týsdagur 29. apríl 1986síða 20

Lýsingar: Lýsingarmaður okkara er ráðgevari hjá fyritøkum og Tit ringja — vit skriva Er nakað á vási? — tvamál? Ein spurningur, ella tíðindi, so ring til okkara. einstaklingum í lýsingaspurningum. Hetta verður Vit eru til reiðar! „Eru vit okkara egnu barbarar?a Flaggreða 25. apríl á Giljanesi Í hesum degum eru Feroyar í fokus í útheim inum. Við einum stór- fingnum vinnuligun mentanarligum og ítrótt arligum tiltaki hava myndugleikar og vinnulív syrgt fyri at geva um- heiminum eina so bjarta, fjølbroytta og hugtakandi mynd av Feroyum, sum hugsast kann. Hetta er alt gott og væl og tað kann bert vera gott, at tað verður roynt at beta um okkara umdemi. Øll fólk hava eitt ynski um at vera væl umtókt av um- heiminum. Men ein for- treytin fyri, at onnur kunnu virða okkum og land okkara er, at vit virða okkum sjálvi og tað land, vit byggja. Hvat verður úrslitið, um vit seta fokus á hendan spurning? Hvussu virða vit land okkara, hvussu umsita vit tey virði vit hava fingið upp í hendurnar ? Hvussu virða vit hvenn annan? Hví planleggja vit td okkara ferðslu, so at bern og gomul konstant eru í lívsvanda ? Hvussu fara vit um tað umhvervi, sum vit upp- runaliga hava fingið reint, ríkt og óspilt frá skapar- ans hond? Hvussu umsita vit ta náttúru, sum okkara forfedrar hava rekt við hógv og skili í meira enn 1200 år. Tit kenna øll svar- ið, men loyvi mær kortini at taka nakrar partar av svarinum fram her, hóast teir ikki eru so lystiligir. Taka vit sjálvt okkara lívsgrundarlag — havið, so hava vit verið so effek- tivir, at tann fiskur, sum í dag verður veiddur, er eina sponn styttri í miðal enn sami fiskur var fyri tíggju árum síðan. Hvussu verður myndin um tíggju år? Hvussu hava vit umsit- ið tann bø, sum okkara forfedrar brúktu eldir um at skapa við teimum beru hondum? Eisini hetta svarið kenna tit. Hvussu fara vit um tey fjøll, vøtn, dalar og fletur, ið sum Hans Andrias tekur til, í ártúsund lógu í dýrd og Iroymdu ? Eisini hetta svarið kenna tit. Okkara vakr astu vetn, fossar og áir verða týnd skeplað ella turrløgd, ål hendan øldin er runnin, um tekno kratarnir og planleggj- ararnir og allir teir, sum renna ørindi fyri peninga- valdid fåa makt, sum teir hava akt. Vit eru sum bergtikin av teimum møguleikum, sum tekn- ikkurin gevur. Alt kann loysast við teknikki og planlegging uttan hetta eina: at leggja ein plan, at leggja eina ætlan, sum klårt og greitt visir hvørj- um pørtum av Føroya náttúru, vit vilja eira i framtidini Hetta er legið, ti øll tykjast skilja hetta vanda- mál, politikarar, vinnu- lívið og orkuframleiðarar- nir. Men teir skulu bert taka hetta og hatta vatnið fyrst, spreingja hetta nesið og handan heyggin burtur fyrst, fiska hesi túsund afturat o.s.fr.; áðrenn farið verður av álvara undir tað, sum vit kalla náttúruvernd og umhvervisvernd SEV er eitt gott demi. Tá SEV-bossarnir skiltu, at teir ikki kundu trumfa sin vilja igjøgnum móti fólkaviljanum, kunn- gjørdu teir, at SEV sakt- ans kundi hjálpast við at útbyggja Eiðisvatn. Teir fingu sín vilja undir hesari fortreyt og tað fyrsta, sum síðan hendir, er, at somu harrar kunngera, at SEV má hava allar áir í Eystur- oy og Fjallavatn afturat ! Vit skulu opinbart sora alt, áður enn vit fara undir ein umhvervispolitikk. >Vit eru okkara egnu barbarar .. .« sigur yrkjar- in Rói Patursson í eir' yrk- ing, sum hann kallar „Tekstur um okkara tid«. Hvat mundu teir tríggir vágamenninir Mikkjal á Ryggi, Olivar á Ryggi og Rasmus Rasmussen sagt, um teir vistu aftur í verð- tonsini ina — hvat mundu teir hugsad um okkum, hesir triggir iistamenn og vis- menn, sum so at siga brúktu sítt lív til at læra elska okkara fjølbroyttu, men sera viðbreknu nátt úru, um teir sóu landið í dag kku kkun á flaggdegi, um várið, tá tjøldur setast móð hvar eru tey, sum lovaðu at lekja tíni sár sum misprýða og vanvirða ár eftir ár Hvat heldur tú um føroyingin, Føroyar ?« Soleidis kvøda tey ungu tónlistafólkini, »Frænd- ur«, og songur teirra rakar øll ung sum eldri innast i hjartarøturnar. »Hvar eru tey, sum lovadu at lekja tini sår«, spyrja Frændur teimum og vit skylda svar. Vit noyðast nú at viðurkenna, at vit eru ikki harrar yvir náttúruni, men at vit menniskju eru ein óloysiligur partur av nátt- úruni. Vit mugu nú læra at skilja, at náttúran á sjógvi og landi ikki er ein ótemandi ráverugoymsla, men ein skipan, sum í hundraðtúsundir av árum hevur verið javnvág. Hesa javnvág hava vit órógvað og hesa javnvág hava vit skyldu til at endurskapa. Vit mugu rekja, grøda og verja náttúruna og harvið verja okkum sjálvi og okk- ara eftirkomarar. Við hesum hava Frændur so eisini fingið eitt boð uppá eitt svar. Tað eru vit øl, sum byggja hetta land, sum mugu viðurkenna okkum okkara ábyrgd. Gera vit tað, so eru vit í tí starvi í pakt við okkara forfedrar, sum hóast teir livdu í ein- um herðum og kergum samfelag altíð royndu at verja fiskin í sjónum, fugl- in i bjørgunum, sílini í åum og vøtnum og grasið i haganum. Hetta kann prógvast út frá okkara gomlu tingbókum og skjølum. Víst mistóku teir seg, sorgarleikin um gor fuglin kenna tit, men ta miðvísu eydræning av náttúruni á sjógvi og landi, sum eyðkennir okk sið <ilcda + av. Romantikkur og aftur- haldstos, heldur onkur Hetta er ikki Tað sum teir gomlu skiltu og beint. sum vit gloymdu í res- inum, er hetta, at tað er einki minni enn ein lívs- treyt at rekja sjógv og land við hógv og skili. Hetta er ikki romantikkur, men hetta er gløggskygni og fram- skygni, sum byggir á ein kaldan og beiskan veru- leika — á tær fortreytir, sum land okkara hevur at bjóða sínum bernum. Hvussu er so útlitið til, at okkum hepnast í hesum starvi at verja tað, sum eftir er av okkara nátt- åru ? Útlitið er eftir mínum tykki gott. Vit hava tó um at verja fugl, hval og sjógvin móti eitr- andi burturkasti. Vit hava samtykt heimsins mest framkomnu dýraverndar- lóg og vit eru vorðin samd um at broyta grinda- drápið, so vit óskammað kunnu kennast við tað og síðst men ikki minst hevur ein meiriluti av bygda- ráðslimum Feroya víst sín mótvilja móti einum slag av orkuútbygging, sum skal gjaldast við okkara vakrastu = vetnum og landslegum. Ein annar grundleggj- andi spurningur fyri ikki bert okkum, sum búleik- ast í Feroyum, men fyri alla mannaættina, er í fokus júst nú. Hann er so grundleggjandi og áiroðk- andi, at ST-felagsskapurin hevur sett hann í fokus. Hesin er spurningurin um vit skulu yvirliva ella vit skulu ganga til grundar í einum kjarnorkurangar- oki. Við at lýsa árið 1986 sum altjóða friðarár, hevur ST roynt at fáa heimsins fólkasleg at fata, at kappdubbingin nú er komin so langt út, at tað brátt ikki vendist aftur. Risaveldini hava nú dung- að saman so nógv kjarn- orkuvápn, at tey kunnu týna alt lív á jørd 17 ferðir ! kinariv I gjørt uttan meirkostnad fyri lysaran. lýsir hesa steðu nakað so- leiðis: Øvund og lítið vit eru aftur okkum fyri Hesa ferð hvørva allir heimar allir heimar Skal tað nú ganga soleiðis sum Regin og onnur við honum bera ótta fyri? Tað veldst heilt um hverja steðu vanlig fólk kring heimin hava til ta vitleysu kapping, sum risaveldini reka í letuni. Tað veldst um vit stór eins og smá gevast í forhond ella vit siga: „tað ber til at sted0Oga ørskapinum«. Tey sum hoyra grasið grógva hava longu varnast, at tað gerast alt fleiri — einstakl- ingar eins væl og tjóðir — sum fata, at kjarnorku- vápnum kann einki land verja seg við, at bert eitt sokallað avmarkað kjarn- orkukríggj onkustaðni í heiminum ber við sær atomveturin — eitt tíðar- skeið uppá 40-50 ár har dagsins ljós ongantíð verður at síggja. Alt fleiri tykjast at fata, at kjarnorkuvápnið er so ómoralskt eitt vápn, at tað ikki eigur at verða brúkt sjálvt ímóti tínum versta fígginda — at í einum kjarnorkubardaga verða eingin sigursharrar, bert tann eini stóri taparin — hetta fagnarstað, klót- an Tellus, sum er okkara jerð. Og tað gerast alt fleiri ig! , f " Lil: vanlig fólk sum skilja, at klandur stórvaldanna og generalanna er ikki okkara klandur — alt fleiri siga: >Nú er ovboðið, vit vilja ikki verða offur í tykkara ørandi deyðadansi!< Hesi eru farin til verka sum friðarrerslur um allan heim fyri eystan eins og fyri vestan. Hettæ er eing- in lett uppgáva og fyribils sær tað út sum um risa- veldini halda fram við at bera seg at sum vóru tey einsamall á jørdini Hvussu týggjar Sovjet sær ikki í Afghanistan hvussu ber USA seg at móti tí lítla og púra verju- leysa Nicaragua? Kortini = eru friðar- rerslurnar okkara einasta vón og einasta amboð móti erskapinum. Framhald á síðu 18 Óli í Áarstovu Aftaná sigurin á HB seinasta sunnudag hevur KI viðtikið at fara undir at gera KUNSTGLASVØLL i Klaksvik