hósdagur 9. oktober 1986síða 4

Síða 4 - - SP s0Sialurin AIDS-virusin hevur nu eisini tikið Føroyar sendi lands fjølmidlunum Månadagin læknin Feroyum eina frágreiðing herviligu sjúkuna um ta AIDS Hetta gjerdi hann ikki orsek. Orsekin var at hann fríggjadagin 1ITIEEJ« ekk at vita, at fyr fyrsti 5 t land S A TDS ið g VIDS-s K F eroy Við varpid kva segð ek Hø i Joenst KET 1 KK x ; AIDS ( og Danmark, og føroying ar ferðast nógv uttan lands Møguleikarnir fyri, at Føroyar skuldu sleppa, vóru ikki stórir, fyri ikki at siga ongir Í útvarpssamreðuni kom fram, at feroying- urin, sum hevur andevni móti AIDS-virus blóð- inum. helst er smittaður gjegnum kynsligt sam band. Andevnid móti AIDS-virus = varð ikki funnið av tilvild hjá tað fór sjálvt til lækna og bað um at verða kannað Landslæknin skriv- ar hetta um AIDS: Tey, ið verða smittað við A Í DS-virus framleiða næstan øll andevni ímóti hesum. Hetta merkir tó ikki, at virus doyr, og at smittan heldur uppat, sum vant er at vera við virusígerðarsjúkum. Hes- ar serligu umsteður bera í sær. at ávísing av AIDS- "us-andevni í blóði vísir ikki bert, at fólkið er vorð- ð smittað við AIDS-virus, men eisini at hann ella hon sigast at kunna smitta ir. Smittuferið er yn varir helst Kanska ait I tað. at smittan vid AIDS irus nú eisini finst í Fer oyum, ger tað rímiligt at endurtaka nakað, ið áður er sagt higani um hetía vandamál, hóast nógv um AIDS hevur verið fjølmidl- røda av seinasta árið í unum Tad eigur at verða nevnt invegin, at hóast at AIDS er eitt vandamál, eði sálarliga, samfelags- + og læknafrødiliga, eitt ri vandamå! so ber siga við uttanfyri kortini til at vissu, at fólk sjálvar vandabólkarnar eru bert ógvuliga lítið hótt u Ikki at vandan er av smitt látast um von um 1i kortini eins litid skilagott og tað er at vera ov mikið ræddur ATI x HVAT MERKJA STAVIRNIR AIDS? Sjukan AIDS fyrsta sinni funnin i USA å våri 1981. Hon fekk navnid AIDS, og standa bókstavir lesir tyra fyri »Acquired Immune Defic- Hetta foroyskum sjúkueyð kennum elvd av fingnari órinsbilan<. Kundi á før oyskum kanska itið: Eyð- kvæmi iency Syndrome« merkir á »Samheild av HVAT ER AIDS? AIDS er ógvuliga álvarssom sjúka. Gåvurnar hjá mannakroppinum at verja seg fyri ávísum ígerðar- sjúkum og fyri einum ill kynjaðum vekstri, ið nevnist Kaposi's sarkom minkar i Hetta sæst ikki hjå følkum, har mótsteðuferi er, sum tað Tað skilst, at ein storum. eigur. Mótsteðuferi okk ara verjir okkum móti ígerðarsjúkum og helst moti vøkstrum summurr Motstødufør eisinl (orinsverjan), er ein rætti hier ga I fløktur sinåmillur leikur millum ymi SK SIØL av hvitum blóðkroppur Sum áður nevnt er indi mótsteðufo bandi við sjúkuna AIDS komin Hon er fingir sostatt ikki vidfødd vita Vit, at Diiar støduføri er € Humant [-lymf pt virus typa Í HTLV-III, ella LAN HIV, her eisini ne AIDS-virus Virussjúkur gera kroppurin framleiðir and evni, sum royna at gera av ð. Í flestum við smittuevni smittandi sjú hetta, og tá ið andevnini hava gjert arbeiði sitt. so smittar ein ikki longur. Og í fleiri forum verður ein tå ikki sjúkur aftur av somu smittandi sjúku um eydn HVUSSU LONG ÍGERÐARTÍÐOG HVORJI SJÚKU- ø DE l | lt 3 I 4 x x x x i x | x x ul øå ep? ring I nattina g SYK diarré lættna uttan kenda orsek. hovnir eitlar, ser a á hálsi og undir hond um Eitlarnir kunnu annaðhvert vera eymir ella ikki sárir. Ein partur smittaðu seinni lívshóttandi og/ella Kap- sum vekstur 1V teimum fáa igerdarsjuku ella aðrastaðni. I seinast nevndu før sjúkan AIDS Hildið verður, at um verður staðfest millum 20 og 30% av teim- um, ið fáa ávíst andevni móti AIDS-virus í blóð- inum, fáa AIDS seinni, ofta 2 til 4 ár aftaná ella loner Longer Hildid evni móti verður, at and AIDS seg í blóðinum 1Irus VIS umleið ” tveir mánaðir eftir ST tan er far tram. O sa er kortini um hetta kansk u fleiri mår iðir ganga, til andevnið ke r hjá einum, ið ið Hjá einstøku: | oast s tu Ígerð við AIDS mn í t DUIelkK Sjukua HVUSSU SPRÉIÐ- IST VIRUS? 5 blóð irdr | Q móður t i lívmóðrini við fødingi Ta f gongur frå smittad og kennini f > smittu í kenni yvirhevur koma ber í sær. at stórur vandi er fyri, at smittandi, sum kenna seg heilt frisk, kunnu smitta onnur. Tað hevur týdning at áherðslu á, at ikki verður borin um á annan A IDS-virus smittar ikki av vanligari samveru manna millum Ikki er vandamikið at nerta við ein, ið er smitt aður Vandi er eingin at taka onkran lut, sum smittað fólk hevur nomið við Smittan verður ikki bor in gjøgnum luftina Smittan verdur ikki bor in vid mati Eingin verður smittadur av at nýta sama toalett sum hin sjúki. Eingin verður smittaður av baðivatni, sum sjúk- lingurin hevur verið í. HVORJI ERU Í VANDA FYRI AT VERÐA SMITTAÐ VIÐ AIDS-VIRUS? Avisir bólkar av fólki eru í serligum vanda fyri at verða smittaðir. Tað snýr seg um hesar bólkar Homoseksuellur menn (menn ið hava kynsligt samband við menn). Biseksuellir menn (menn ið hava kynsligt samband bæði við menn og við kvinnur). Fólk, ið misbrúka við at innanæðra rus- spræna tad (»stikknarko eitur manar««) Folk vid blødarasjuku Folk ur Haiti og afri kanskum londum serliga kring linjuna (ækvator) I ið kynsligt sam va við fólk í oma bolkun an 14 vandi Nr. 113 TIL TEIRRA, IÐ ERU Í ONKRUM VANDABÓLKINUM Tey, ið hoyra upp í onkran av nevndu vanda- bólkum. skulu vita, at vanda fyri smittu við AlDSvirus slepst bara heilt undan við at halda seg frá kynsligum sambandi, ið ber við sær samband millum slímhinnur og millum sáð og slímhinnur. * Eisini skal áherðsla verða legd á, at vandin fyri smittu kann gerast minni á henda hátt * Hav kynsligt samband við so fá fólk sum gjorligt. Best er í kynslívinum bert at halda seg til eitt fólk. Serliga týdningarmikið er ikki at hava tilvildarlig kynslig sambond * Nýtsla av A TDS t nit Of nyt hit (kondom). Tad er greitt, rus ikki kann fara igjøgnum veggin í ninkar t st Í * vi ið ongantíð annÐustu Jarbert DE UK Tannbust og barbertól kunnu ur Fi : smáar blóðnegdir Tey, id vannýta rúseitur til innspræningar mugu ongantíð býta sprænur ella nálir síná millum Y Folk, ið hoyra upp í vandabólkar, mugu ikki geva blóð, sáð ella yrkisgegn (organ) TIL TEIRRA, IÐ LEITA SAMBAND VIÐ PROSTITUERAÐ ! (mannfólk og konufólk, sum bjóða sær til) * Halt teg frá samlegu við prostituerað. Nýtið ið hvussu er altíð hit. TIL TEIRRA, IÐ B FERÐAST UTTANLANDS Hav ikki kynsligt samband við onnur enn tey, ið tú kennir ógvuliga væl. Nýt altíð hít. Mest ræður um at vera varin á ferðum til afrikansk lond kring linjuna og til Haiti, har sjúkan ser liga ofta kemur fyri. Í nógvum stórbýum er sjúkan serliga vanlig, eitt nú í Keypmanna havn. Av tei 105 tilburðunum, ið vóru skrásettir 1. september 1986 í Danmark, vóru teir 81 skrásettir í ekinum í ella nærhendis Keypmannahavn. Mett verður, at nógv fleiri fólk eru smittad. Sakkøn meta talið av smitt fólkum í Danmark í dag at vera umleið ) Ol TIL TEIRRA, ID ERU i Hav ið kynsligt samband við so fá fólk sum til ber. Halt teg frá tilvildarligum kynsligum | sambondum. Nýt ið hvussu er hít. Havið ikki | kynsligt samband vid prostituerud og folk, | sum nýta rúseitur innanæðra. Hóast nógv tað stersta talið av fólki við VIDS í Danmark eru homoseksuellir ella bi- seksuellir menn, so finnast lond, eitt nú Zaire og Kenya, har AIDS er ein sjúka, ið er líka vanlig hjá kvinnum og monnum. 9. oktober 1986