hósdagur 9. oktober 1986síða 11

Nr. 113 = 9. oktober 1986 tíðindablaðið Dounreay heimsins størsta plutoniumendurbyggingarverk Ti skrivaðu íbúgvarnir á Orknoyggjunum til Marg- retu: Vilja hava danska norska hjálp móti atom- megi! Orknoyingar eru í ødini nú aftaná Tjernobylvan- lukkuna: T tað var stað- fest hægri geislavirkni í seyði í Skotlandi og Waies, spurdi Marcus Wood, ein orknoyingur, myndugleikarnar, um tað kundi verða tala um end urgjald, um tað var eitt reaktoróhapp í Bretlandi Men svarið var »nei« Wood er annars ein av bend teimum mætastu unum á oyggjunum. Á garði hansara í South Ron aldsey, tann sunnasta bygda oyggin. eru mest framkomnu maskinur, 300 neyg og 500 seyðir Hetta skuldi tryggja framtíð Woods konu hansara og fimm bernun teirra, at liva í einum hugnaligum umhvervi Frá húsum teirra yvir Scapa Flow, har tann bretski herflotin helt til undir tveimum kriggjum og har stórur partur av týska flotanum gekk burt ur av egnum ávum. Í dag eru oljutangaskip har. Tey kemur frá oljuboripallinum Flotta, 200 fjórðingar sæst fáa olju, sum sum er norðanfyri Heimsins størsta! lbúgvarnir í oyggjunum hava ikki latið framstigini farið framvið, og harvið heldur ikki vinninginum, men ein ætlan í Norður- skotlandi, bert 10 km hag- ani, órógvar tey. Her skal kjarnorkumiðsteðin i Dounreay, sum higartil bert hevur fingist við kanningararbeiði, út- byggjast til handilsligt endamál HEIMSINS STØRSTA PLUTONI- UM-endurbyggingarverk Brukt tilfar frá nógvum londum skal viðgerast her. og atomverkið skal søkkja burturkastið í havið við Stormy Bank, 25 km vest- an fyri Orknoyggjarnar „Hetta hóttir jú tilveru okkara«, sigur Wood, »ti havið her og oyggjar okk- ara eru jú kend fyri rein- leika sín og tí keypa fólk í ollum Stórabretlandi held- ur okkara vørur« Hetta nýggja verkið fer at oyðileggja alt. Vindurin liggur hendavegin 300 dagar um árið, so tað skal bert ein lítil leki til, so kunnu vit pakka saman.« Herð mótsteða Wood viðgongur, at hann ikki hevði sagt soleiðis áðrenn Tjernobylvanlukk- una. Tá vóru tað bert til- flytararnir, sum tosaðu ímóti Dounreay, men nú eru teir gomlu íbúgvarnir vaknaðir. Mill- um tey 20.000 veksur mót stødan, sum einki annað stað í tí Sameinda Konga eisini ríkinum, hvers íbúgvar annars hava verið sera líkasælir, hvat viðvíkur kjarnorkuvanlukkum Fyri teir flestu bretar tyk ist »fridur« at vera tann stersta borgaraskyldan heldur Wood Men mæla orknoyingar mót ætlanum plakatir eru í kram stjórnar innar. og nærum hverjum búðarglugga Blaðið >The Orcadian gremur seg um at »tad nu okkum at um heimur okkara skal setast krevst av Í Vága, sum eitt royndar laboratorium fyri alt Europa=< Bóndin, Eoin Scott, spyr um tað eru burtur- flytingarætlanir fyri tey 60.000 neytini. Fyrrver- andi rektarin á Studenta- skúlanum, lan Mac Innes, heldur lítið um politikk stjórnarinnar og allar loynidómar atomidnaðins, og heldur at tað í síðsta fólkið, Mac Innes enda verður kemur at líða „Hetta er nú fyri arvagóðs okkara« teirra er Bert ein sum fremmant Og arvagóðs skandinaviskt hissini hending i søguni fekk íbúgvarnar, sum komu úr Noregi, undir bretsku krúnuna Kristian kongur fátæki Kong Kristian I av mark og Noregi, 1468 einastu dóttur Margretu, burtur til tann skotska kongin Jákup lll Tá Kristian ikki kundi lata tað í heimafylgju. hann hevði lovað, 60.000 hann Het undir Dan gifti í sína, gvyllin, Orknovggjarnar og land, sum tá vóru ríki hansara. Tað var ætlanin at inn- loysa pantið skjótast til bar, men hverki Kristian kongur, ella eftirkomarar hansara megnaðu hetta Ti vilja segumenn enn i dag vera vid, at støda oyggjanna enn er ógreið. Tær skotsku stjørnirnar hava altíð verið harðar við íbúgvarnar = á oyggj- unum,sum tí altíð hava felt seg meira knýttar at norðurlondum. Eisini tí pantsetti var 500 ára minningar- haldið fyri pantsetingini í 1968 merkt sum »eitt orgie av norðurlendskari nostalgi« sum Times i London tók til, »vid norsk- um fløggum, donskum skipum og skandinav- iskum folkadansi« A Orknoyggjunum er eitt skandinaviskt vinarfelag. Ferjur til Nor ferða erlsini hava biligari egs sedlar enn tær til bretska meginlandið og flogfar fer til Bergens hverja viku „Vit eru í ti trugv, at vit mugu venda okkum aðrar bretska hjálpa fyrr tann ikki vil sigur Vegir, ta stjórnin okkum“, undirhuslimurin, Jo (iri jond Í að hava gramt sum íbúgvarnir seg mest um verið um higartil, hevur bryr, vegir o.l men nu hugsa teir bert um at fáa steðgað num og venda sær nu kjarnorkuverk meira beinleiðis til Skand inavia um hjálp Noreg latið við seg komið Allastaðni = sæst >The declaration of Wyre« kallað so, ti hon er skrivað á oynni Wyre. Tað er eitt til Olav av Noregi og Margretu drottning av Danmark Vit vandanum frá Doun- reay biðja tey um, at >The Most Gracious Majesties« um steðu bønarbræv kong fara at tosa Orknovar og Hetlands Tey kongaligu hava tó einki latið hoyrt frá sær. Hóast tað, hava mót- mælisfólkini megnad at fingið Norðurlondini at lurtað eftir sær. Tann norski umhvervis- málaráðharrin, Sissen Renbeck, hevur skrivað til starvsbróður sín í London. William Waldegrave, og gjørt greitt, at hon er bilsin um, at Dounreay ætlanin er løgd i ti norå asta endanum av ti øki, verkid skal gera ut og bert 500 km frå Noregi! I fleiri ár regn, sum kemur frá Bret hevur súrt landi, hótt Noreg. og eru teir nú bangnir fyri sterri dálking. av radioaktivum burturkasti frá Dounreay Fad er ikki greitt, um Dounreay skaðar „heim-til-ríkið: Orknovggjunum, ella um eina rørslu á íbúgvarnir bert spæla eitt skandinaviskt kort« ut, men tey skriva undir í Lokal um áðurnevndi túsundatali boðsfólk og Wood við frú Karin, hava eisini skrivað undir Annars fólk ikki, at tey fáa nógv gott frá bretum Churchill bygdi undir krignum eina byrging millum South Ronaldsay og hev- udsoynna, Mainland Hetta var ti at ein tyskur kavbåtur kom inn á fjerð- 1alda hesi ovnna in og søkti slagskipid, »Roval Oak« Ein útróðrarmaður segði: >Hasin óhugnaligi kavbáturin ferdi hóast alt nakað gott við sær. Menn frá hasum óhugnaliga atomkraftverkinum kunnu vit bert okkurt ont!« vænta Politiskt skeið Vikuskiftið 18.-19. okt. skipar SU fyri politiskum grundskeiði, har dentur verður lagdur á upprunan til arbeiðararersluna, eins og politiskt arbeiði annars. Hetta er fyrsta skeið av fleiri, sum ætl- anin er at halda um hetta evnið. Skeiðleiðarar verða feroyingar og ein danskur instrukterur. Vónandi verður luttekan góð, so grundarlag verður lagt fyri at halda fram við politiskum grundskeiði 2 eftir jól. Áhugað kunnu tekna seg við at ringja tlf. 11424 mánadagin millum klokkan 18 og 20. Síða 11 LFÚ havt aðalfund LFU hevur ynskja LFT skal vera okkara vón havt við hesi nevndini, aðalfund, og vilja vit tillukku við nýggju nevndini. Ta LFU fer at virka bet enn við undanfarnu. Eir ásanna, at seinnu tíðina hevur ein hoyrt ógvuliga lítið til LFU, men er hetta nokk tengt at tí, at Miðskiftan seinnu tíðina er útkomin so óreglu- liga. Men nú er ein blaðmaður settur í starv, so blaðið vóna vit at síggja meiri til í framtíðini Vit i SU vóna, at LFU fer at taka up samstarv við politisku ungmannafeløgini, og vil ST veita teimum allan tann stuðul, vit megna. Javnaðarflokkurin og félkatingsluttøkan Tann 17. sept skipadi Sl var: hvussu eigur Javnadarflokkurin at fyri fundi, har evnið luttaka 1 fólkatingsarbeiðinum framyvir? Møtt vóru eini 30 fólk Oli Jacobsen Ják ip Lindenskov og Atli Dam legdu fyri Hetta var ein sera áhugaverdur fundur við lín ligum tjaki, men bleiv ikki komið til nakra niður stødu Heitt varð á formannin Atla Dam, um flokkin at seta bólkar kring landið at arbeiða í hesum evni, og so kundi flokkurin skipa fyri « stevnu, har felegini kring landið hittust at gera, og meguliga koma til eina nidurstødu hetta evnið. Eitt annað slag av amerikanarum tú hittir í Managua Managua (Arbeiderung- dom): I Managua hittir ein ikki amerikanaran id velur Ronald Reagan, undirskriftir fyri at steðga rocktekstum. Ein hittir savnatr inni sjonvarps»narko manar« og Rambo-við haldsfólk Tað er eitt annað Am erika og aðrir amerikan arar, ein hittir i Nic aragua. Hetta eru fólk. ið fola seg illa at vera >US citizens< so leingi Reagan administratiónin ræður Tá USA gjerdi innrás á Grenada, brúkti Reagan amerikansku ríkis- borgararnar á oynni sum Hann segði tað vera neyðugt við orsøk til innrásina eini fyri at verja amerikanska fólkið — : oynni. Tað sama skal ikki eydnast honum her, sigur Carol Ungar í CUSCLIN, ið er felagsskapurin hjá amerikanarum ið búgva á oynni Og teir veru nógvir Flestu av teimum stuðla sandinista-stjórnina og luttaka aktivt í ymiskum hjálparfelagsskapum. Car- ol Ungar stjórnar amer- ikanskum ungdómi, ið kemur til Nicaragua at henta kaífi. Hvenn hosdag klokkan hålvgum átta verður høv- uðsgetan í miðbýnum í Managua stongd. Hetta er innras hosdag Ii tr N Aftar inn gjørt hvenn næstan try år råsina å Grenada hevur CUSLIN skipad fyri mot mælisgongu moti politikki USA áa aragua motvegis Nic A ftanfyri garðar og píkatráð eyg høgar leiða sendimenn Reagans sínar landsmenn, ið krevja, at USA skal hclda fingrarnar vekk. Teir hav. okkum nú teirra ant seg til Aftraná at menn hava mótmælt rn i lands nærum 150 hosdagar Nógvir amerikanskir kristnir felagsskapir skipa fyri hjålpartiltøkum Nic aragua Teir Vi, á hendan hátt visa, at krik) an als ikki fer at eini amerikanskari innrás í stuðla Nicaragua Nógvir av amerikufólk ið koma til Nica ragua, gera tað fyri at fáa unum, eina rættvísa mynd av ti Nicaragua, ið amerik- ansku fjølmidlarnir, keyptir av Reagan admin- istratiónini, royna at sverta til. Aðrenn eg kom til Nic aragua, kundi eg fjølmidlunum heima, at cubanskir hermenn vóru allastaðni í getunum í Managua. Enn havi eg ongan cubanskan her- mann sæð, sigur William F. Sparks við Arbeider- ur gdom. lesa í