagan. Tað var dóttir hansara Patti sum gjerdi tað í bók sínar um upp- veksturin í tí Reaganska barndómsheiminum. Hetta var ikki vælumtókt í Hvítu Húsunum siga keldur. Apropos Vietnam: Patti luttók sjálv í krav- gongunum ímóti Viet- namkrignum í sínari ti Hetta varð sjálvandi ikki serliga væl umtókt í teirri californisku guvernerbúð- ini hjá fólkaflokspápan um H.N. tá ið grønt lýsir df Í kveld kl. 8 verður upp- lestur og sangur úr finn- lands-svenskum í Norður- landa Húsinum. Tað eru teir tríggir Os- ten Engstrøm, Sture Eg- holm og Hans Berndtson, sum syngja og lesa. Hesir tríggir eru í letuni í Feroyum og hava sjón- leikaraskeið við feroysk- um sjónleikarum. Osten Engstrøm, Sture Egholm og Hans Berndtson eru í løtuni i Feroyum og hava skeið við føroyskum sjónleikarum.