týsdagur 2. september 1986síða 5

Nr. 98 — 2. september 1986 Tað nógva virk- semið må og skal avmarkast — Neyðugt er at tálma tí nógva byggivirkseminum og hetta kann í fyrstu syftu gerast við sjálvbodnum avtalum og við boðum til stovnar og onnur. Tað eru jú tær lagaligu lánveiting- arnar, sum eru orsekin til skilið. Og hjálpir hetta ikki, so verður neyðugt við lóggávu á økinum, sigur Atli Dam, logmaður í eini viðmerking til tað fíggjarlógaruppskotið, sum júst er lagt fyri tingið. Legmaður vísir á, at landsstýrið í hesum fíggj- arlógaruppskotinum hev- ur roynt at skipa so fyri, at tað vanliga almenna virksemið ikki verður munandi ekt komandi figg): rár ella ið hvussu so er ikki stórt meira enn prísveksturin. — Hin vegin kann sig- ast, at fíggjarlógin er ikki so skerd viðvíkjandi fram- tíðarmeguleikum fyri at seta almenn tiltek í gongd ella nýskipanir innan sam- felagsraksturin, tí tað er ógvuliga nógvur peningur settur í grunnar. Konsolidering og brynjan Víðari sigur løgmadur, at inntekurnar í verandi ári hava verið rættiliga hegar, væl meira enn mett varð seinasta ár og kemst hetta sjálvsagt av tí stóra virkseminum, sum hevur verið í samfelagnum, og semið skuldi lækkast so munandi, og eg eri heldur ikki samdur við Skak Nielsen, tá hann tekur tað so generelt, ti tann spar- ing, sum nevndin hevur víst á var neyðug gjøgn- um árini, hon hevur víst á var neyðugt gjegnum árini, hon hevur íkki kunngað staðið einsamøll, ti sum eg so nógvar ferðir havi sagt, at við tí uttan- landsskuld vit hava í dag, og serliga fingu eftir fýra árum, har hon vaks úr einari mia. til triggjar, er ikki nóg mikið bert at skerja. Tað er neyðugt at reka ein selektivan iløgupoli- tikk å teimum økjum, sum kunnu skapa meira fram- leiðslu i samfelagnum, samstundis sum stersta afturhaldið verður sýnt á viðvíkjandi útreiðslum til samfelagsraksturin. Eg eri framvegis sann- førdur um, at tað er neyðugt at reka ein fram- burðsskerdan politikk á teimum ekjunum og henda figgjarlogin gevur fylgjurnar av hesum koma helst eisini at syna seg i komandi ári, scleiðis at inntekuveksturin rímu- liga kemur at halda Atli Dam vísir á, at landsstýrið hevur lagt ógvuliga nógv í grunnar og til ávísar ætlanir, sum landsstýrið hevur i hyggju at fremja i kom- andi tíð, soleiðis at i figgj- arlógini liggur bæði ein konsolidering av verandi virksemi og ein brynjan til framtíðartek, sum kunnu gerast neyðug í hesum samfelagnum, og útbygg- ing, sum helst er neyðug í letuni, men sum tað hega virksemið í samfelagnum forðar landsstýrinum í at fremja í verki. Pengar til veðhald — So tá ið sagt er, heldur legmaður fram, at tað ein- ans er talan um ein vekst- ur uppá 5%, so skal her havast í huga, at eisini eisini ein slíkan megu- leika. Tær iløgur til fremjan av ektari framleiðslu sum ætlanir hava verið um, tær hava rúm á figgj- arlogini i dag. Hetta merkir so aftur, at tey so- kallaðu rakstrarekini hava ikki fingið henda 5% veksturin, summi av teimum, tí tá so mikið meir verður lagt í gunnar burtur úr hesum 5%, so verður minni eftir til raksturin, sum samlaði veksturin er. So í og fyri seg, hóast tað kenst sum ein sparifíggjarlóg av sama slag sum borgarligar stjórnir hava sagt seg vilja fremja, so er henda fíggjarlógin sett soleiðis saman, at her er bæði aft- urhald sýnt men sam- stundis er hædd tikin fyri,at produktivar iløgur skulu og mugu fremjast, sigur Atli Dam, løgmad- ur. jan hesaferð hevur verið neyð- ugt at seta munandi pen- ingaupphæddir av til at standa ímóti tapi av veð- haldum, kanska serstak- ingaupphæddir av til at standa ímóti tapi av ved- haldum, sum sitandi og undanfarin landsstýri hava veitt, kanska ser- stakliga viðvíkjandi farmaskipa- og fiskiskipa- flotanum. Víðari sigur legmaður, at tað tey undanfarnu ár- ini hevur verið tervur á samsvari millum tað, sum hevur verið sett á fíggjar- lógina til ílegustuðul í skipabygging og tað, sum hevur verið brúkt, og tí hevur landsstýrið hækkað hesa kontoina munandi, úr 25 upp í 45 mill. kr. Legmaður vísir á, at lagt er í grunn til byggjan av vaktarskipi, sum terv- ur kann vera á, men sum ein metir kortini kann bíða, í og við at Ólavur Halgi kann nýtast enn eina tíð. Somuleidis er lagt av til åtis tiltøk, sum semja var um i samgonguskjalinum bæði til ídnað, landbúnað, skúlabygging o.a. Havnaætlan útsett enn eitt ár Orsakað av tí stóra virk- seminum í samfelagnum, so er eingin eking á konto- ini viðvíkjandi sam- ferðsluútbyggingum, og merkir hetta væl eitt stød- ugt ella lækkandi iløgu- virksemi hjá landsverk- freðingsston ninum. Serliga er at leggja til merkis, at landsstýrið hevur kent seg noytt til at skjóta ta ætlaðu havna- ætlanina enn eitt ár fram í tíðina. Nær líkindi vera at fara undir ta havnabygg- ingina heldur legmaður er torfert at siga, men øll vita, at byggivirksemið, tað privata, tað kommun- ala og partvíst tað al- menna er ov hegt, og tað liggur væl fremst fyri, at landið sjálvt fremur av- markingar og síðani royn- Atli Dam, legmaður heldur, at bæði almenn og privat eiga ai gera sítt ítarsta fyri at avmarka tí nógva virk- seminum ir at fáa kommunur og pri- vat at gera tað sama. Avmarka virksemið Hvussu kunnu tit tálma hesum útviklingi ? — Í fyrstu syftu má tað væl gerast við sjálv- bodnum avtalum og við boðum til stovnar og onnur um at avmarka láni- veitingarnar. Tað eru jú serliga teir lagaligu láni- meguleikarnir, sum or- saka hetta. Og hjálpir hetta ikki, so verður neyð- ugt við lóggávu á ekinum. — Kann ein vænta, at tit fara at lóggeva á tí ekin- um skjótt? — Í tann mun tað er neyðugt og heimild er at reka peninga-, fíggjarþ og kredittveitingarpolitikk, so verður helst lóggivið. — Hava tit longu nú demi um, at bankar og aðrir hava víst góðan vilja á ti ekinum ? — Tað er ilt at siga og eg haldi tað er skeivt at taka bankarnar úr myndini einsamallar. Tað eru so ríkiligir møguleikar at læna uttanlands eisini og so ella so fer tann ov stóra lántekan í okkara egnu peningastovnar, sum so fáa rúmari lánimegu- "síkar, og tá uppgáva teirra er at vinna pening, so er tað sjálvandi, um ikki mettandi, at teir læna har, sum mest fæst fyri pengarnar. Og tað er eing- in loyna, at tað fæst meira á feroyska lánimarknaðin- um enn við at seta pengar í útlendsk lánsbrev í let- uni. Óheppin gongd — Tað hevur í samband við tað nogva byggivirk- semið verið nevnt, at vit hava fingið »grønlendsk« viðurskifti í Feroyum, har útlendingar fáa betri len og semdir enn feroysku starvsfelagirnir. Er hetta ikki ein óheppin og álvars- lig gongd? — Jú, hetta er ógvuliga óheppið. Tað eru serliga nekur fá arbeiði, sum hetta ger seg galdandi í. Tær heilt stóru ílegurnar í Havn og hjá SEv eru væl tær, sum fremst nýta út- lendska arbeiðsmegi, og tað ger so aftur, at t.d. skipasmiðjunum kemur at terva fólk, sum so eisini í ein ávísan mun noyðast at brúka útlendska arbeiðs- megi. Atli Dam sigur, at ein er noyddur at hyggja nærri at hesi gongdini og ið hvussu so er royna at laga viðurskiftini soleiðis, at tey ikki avlaga lønarlagid, og at hitt almenna fær sín rímuliga part av hesum lenum og vinningum sum skatt. Burturvið — Nú nevnir tú Tórshavn- ar kommunu. Herfyri segði borgarstjórin í Havn, at hann kendi tað sum um, at landsstýrið forfylgdi Tórshavnar kommunu. Er tað rætt ? — Tað er sjálvandi heilt burturvið. Tórshavnar kommuna hevur í letuni eitt byggivirksemi, sum er mangar ferðir tað, sum nakrantíð hevur verið tal- an um, og tað er heilt giv- ið, at fleiri av hesum ar- beiðunum kundu havt bíð- að. Eg meti, at tað eru tvey arbeiði í Tórshavnar kommunu, sum eru átrok- andi og sum valla kunnu skjótast út nú. Tey eru vatnveitingin og brenni- S íða 5 staðarmálið. At brenni- steðarmálið so er eitt syrgiligt demi um terv- andi samfelagssinni, har Tórshavnar kommuna trýsti samfelagið út til at byggja tvær brennisteðir heldur enn eina, er so eitt annað mál. Men sum nú er, er væl lítið annað at gera enn at arbeiðið verð- ur framt. Men at fara undir tær háfloygdu ætl- anirnar sum hava cirkuler- að í luftini so sum at brúka út við hálvthundr- aðtals milliónir í byggi- búning á Sundi og hálvt- hundraðtals mill. í út- bygging í miðbýnum við parkeringshúsum og ekj- um og flogvell á Glyvurs- nesi 0.s.fr., meti eg als ikki samfelagsbúskapin at tosa í letuni. — Hvat leggur tú í orðið háfloygt í hesum ferin- um? — I ti liggur, at almenn- ingurin enn ikki hevur fingið nakra vitan um, at veruleikar liggja aftanfyri ætlanirnar um flogvøll, byggibúning her og har 0.s.fr. Einki við fólka- flokkin at gera — Nú er tað fólkaflokkur- in sum hevur leiðsluna í býráðnum í Havn, meðan hesin flokkurin situr í and- steðu í Tinganesi. Er tað so, at tit royna at klikkja niður á eina kommunu, tí tað er fólkaflokkurin ið situr við stýrinum ? — Tað er sjálvsagt mesn, tí Tórshavnar kommuna hevur, sum eg longu havi nevnt, ongan- tíð havt meguleikar fyri at taka so rívuliga til sum í letuni, og Tórshavnar kommuna hevur higartil fingið tey lániloyvini teir hava sekt um, og vit skulu júst í vikuni til at hava samráðingar við Poul Michelsen um, hvussu ein í felag avmarkar hetta. Tá tað verður sagt, at hesin politikkurin er nakað, sum verður vent móti Tórs- havnar kommunu, so er tað heilt burturvið. Havnaætlanin er jú eitt demi, sum rakar alt sam- felagið og allar kommun- ur, og tað er jú greitt, at ein eisini roynir at av- marka virksemið hjá eðr- um kommunum, har tað er so stórt, at tað kemur at avlaga samfelagsbúskap- in. — Nú nevndi tú Sunds- depilin og parkeringspláss í Havn. Hevur tú sum leg- maður nakað ímóti, at tað verður gjert ? — Tað er ikki upp til mín at leggja meg út í, hverjar ílegur ein meirluti í Tórshavnar býráð ætlar at fremja. Tað einasta, sum eg vísi á, er, at hesi hóska ikki inn í samfelags- búskapin júst í letuni. jan