hósdagur 14. august 1986síða 3

Er OS Nr. 90 — 14. august 1986 Útlendsk arbeidsmegi i Føroyum uttan at rinda eitt oyra i skatti Hjá mongum útlendingum er tað ein »funnin fressur« at fáa ar- beiði i Føroyum. Alsamt fleiri útlendingar gera sær dalt av ti stóra eftirspurninginum eftir arbeiðsmegi. Fleiri teirra taka seg saman í »feløg«, sum so selja arbeiðsmegina eins og tað var ein onnur vera til Feroya. Á henda hátt fær >felagið< meira burtur úr enn vanliga arbeidsløn. Hesir pengar verða so heldur ikki skattaðir i Føroyum. Tað nógva byggivirk- semið og arbeiði annars í Feroyum hevur gjert, at hópurin av fremmandum arbeiðsfólki er komin til landið at arbeiða. Henda útlendska ar- beiðsmegin virkar bæði innan smiðju øg byggi- ídnaðin uttan at rinda eitt oyra í skatti í Føroyum. Tað er vorðið so galið, at tað í dag bert er ein heilt evarska lítil brotpartur av teimum útlendingum, sum arbeiða í Feroyum, ið Hetta kostar okkum dýrt leggja eina einastu skatta- krónu eftir í Foroyum. Fleiri av lesarum okkara hava gjert vart við hesi viðurskifti. Men hvussu bera so hesir mongu útlendingar seg at við at sleppa undan at rinda skatt í Feroyum? Prinsippið er tað, at nakrir mans í t.d. Dan- mark taka seg saman og gera eitt felag, sum so bjóðar seg fram at hjálpa byggifyritøkum og eðrum arbeiðsplássum í Føroyum mere mr Flestu arbeiði verða ov dyr. Pen- ingur, sum átti at verið skattaður í Feroyum, fer óskattaður av land- inum. Henda skeiva gongd fer at koma okkum aftur um brekku, sigur formaðurin í Feroya Arbeiðarafelag, Ingeborg Vinther um viðurskiftini á føroyska arbeiðsmarknaðinum í løt- uni. Hon eftirlýsti stýring. — við arbeiðsmegi. Hesir persónarnir, sum hava tikið stig til at stovna eitt tílíkt felag, senda so fólk til Feroya sambært eina avtalu við fyriteku í Feroyum. Lenir- nar, sum fólkini fortjena í Feroyum, verða so sendar til felagið í Danmark, sum somu arbeiðsfólkini eiga. Her rindar so felagið hjá hesum somu arbeiðs- fólkum sær sjálvum len. Formaðurin í Feroya Ar- beiðarafelag, Ingeborg Vinther heldur, at viður- skiftini á foroyska arbeiðs- marknaðinum í letuni kunnu koma at kosta fer- oyska samfelagnum dýrt. Hon vísir til grønlendskar »tilstandir« og sigur, at viðurskiftini í Feroyum eru at sammeta við tey í Grenlandi, tá bæði føroy- ingar og danir fingu meira í len enn grenlendingar. — Í dag koma útlend- ingar til Feroya at arbeiða og teir fáa meira í len enn føroyingar. Hetta er bæði galdandi fyri ófaklærd og handverkarar. Ingeborg Vitnher vísir á, at útlendingarnir, sum koma higar at arbeiða fáa harumframt ókeypis uppi- hald, ókeypis bil og summir fáa ókeypis feriu til at vitja familju sína í útlandinum. Steðan er so hættislig, at tað fyri ein part eru út- lendingar, sum avgera sjálvt lenarlagið. Inge- borg Vinther vísir til Urslitid av hesum er, at peningurin, sum fer a landinum, skal ikki skatt- ast, tí fyritekan ella fel- agið í útlandinum, sum eigur arbeiðsmegina, skal ikki rinda skatt til fer- oyska samfelagið. Henda skipan virkar á sama hátt sum var tað ein fyriteka í Danmark, ið selur eina veru til Feroya. Tann pen- ingurin verður heldur ikki skattaður. Men tað er ikki nóg mikið við tí, at lønirnar fara av landinum óskatt- aðar. Aftrat hesum skal so felagið í Danmark hava samsýning fyri at útvega føroysku fyritøkunum ar- beidsmegi. Tad visir seg eisini, at hesi útlendsku arbeiðs- fólkini fyri at arbeiða burt- ur heimanífrá, fáa eina ókeypis ferð úr Feroyum til Danmarkar hvønn mánað. Ein kelda sigur við blað- ið, at nú so stórur tervur er á arbeiðsmegi í Fer- oyum, gera alt fleiri sær dalt av umreddu skipan við at chartra arbeiðsmegi til Føroya. entreprenørar, sum hava sagt, at teir eru noyddir til at boyggja seg fyri krøv- unum hjá útlendingunum fyri yvirhevur at fáa nokk av fólki til at gera tey arbeiði, sum teir hava bundið seg til. — Tann, sum kemur at rinda henda meirkostn- aðin er feroyska samfel- agið. Men hetta er so ikki bert ringt fyri samfelagið men eisini fyri okkara ar- beiðsmoral, leggur Inge- borg Vinther aftrat. Hon vísir á, at tað er sera torfert at fáa fólk at arbeiða á flakavirkjunum og er hetta sera beiskt at vita sær, tí jú fiskiídn- aðurin er okkara hevuðs- vinna. — Tað er spell at síggja, at fólk í okkara hevuðs- vinnu vera so illa lent, at tey ikki vilja átaka sær hetta arbeiðið longur. Hon vísir eisini til, at tað er sera torført at fáa útlendingar at gerast limir í fakfelegunum, nakað Framhald á síðu 10 —— — A Líkningarráðnum í Havn verður sagt, at sam- bært verandi lóg er einki til hindurs fyri, at feløg í t.d. Danmark selja eini foroyskari fyritøku ar- beiðsmegi. Hesin Síða 3 peningurin skal ikki skatt- ast í Feroyum. Hann verð- ur sammettur við tað, at førovingar keypa eina veru úr útlandinum. jan Mogens Wahl Mogens Wahl, fyrrverandi ríkisumboðs- maður í Føroyum og síðani kabinetskrivari hjá Margretu drotning, doyði leygardagin 9. august, 68 ára gamal. Við deyða hansara eru mong, sum minnast heuði at gera vart við seg í teimum embætis- storvum, sum hann gjøgnum árini røkti Hann var sera virkin alla sína tíð, hóast hann við millumbilum var noyddur at halda frið. Mogens Wahl var ríkisumboðsmaður i ár- unum 1960-1971. Hann var m.a. ovasta leiðsl- an av umsitingini av fólkaskúlanum í Før- oyum og sosialum málum, sum seinni eru vorðin foroysk umsitingaroki Var Mogens Wah! virkandi sum embætis- maður í Foroyum, so var hann tað ikki minni niðurafturkomin. Hann heuði storan tokka til Føroyar. skilti ein å øllum brøgdum, tå tu komst å tal vid hann. Hann brann fyri ti sum bar brå av foroyskum. Ein góður umboðsmaður var kann fyri Føroyar, í talu og í skrift, sum á annan hátt, virkaði hann til gagns fyri ollum foroyskum. Tankarnir leita til Warvaru og bornini, nú tit so brádliga mistu ein góðan mann og pápa. henda mann, eisini fyri tey serligu evni hann; Tað | I J. Lindenskov