leygardagur 19. apríl 1986síða 13

Nr. 43 — 19. apríl 1986 Arabo ákærir undanfarna landsstyri: Milliónaupphæddir ongantið á landsstýrisborði Tíðarskeiðið, tá undanfarna landsstýrið sat við valdinum, hava stórar avgerðir verið tiknar m.a. leigumálið hjá Postverk- inum og útbygging av Royndarsteðini í Kollafirði, har dýrkingarnar hava verið óvanliga hegar orsakað av broytingum í projektinum. Hesi mál, sum umfata millióna-upp- hæddir, hava ongantíð verið á lands- stýrisborði. Slíkt er minst líka átaluvert, sum tað, ið hevur verið fyri á landsskýris- borði og sum vit átala, segði Tummas Arabo á tingi týsdagin, tá málið frá lands- stýrismálanevndini viðvíkjandi gerda- bókunum hjá undanfarna landsstýri var til viðgerðar. Tummas Arabo tosaði annars um viður- skiftini í landsstýrinum og gjerdi viðmerkingar til aktuella skattamálið. Hann segði : — Stór esing í tinginum og samfelagnum sum heild, nú álitið frá landsstýrismála- nevndini bleiv lagt fram Sum væntað, so hava hverki formaður fólkafloks- ins ella formaður sambands- floksins fatað, hvat stendur í álitinum um, hverji prinsipi- ell ting har eru. Í staðin leypa teir upp og byrja at uniseta alt til persónar; hver hevur skyldina, hver hevur meira skyld og, hver ið hevur minni skyld. Tað, sum fyrst verður funn- ist at í álitinum er, at tað eru alt ov nógvar sakir úti í landsstýrinum, sum einki journalnummar hava, og tí er tað ikki gjørligt at finna tær aftur, um hyggjast skal í tær seinni. Hetta, at einki journal- nummar er, tað er harmiligt, og tað er ikki í lagi. Hver hevur so skyldina av hesum ? Atala neyðug Fyrrverandi legmaður hevur tosað nógv um, hvussu synd tað er í Jóhan Djurhuus og umsitingini har úti, tí nú verða teir hongdir út. Tað er ikki rætt, at nakar verður hongdur út. Tað er nú einaferð so, at eitthvert landsstýri og ser- stakliga legmaður hevur ábrygdina av administratión- ini, at hon fungerar nóg væl. Administratiónin má koyra sum eitt samspæl ímillum teir politikarar, vit hava sett út í Tinganes at stýra, og teir juristar og annað gott fólk, sum er har úti. Tað krevur eina ávísa disi- plin bæði av teimum stýrandi politikarum og tí administra- tión, sum arbeiðir rundan um teir, og kunnu teir ikki finna eitt arbeiðslag, sum gevur eitt rímiligt úrslit, millum annað at registreringarnar eru í lag, so má tað átalast. Tað verður hervið gjert. Alt prátið um, at tað ikki ber til vegna tíðsneyð, tað er burturforkláringar. Sjálv- andi ber tað til at journalisra, bæði áðrenn ein sak fer á landsstýrisfund, og aftaná, at hon hevur verið á lands- stýrisfundi. At administratiónin í Tinganesi er ovbyrjað og partvís koyrd í senk, tað er ikki nakað nýtt. Tað er nakað vit hava sæð leingi, og ikki minst síðsta landsstýrið hevur sína stóru skuld í hesum, við at nokta pening til at reka hendan partin av samfelagsvirkseminum. Thomas Arabo umreddi síðani hinar sakirnar og segði: — Næsta sakin, ið er um- redd í álitinum, er ein fundur, ið er millum landsstýrið og Hilmar Kass um eina ávísa sak. Vit tóku hana við, bara fyri at hoyra, hvussu veruleikin var aftanfyri henda fund, og tað fingu vit so at vita fyrru ferð, tá málið var í tinginum, og tað betti ikki um trúverd- igheitina, tað, sum kom fram undir tí viðgerðini. Postverk og royndarsteð Tað triðja, verður sum viðgjert, er ikki minni álvars- ligt Vit vita aðrastaðni frá, at hetta hevur verið tað tíðar- skeið, har stórar avgerðir hava verið tiknar, m.a. leigu- málið av Postverkinum og út- bygging av royndarsteðini í Kollafirði, har dýrkingarnar hava verið óvanliga høgar, orsakað av broytingum í pro- jektinum. Hesi mal, sum umfata millión-upphæddir, hava ongantíð verið á landsstýris- borði. Tað er minst líka átalu- vert, sum tey tingini, sum hava verið á landsstýris- borði. Tað er ógvuliga marghátt- ligt og átaluvert at síggja, at landsstýrið kann arbeiða uppá ein slíkan máta. Beinleiðis skattasvik So kemur tann síðsta sakin, ið nevnd er í álitinum. Tað hevur satt rok staðist um alt landið av hesi sakini, men eg skal halda meg til tað sum finst í sakini. Og hver orsekin er fyri at taka eina sovorðna sak fram. Henda sakin umfatar, sam- bært skjel, beinleiðis skatta- svik og ikki slesarí ella til- vildarligt skattasvik. Feroyska lóggávan hevur rætningslinjur fyri, hvussu sovorðið verður revsað. Og er tað soleiðis, at lógin sigur, at er tað tilvildarligt skattasvik ella slesarí, so eigur viðkom- andi at fáa bót upp til 3 ferðir tað, sum spart er í skatti. Er tað talan um beinleiðis skattasvik, eru meguleikar- nir at hækka tað upp til 5 ferðir tað, ið spart er í skatti. Hvar ið landsstýrið hevur fingið eina siðvenju, sum sigur, at talan bert er um at geva fólki einaferð tað, ið spart er í skatti í bót, hevur ikki verið meguligt hjá okk- um at funnið fram til, men hetta er ikki serliga væl í samsvar við lógina. Eitt annað mál Samstundis sum, ella í sama tíðarskeiði, sum henda sakin hevur verið avgjerd, varð ein onnur sak innan almenna um- siting, har ið fólk høvdu tikið eina í hesum málistokki, sum vit nú tosa um, lítla upphædd í einum almennum kassa. Dagin eftir stendur tvertur um alla forsíðuna á Dag- blaðnum: »Tiggju langir soci- alistafingrar« o.s.fr. 0.s.fr. Politiið kom upp í leikin, fólk mistu starv, fóru í geglið og stórur skaði í familju og teirra umhvervi. Her var talan um eina minni peningaupphædd, og fylgjurnar vóru egiligar. Har vóru eingir álvarsamir floks- formenn, ið mettu upp í sjón- varpinum og tóku synd í familju og umhvervi. Tvert- urímóti. Síða 13 Fáir tingmenn og fram- segumenn á tingi hava brúkt so nógv av tillutaðu talutíðini sum Adolf V. Hansen. Sum framsegu- maður fyri Framburðs- og Fiskivinnuflokkin hevur hann nýtt eitthvert hevi at siga sína hugsan um flest ell mál. Nú bendir so nakað á, at Adolf er vorðin múla- bundin í ávísan mun. Tað er avgerðin hjá leiðsluni í Kristiliga fólkaflokkinum, Ferova Framburðs- óg Fiskivinnuflokki, sum er orsekin. Flokkurin hevur samtykt, at "Adolf ikki longur umbodar henda flokk á tingi og tí er uttan- flokka tingmaður. T.v.s. at sambært tingskipanini er talutíð hansara hereftir tann sama sum fyri aðrar tingmenn. Tað var tingformað- urin, sum á tingfundinum hóskveldið las upp bræv frá leiðsluni í KFFFF- flokkinum, sum er soljóð- andi: »Olavsøkudag 1985 boð- aði Adolf V. Hansen í skrivi til legtingsfor- mannin frá, at hann >fyri ótarnaður at virka fyri hugsjón Føroya Fram- burðs- og Fiskivinnufloks hevði tikið ta avgerð ikki at vera partur av tingbólki Kristiliga Fólkafloksins/ Framburðs- og Fiski- vinnufloksins frá ólavseku at rokna«. Politisku avleiðingarnar av hesum eru sambært skriv, dagfest 23.10.1985, frá Johan Djurhuus, skrivstovustjóra í lands- stýrinum, hesar: >Tá Adolf Hansen sig- Tá teir sótu væl um sátt. Nú er vent í holuni. Adolf V. Hansen og Tordur Niclassen Adolf múla- bundin ur, at hann fyri at virka fyri »politisku hugsjon« Føroya Framburås- og Fiskivinnufloks ikki er partur av tingbólki Kristi- liga Folkafloksins, Føroya Framburðs- og Fiski- vinnufloksin, má hetta siga, at hann ikki gevur seg undir stevnuskrá Kristiliga Folkafloksins, Feroya Framburðs- og Fiskivinnufloksins, men undir stevnuskrå (polit- isku hugsjón) Føroya Framburðs- og Fiski- vinnufloks. Hesin flokkur er ikki umboðaður á leg- tingi og er Adolf V. Han- sen tí uttanflokka ting- maður. Tað, at Adolf V. Hans- en er uttanflokka ting- maður, ferir m.a. við sær, at talutíð hansara er hin sama sum fyri »aårar tingmenn<, jbr. $ 16 í tingskipanini«. Visandi til hesa løgfrød- isligu niðursteðu vilja vit siga Føroya Løgtingi frå, at Adolf V. Hansen er uttanflokka tingmadur og umboðar ikki Kristiliga Fólkaflokkin, Feroya Framburðs- og Fiski- vinnuflokk.« Brævið er undirskrivad av: Kåri Kjelnæs landsformaður Tordur Niclasen, for- maður í tingbólkinum Niels Pauli Danielsen landsstýrismaður Juul Jacobsen varatinglimur A Lógin eins fyri ell Eg haldi, at hetta tingið skal taka ógvuliga gjella til um- hugsunar hesar“báðar hend- iongarnar. Er tað veruliga so, at vit stýra einum landi, har ið man er so ólíka fyri lógum og fyri teimum reglugerðum, ið hetta landið er skipað eftir, at ein persónur kann um- draga ein almennan kassa fyri fleiri hundrað túsund krónur og blíva martyrur, partvíst ið hvussu so er, væl- hjálptur av ógvuliga góðum monnum, og ein annar partur fyri eina nógv minni upp- hædd skal kastast út í ólukku. Eg meini at tað skal vera vinnulig eins viðferð í tí samfelag vit byggja upp- Tað hevur eisini onkuntíð verið framfert í hesi sakini, at einkultpersónar skulu ikki viðgerast á tingi, og er tað óivað rætt, tí teir prsónar hava ikki veruligar meguleik- ar at verja fyri seg. Hetta hevur ikki verið hugsað um fyrr. Vit hava havt viðgerðir í hesum tingi av einkultpersónum. Eg kann minna á eina sak, sum var í 1981. Ta var tað heldur eing- in, sum bar í betuflaka fyri nekrum sum helst, og tað var eingin,sum tosaði um, hvussu tað gekst, hvussu synd tað var í familjum og umhvervinum. Skal ein gera eina heild- armeting av landsstýrisins- dagbókini fyri hetta tíðar- skeiðið, ið vit hava hugt eftir, so sær tað út fyri mær, at skilið í stýringini har úti hevur verið vánaligt. Hetta sær út til at hava verið ein ógvuliga flekjaslig tíð, og av- leiðingarnar, ið vit nú sita eftir við, uttan at eg havi lisið hinar gerðabekurnar, ja, tær eru ikki positivar, segði Thomas Arabo.