týsdagur 4. mars 1986síða 3

Nr. 26 — 4. mars 1986 - Eisini i Feroyum verður tað meira og meira van- ligt, at kvinnur smakka sær á. Og summar teirra so nógv, at talað verður um rúsdrekkamisnýtslu Úrslitið er, at fleiri teirra tervar hjálp At menn hava drukkið ov nógv er gamalt. Men hví eru tað nú eisini kvinnur, sum ikki duga sær hógv við rúsdrekka? Henda spurning hava Anna D. Hentze og Sig- run Samuelsen, sum báðar lesa sålarfrødi, kannað og skrivað hevuðsuppgávu um Tað var ikki so vanligt fyrr í tíðini, at kvinnur tóku eitt glas ella bæði tvey. Tosað varð niður- Ingeborg Vinther: setandi um tær, ið komdu sær tað Kvinnurnar gingu á odda í fráhaldsar- beiðinum, og í 1899 stovn- aðu kvinnur í Havn sítt egna fráhaldsfelag. Tær bóru ótta fyri, at kvinnur í Feroyum eins og í eðrum londum fóru at drekka, tí tað var Osømiligt. Anna og Sigrun hava tosað við eldri kvinnur og við kvinnur, ið hava lagt sær ymiskt í geyma um kvinnur og rúsdrekka. Hildið verður, at tað vant uppá seg við fiska- arbeiðinum í 20- og 30-ár- unum. Fiskagenturnar búðu ofta illa og vóru langt frá húsi og heimi. Men Anna og Sigrun taka tó fyrivarni, ti at vera Ég tók avleið- ingarnar Heimahjálpararnir = vóru ikki meira enn farnir aftur til arbeiðis eftir 18 daga langt verkfall við góðum úrsliti eftir teirra tykki, tá tíðindi komu fram um, at Ingeborg Vinther hevði sagt seg úr Javnaðar- flokkinum. Ingeborg Vinther, formaður í Føroya Arbeiðarafelag, hevur í nógv ár sitið í starvsnevndini hjá Javn- aðarflokkinum. Nú hevur hon sagt seg úr bæði Vágs Javnaðarfelag = og úr starvsnevndini. — Eg havi tikið avleið- ingarnar av tí stødu, Javn- aðarflokkurin hevur havt seinastu tíðina. Serliga undir verkfallinum hjá heimahjálparunum, tá eitt satt undirgravingar- arbeiði varð gjert móti fakrersluni, sigur Inge- borg Vinther við Sosialin. Hon heldur, at Landsstýr- ið, ið kallar seg arbeiðara- landsstýri, hevur fert ein ógvuliga óvinarligan politikk móti fakfeløg- unum. — Eg eri formaður i Føroya Arbeiðarafelag, men eg kundi hvørki góð- taka ella verja politikkin hjá Landsstyrinum. Eg eri Kannað hvi kvinnur drekka Anna D. Hentze og Sigrun Samuelsen hava kannað og skrivað høvudsuppgåvu um kvinnur við rúsdrekkatrupul- leikum. Hesum greiða tær frá næsta , vikuskiftið fiskagenta varð ikki mett so hegt; onnur hava sæð niður á tær, og kanska eru frásagnirnar um fiska- genturnar og teirra drekk- ari ov nógv avgjerdar Tey ríkari, kvinnur og menn, drukku eisini, men tey varð ikki tosað um. Tá Feroyar vórðu her- settar, og eingilskmenn- inir komu til landið í stór- um tali, fóru fleiri kvinnur at drekka, siga frásagnir- nar. Nevnt verður eisini tíðarskeiðið í 60-árunum, tá nógv fólk flutti til Havnar, og kvinnur í stór- um tali fóru út á flaka- virkini at arbeiða. Tað er kortini ikki úti- arbeiðið, ið fær kvinnur- nar at drekka. Heldur er fyri frælsi og javnaði, tað er tað øvugta av tí politikki, sum ferdur verð- ur. Tað hava vit sæð sein- astu tíðina, sigur Inge- borg Vinther. At fara upp í nakran annan flokk, hevur Inge- borg Vinther ikki hugsað um. — Í Feroyum er eingin arbeiðaraflokkur, sigur hon. randi á kvinnustevnuni tað broytt lívsmynstur, og at spurnartekin er sett við tey viðfeddu evnini hjá kvinnum til at vera mammur, sum passa hús og heim Kvinnurnar sjálvar trúgva ikki longur upp á hesar eginleikar, og fleiri teirra trívast tí ikki við at hava heimaarbeiði burturav. Og fáa tær sær útiarbeiði, merkir tað í nógvum førum, at tær hava dupult arbeiði, ti tær halda fram við at hava ábyrgd av húsi og heimi. Sjálvsagt eru tað í hverjum einstøkum feri eisini aðrar orsekir til, at summar kvinnur misnýta rúsdrekka. Ýmist er frá kvinnu til kvinnu. Tað kann vera okkurt í barn- dóminum, í uppalingini, í hjúnarlagnum ella annað Ofta er tað torfert at fáa kvinnur at vera við, at tær misnýta rúsdrekka. Tað verður hildið at vera skomm, og nógvar vilja heldur ikki viðganga tað. Um tað verða fleiri og fleiri, sum hava slíkar trupulleikar, ella tær tora betur at koma fram við teimum, kann vera ilt at siga. Men seinastu árini er talið av kvinnum, sum hava verið innlagdar, vaksið steðugt. Fleiri teirra við mis- nýtslutrupulleikum siga ikki beinleiðis, hvat bagir, tá tær fara til lækna. Tær gremja seg um svevn- loysi, tunglyndi = o.a Læknin kann tó skjótt fáa ferilin av, hvat í veruleik- anum er áfatt Torfert er at fáa sann- leikan fram drekkamisnytslu kvinnum. Tær seg sjålvar, ti døma kvinnur, sum drekka. Borið verður meira yvir við monnum í somu stæðu. Haraftrat skal minni til, at ein kvinna verður skýrd alko- holikari Øllum hesum fara Anna D. Hentze og Sigrun Samuelsen at greiða nærri frá leygardagin á kvinnu- stevnuni í Norðurlanda Húsinum. um rús- hjá skamma hini for- randi Bente Hansen higar kvinnudagin Eingin Mårta Tikkanen Tað munnu vera fleiri, sum hava glett seg til at hoyra finska rithevundan Mørtu Tikkanen á kvinnustevnuni í Norður- landahúsinum næsta vikuskiftið. Men nú hevur Márta boðað frå, at henni ikki ber til at koma nú. Hon er tó til reiðar at koma onkra aðra tíð, um Bernini tað ber til. Í staðin fyri hana hava fyrireikararnir roynt at funnið onkran annan norðurlendskan rithevund at koma, og tað er eydnast teimum at fáa Bente Han- sen úr Danmark at verða við á kvinnuráðstevnuni, ið verður vikuskiftið 7. og 8. mars. Bente Hansen er Um bernini ein vakran dag siga við meg at eg átti ikki at havt fingið tey soleiðis sum heimurin er vorðin so noyðist eg at svara at eg gjørdi tað bert fyri mína egnu sek eg ynskti mær tey so inniliga mag. art í litteraturi. Hon er 46 ára gomul og hevu! nógv ár virkað í kvinnu rersluni. Hon hevur givið út fleiri bøkur um politisk evni og eitt yrkingasavn »i virkeligheden«. Hesar yrkingarnar eru år savn- inum: - I nått i nått vaknadi eg og var glad tey logu bæði undir dýnuni og sparkaðu meg spakuliga í ryggin og í búkin eg taldi árini hvussu mong aftrr