hósdagur 3. apríl 1986síða 8

Síða 8 Nekur orð um eina Ohending Tá ið eg var á fótum, leyg- ardagin tann 8. mars, millum klokkan hålvgum átta og átta, hoyrdi eg í Útvarp Feroya eina kvinnuredd syngja á fronskum. Hon, sum sang, var Edith Piaf, henda mæta franska sangarinnan, ið geislaði sum ein firvaldur seinast í fimti- og fyrst í seksti- árunum, til ovnurin innan í henni brendi hana upp í 1963. Hetta var, fyri meg, byrjanin til ein tann sjáldsamasta dagin hjá Útvarpi Feroya og eitt tað vakrasta kapitlið í ment- unarsegu okkara. Onkur hevði fingið tað geniala hugskot at lata Útvarpið tulka kvinnuna henda dagin, hennara lagnu, hennara verð og hennara verrir, fakfelagsligar, list- arligar og aðrar, í ment- unarlívi okkara. Har vóru tær, okkara detur og systrar og mammur og ommur, úr ellum ættum, lukkuligar og nívdar, einsamallar, forelskadar, læandi, syrgjandi, slopnar heilskapaðar undan — ella meiðslaðar av — hesum tunga, sorlandi, kall- mansliga bulldozaranum, sum 20. eld í grundini er. Tær, sum kveiktu lív, vardu tað, syrgdu um tað, meðan myrkir valdsharrar í blindum Thanatosdrátti ruddu vegin móti oyði- merkini. Marlene Diet- rich, Billie Holiday, Edith Piaf. Eisini tær, sum spruttu úr okkara heim- ligu mold, vóru at hoyra, stríðskvinnur sum Andrea Árting, bláklokkurnar, Duruta Dam, Anna sofía í Brekkunum, Nicolina á Kamarinum og mangar, mangar aðrar. Fyri ein part kom Út- varp Feroya henda dagin at endurspegla ta stóru 8. mars-stevnuna, sum varð hildin i Norðurlanda- húsinum fríggjadagin 7. og leygardagin 8. mars. Nakrir av fyrilestrunum, sum vórðu hildnir í Norð- urlagdahusinum, vórðu sendir beinleiðis í Ut- varpinum. Í einum eftir minum tykki forvitnis- ligum fyrilestri greiddi Malan Simonsen frá fer- oyskum skrivandi kvinn- um, og visti tú tað ikki frammanundan, fekk tú har at vita, at tann fyrsti føroyingur, sum yrkti veruligar yrkingar (og góðar yrkingar!), var ikki, sum higartil hildið og sagt, Janus Djurhuus, men ein ung sandsgenta, sum æt Billa Hansen. Anna Debes Hentze og Sigrun Samuelsen tóku í sínum fyrilestrum alko- holtrupulleikarnar hjá før- oyskum kvinnum upp, ruddiliga og djúptbor- andi, so áhoyrarin fekk at vita, at her ikki var talan um persónlig brek, men um sorgarleikir, íkomnar av sosialum umsteðum, ov fáum avbjóðingum og kynsligum mismuni. Ég kann ikki hugsa mær ann- að enn at fyrilestrar sum hesir — umframt at vísa á ein útveg — mugu hava lætt um skuldabyrðina hjá í hvussu er onkrari einsamallari kvinnu. Tað, sum kom fram í Útvarpinum, var kortini — sum rimiligt er — bara ein partur av tí nýggja, spennandi og fyri føroysk- ar kvinnur stimbrandi til- fari, sum var borið fram á 8. mars-stevnuni. Og eg má viðganga, at sum dag- urin leið, leitaði mín hugur út á Sosialin. Her, hugs- aði eg við mær sjálvum, var veruliga nakað at tríva í hjá hesum frísinn- aða, framburðarhugaða og sosiala blaðnum, sum m.a. eg havi so stóran tokka til. Her var kvinn- an, lýst úr ymiskum sjón- arhornum. Her vóru fyri- lestrar at bera víðari. Her vóru træðrir at taka upp. Her var hevi til at gera samreður. Eg sá fyri mær blaðkvinnuna á Sosialin- um, fúkandi niðan í Norð- urlandahúsið, fús at lofta hesum gloypibitanum, sum hon fekk, næstan fyri einki. Eg sá fyri mær, í Sosialinum vikuna eftir, eina opnu, kanska tvær, við spennandi tilfari. Myndir, samreður, hug- leiðingar. Kvinnan í seg- uni, kvinnan í bókment- unum, kvinnan í sosiala meldrinum. Ein samreða við ella grein um Jytte Villadsen hevði varpað ljós á hennara atfinningar móti tí í summar mátar óvísindaligu, kallsmans- merktu psykiatriini. Ella tak kvinnuna í smábarna- familjini, ein tann mest kroysti samfelagsbólkur í dag. senn — alskyns trupul- leikar, húsatrupulleikar, peningaligir trupulleikar, ovarbeiði, beinleiðis or- sakað av, at so striltið gongur at broyta kyns- leikpartarnar. Sjúka og burðardepressión eru fruktirnar av hesum. Kvinnurnar geva sær sjálvum alla skyldina, og hetta ger skilið uppaftur verri. Í Norðurlanda- húsinum var víst á, at skyldin m.a. er at finna í samfelagnum og einum avoldaðum, skeivum ar- beiðsbýti kynjanna mill- um í heiminum. At ávísa hetta og peika á ein útveg — hetta er sosialt, sam- hugi við lít — og í tokum tíma! Týsdagur kom. Í- Sos- ialinum var dúgliga skriv- að um tiltøk, sum høvdu verið um vikuskiftið. Um 8. mars-tiltakið í Norður- landahúsinum stóð ikki eitt orð. Blaðkvinnan, hugsaði eg við mær sjálv- um, vil gera sær ómak, situr og kínir sínum rúgvismikla tilfari, fín- pussar tað. Hósdagur kom. Framvegis einki um stevnuna. Leygardagur kom. Framvegis tegn um stevnuna. Nú er ein vika gingin afturat. Framvegis hevur Sosialurin einki grett um tann dagin, sum — undir liðini á 1. mei — er tann týdningarmesti í árinum. Veruleikin er — sum vit ell vita — ikki tað, sum hendir. Veruleikin er okk- ara mynd av tí, sum hendir, mytan, segan. Veruleikin er tað, sum fjølmidlarnir siga er hent. Hetta er eitt av hevuðs- evnunum í skaldseguni 1984 eftir George Orwell. Orwell greiðir frá einum marrusamfelag, har tað ber til — sum tað lystir teimum ráðandi — at kuta burtur og skoyta uppí, stødugt at umskapa veru- leikan, at gera tað óhenda hent og tað henda óhent. Stevnan í Norðurlanda- húsinum tann 7. og 8. mars kom — hjá teimum, sum styðja seg til Sosialin sum tidindablad — at vera ein óhending. Nr. 36 — 3. april 1986 at hesar viðmerkingar eru skrivaðar av illvilja til Sosialin ella blaðfólkini har, fer hann skeivur. Tað er nettup mín samhugi við hesum blað, sum noyðir meg at koma við hesum atfinningum. Blaðfólkini á Sosialinum hava ta sein- astu tíðina viðhvert havt lyndi til at fjeppast uppi í teimum mætu. Satt at siga, mangan krevst ikki meira enn at tað lotar úr einum reiðaradyntli, so eru blaðfólk á staðnum, við penni og myndatólum. Tað hevði ikki misprýtt blaðið onkuntíð at tikið upp trupulleikarnar hjá teimum kleimdu og gloymdu. Tað hevði ikki misprýtt blaðið, um eitt dism av yin var latið út í henda eintáttaða, Um nakar heldur, sama, tungliga stígandi skaran av reiðarum, bankastjórum, advokat- um, alarum, uppfinnarum og selustjórum, sum eiga blaðsins teigar. Sjálvandi veit eg ikki, hvat ið býr undir óhend- álvar- | ingini. Smásinni? Hug- móð? Fávitska? Líka- | sæla? Men eitt er vist. Leiðin burtur frá javnaðarstevn- | uni er steinsett við óhend- ingum av hesum slag. Hver verður tann næsti dagurin, ið má víkja fyri ti orwellsku skurðviðgerð- ini? 1. mei? Hanus Andreassen Service á Frælsinum, tif. 1 2112 3800 Tórshavn Viðmerking um Olof Palme Nú er Olof Palme farin undir grønu torvu, og ti | hesi orð til Óla Breckmann log- hevur fólkatingsmann rad og tingsmann | verið skrivað í feroysku um Olof varð blødunum nógv Palme hann dripin februar. Men tíni orð skulu ikki fara afturvið borðinum tí her er nakað heilt galið Jógvan Sundstein skrivar í Dagblaðnum 17 síðani IR | mars, at ell taka undir við minningarorðunum hjá tingformanninum. Hvat við tær O.B! ? tú má ge3va eina frágreiðing um tína steðu hesum viðv. — tú hevur jú eina grein í Dag- blaðnum 19. mars at svara uppá? Tú skrivar at enda i somu grein (citat: »og tå Vårharra og tann stóra vónin, sum stendur øllum í boði, ikki verða tikin upp á tunguna við jarðarferð- ina« citat slutt). Tå Olof Palme bleiv jarðaður, vórðu tey av- varðandi og næstu vinir hansara til staðar í kirkju- garðinum, og har bleiv lis- ið fyrra Korintbræv, 13 kapittul av biskuppinum í Stokkhólmi versið Les tað sein- asta tu manst nokk, sum vit onnur van ligu menniskju, ynskja og vilja tað sama — ella? Javnaðarfjeldin i Norðurlondum hevur mist ein stóran hugsjónar- mann. Palme fevndi víða. Les í danska blaðn- um Information nr. 58 í ár. har hann sigur sína hugs- an um steðuna í Afghani- stan.»Invasionen i Af- ghanistan var en historisk fejltagelse« jú hann legði ikki fingrarnar imill- um frá hegra vonginum til so vinstra vongin av stør- veldunum. Oli Breckmann følka- tingsmaður, tann skriv- ing um Olof Palme í Dag- bleðunum frá tínari síðu, er tín sek, men millum manna er vanvirðing stór, tí meðan gjóstur kemur av Traðarvegi, fella tár á Sveavágen. Havnarmaður Kina — Taiwan A síni herferð at spilla sosialismuna út, valdi for- sprákari Fólkafloksins, O.B., at bera tað sosialist- iska Kina saman við tað kapitalistiska Taiwan. Tey, sum kenna seguna hjá Kina, vita, at tað var Mao, sum fekk tað kines- iska ríkið upp aftur á føtur, eftir at hava ligið í vesæludemi og sterstu vanrekt av ymsum kor- ruptum kapitalistastjórn- um. Mao var tann fyrsti leiðarin, sum gav sær far um bendurnar — yvir 95% av fólkinum tá, og hann rak ta ríku kraddarastætt- ina út á oynna Taiwan. Meðan tað vanliga kinesiska fólkið á megin- landinum spakuliga stæv- aði seg upp á eitt liviligt steði, kundu ríkfólkini á Taiwan (sum hevdu tikið landsins pening og ognir við sær) fara undir sítt prestisjuprojekt. Men har varð ikki talan um nakra kapping á jevnum feti, sum falsarin O.B. vil vera við. Taiwan fekk beistið USA til at seta handilsligt og diplomatiskt boykott og revsing í verk móti tí nýggja Kina, meðan USA stuðlaði Taiwan á allan hugsandi hátt, pumpaðu pening í landið. — Er tað tá undarligt, at hagtelini (sum stóðu í DB) eru til fyrimuns hjá Taiwan? Um O.B. vildi víst eina sakliga mynd av Kina, hevði hann ikki samanborið tað, eitt stórveldi, við ein pinku- ling sum Taiwan, men við ein javnlika sum td. India! Men tað hevði ikki verið til fyrimuns fyri tað kapitalistiska India ! Men o.B. man hava hoyrt grett, at tað tai- wanska stýrið (sum ann- ars er líka korrupt sum tað hjá Ferdinand Marcos var) gevur sínum erinda- sveinum ókeypis ferðir til landið. Og kanska fær hann ókeypis massasju hvenn dag frá teimum prostitueraðu ein hevuðsvinna (í tráð við besta kapitalistiska moral) sum hann av onkr- ari grund ikki tók við í hagtelum sínum. Legið, at Chile og Suðurafrika enn ikki hava boðið Fólkafloksforsprák- aranum at vitja, tí fáur hevur so inniliga lovprísað teimum stýrunum, hann. Annars skjóti eg upp fyri Fólkaflokkinum at lata forspråkaran tjera svartan og senda hann til Suðurafrika ein túr at vita, um tað er satt, sum heimspressan skrivar, og sum O.B. påstendur er lygn! sum Eygleiðari