hósdagur 6. mars 1986síða 6

Telefon 118 20 Argjavegur 26, 3800 Argir Postsmoga 76, 3800 Tórshavn Tillukku Rói VIÐ FØROYINGUM ØLLUM fegnast vit í hesum døgum um mentunarliga avrik títt, yrkinga- savnið Líkasum, sum tú fyrra- dagin undir miklari tign fekk handaða békmentavirdisløn Norðurlandaráðsins fyri. Tað er ikki á hvørjum degi, at slíkur heiður fellur skrivandi for- oyingi í lut. TÍBETUR eru ikki so fá av bóka- verkum okkara seinnu árini týdd til fremmand mål, men slíka virð- isløn hevur bert einaferð áður verið latin føroyingi, nevniliga William Heinesen, sum við skriv- ing síni hevur vunnið sær sess millum heimsin frægastu rithøv- undar. AT William skrivaði á donskum, ger hann ikki minni i alheimsmáti og átti heldur ikki at gjørt tað í okkara metingum av avrikum hansara, men vissuliga fløvar tað, at tú fram um aðrar megnaði at gera vart við skaldskap í før- oyskum máli so dyggiliga, at tú við hesum bragdi vann okkum norðurlendska um kanska ikki enn, alheimsviðurkenning fyri máli okkara — ikki bert sum „so dánta nýtiligt í gerandisdegnum, men sum fullgott mentunar- amboð í bundnum sum óbundn- um máli. FØROYSKA mentunarstríðið var, tann tíð tað var, mestsum mál- stríð burturav. Tógvið gekst at vinna málinum frama heima hjá okkum sjálvum, tíansheldur utt- anlendis, og hóast málini, ands- kappar okkara tá settu sær vóru stór og há, so mundi neyvan nakar teirra vága sær at vóna, at úrslitið av målstriånum skuldi gerast so glæsiligt sum hesin sigur, tú nú hevur vunnið okkum. oddagrein UM IKKI seinasti, so er bragd títt ein hin hollasti steinurin í tí virki, vit alsamt verða at verja og menna mál okkara við. ANSURIN fyri málinum saman við góðum skaldagávum kann hjá skilafólki ikki annað enn vera málinum til menningar, og javnt og samt hevur gingið áfram ser- stakliga síðan aldarskiftið. MEN MENTUNARLIGU eyguni uttaneftir eiga ikki einsamall at vera tey, ið framyvir skulu elva okkum til bókmentalig avrik sum Róasar, og heldur ikki skulu vit »bara fyri at vera viða skera mentunarliga fyritaksemi okkara eftir útlenskum leisti. LATIÐ OKKUM tí halda fast við hesa góðu viðurkenning málsins uttanlendis og við stødi í hesi byrjan og í heimligum jørdildi á altjóða vís framhaldandi menna málið, okkara eftirkomarum at frama — og nú kanska vónandi eisini til gagns fyri útlendingar. BESTA BORGAN FYRI, at hetta skal eydnast, eru málsligir hegn- ismenn sum Rói. kr tíðindablaðið Burturtreingja roykingina ! At banna royking er helst ikki gjørligt, sjålvt um tað hevði verið ráðiligt, tá ið hugsa verður um, at sigarettin er fremsta van- liga morðvápnið, ið so líð- andi leiðir til sjálvmorð lungnakrabbameini og hjartasjúkum o.ø. fyri í hvussu er tíggjunda hvenn persón, ið roykir Vist kundi man hugsað sær aftan á at manna hugsanin er búnað í nøkur ár, og heilsukostnaðurin og fylgjurnar av óbeinleið- is royking eru komin meira í ljósmála at søl- an verður bannað í vanlig- um matverubúðum, og teir roykjarar, ið hava trupult við at leggja av, fingu keypt sína skamtan á apoteki ella oðrum staði. Aðaltátturin er upp á longri tíð at forða fyri ný- byrjarum. Fyri tey, ið ong- antíð eru byrjað ella ikki eru vorðin bundin av eitri- num, er tað eingin missur, einki tap av njótilsinum at halda seg frá at roykja. Í USA hagAni tað mesta av góðum og illum kemur henda vegin, hevur ein nýggj årinamikil rørsla tikið seg upp. Åt treingja burtur roykingina/ Men alheims- og frælis krøv, smuglingin og annað ger, at beinleiðis at for- bjóða ikki meguligt langt inn í fram rovking er tíðina Beinið roykingina burt vinnusteðum og ur úr matarhellum og almenn- um stoðum Beinið roykingina í egin helir ella serskild roykirúm Tvær serskildar driv kreftir eru virkandi her Skaðaviðbetur aftan a fleiri dómar av óbeinleiðis royking ein er fallin í Svitjóð og dugnaligir advokatar hava loypt hvekk á arbeiðsgevarar og onnur Eisini eru fyritekur og stovnar vorðin varug við, at royking og roykjarar kosta nógvan pening minkandi framleiðsla, ótokki millum ikki-roykj- arar versnað arbeiðs- umhvervi, dýrari reinger- ingskostnaður o.a Royk-bannanin og tað samfelagsliga trýstið, ið Nr. 27 — 6. mars 1986 roykjaranum er fyri,hjålp ir honum til at halda upp at ella minka um royking ina. Hetta er prógvað i statinum Minnesota og í San Francisco og Los Angeles, har er royking bannað í almennum bygn ingum uttan í avmarkað um umríðum, og har er ikki-roykjarin roykvardur í matarhellum og á vinnu stødum Arbeiðsgevarin er knappliga vorðin besti samfelagi roykmótsteðu- fólksins Vinnugevarar hava roknað út, at royk- ingin krevur sjey prosent av roykjarans arbeiðstíð í sjúku og av, at hann er ill ani fyri, og at roykjarin kostar fyritøkunum í med- al umleið 5.000 krónur um árið. Hvussu nógv kostar roykjarin i Feroyum? L 8. mars-tiltakið 1986 — intellektuelt snobbari fyri bygdakonur og ongar menn Aftur í ár verður altjóða kvinnudagurin, 8. mars, hildin i Foroyum Og aftur í ár - fyrraárið — hava einans kvinnur atgongd til 8.mars-tiltakið Sum tað so ofta hevur verið undirstrikað av fer- oysku kvinnurerlsuni, eru kvinnurnar = helvtin av fólkinum. Og tí eiga kvinnurnar at eins og í vera við øllum samfelagsekjun eitt nú í tí politiska inum Hin helvtin av fólkinum er mannfólk. Men teir sleppa ikki at vera við, tá (summar) kvinnur sjálvar skipa fyri. Teir sleppa ikki við til 8. mars sum tað fremsta kvinnudomin- eraða politiska tiltakið. So langt rekkur vælvildin so langt rokka ynskini um javnrættindi (bjá summum kvinnu: Bygdarkonu-isman Ein av grundgevingunum fyri, at einans kvinnur skulu sleppa við til 8.mars tiltakið í ár, sigst vera hetta: Tann neyðars undir- kúgaða 77-ára gamla bygdarkonan antin torir ikki at fara til 8. mars- haldið um meðurin sleppur við ella er tað it hor iKUrSVegnå onKi fær burturur, um hann x ongantíð rætti liga ilt hvat henda bygdarkonu-isma snýr seg um, so eg dugi tíverri ikki at greina hetta nærri. Men hetta er so høvudsgrund- gevingin í ár, og var tað minnist meg rætt eisini í fyrraárið) Eg lovvi mær at spyrja, havt fyrireikararnir billa sær inn, at undirmeta hes- at tær — sambært teoriini annaðhvert ikki skuldu torað at komið á 8. mars stevnu, ella at *ær einki skuldu fingið burturúr, um menninir vóru við (ella hvat tað nú er, sum »bygdarkonuteoriin« snýr seg um. Undirmetandi er tað í ellum førum) Hetta stendur í mun til havnarkonurnar ísum fyri reikararnir sjálvar eru partur av), ið eftir ellun dcema eru Komnar eitt st longur fram á leið bæði enn bygdar tann so og so konurnar. T.v.s. at unga havnarkonan, ið nærkast ti fullkomna å fri gerings- (og eðrum økjum) tekur synd i eldru — å fri geringsøkinum afturút sigldu bygdarkonuni, og skipar ti fyri kvinnu fundi hin 8. mars til